नागनाथ कोत्तापल्ले

विकिपीडिया, मुक्‍त ज्ञानकोशातून
Jump to navigation Jump to search
नागनाथ कोत्तापल्ले
नागनाथ कोत्तापल्ले.jpg
जन्म नाव नागनाथ कोत्तापल्ले
जन्म २९ मार्च, इ.स. १९४८
मुखेड, नांदेड जिल्हा
राष्ट्रीयत्व भारतीय Flag of India.svg
कार्यक्षेत्र प्राध्यापक
भाषा मराठी
साहित्य प्रकार कविता, कथा, कादंबरी, समीक्षा, ललितगद्य
विषय सामाजिक, राजकीय, वैचारिक, सांस्कृतिक
चळवळ ग्रामीण साहित्य चळवळ
प्रसिद्ध साहित्यकृती मूड्स
गांधारीचे डोळे
ग्रामीण साहित्य स्वरूप व शोध
निवडक बी. रघुनाथ
दारोबस्त लिंपुन घ्यावा मेंदू
अपत्ये नितीन
पुरस्कार
  • महाराष्ट्र शासनाचा पुरस्कार.
  • पुणे मराठी ग्रंथालयाचा साहित्य सम्राट न. चिं. केळकर साहित्य पुरस्कार.
  • परिमल पुरस्कार (१९८५)
  • केशवराव विचारे पारितोषिक (२००२)
  • दलुभाऊ जैन चॅरिटेबल ट्रस्ट प्रायोजित पद्मश्री डॉ. भवरलालजी जैन सूर्योदय साहित्यरत्न पुरस्कार (२०१८)
  • यशवंतराव चव्हाण साहित्य पुरस्कार (२००१)
  • बी. रघुनाथ पुरस्कार (१९९५)
  • महात्मा फुले पुरस्कार (१९९५)
  • शिरीष गांधी साहित्य पुरस्कार.
  • पुणे नगर वाचन मंदिर, पुणे या संस्थेचा 'न.चिं. केळकर' पुरस्कार (२००९)
  • बंधुता प्रतिष्ठान पुणेचा 'बंधुता' पुरस्कार (२००८)
  • माहुर येथील 'महाकवी विष्णुदास' पुरस्कार (२००९)
  • नांदेड जि.प. चा नरहर कुरूंदकर पुरस्कार (२०१०)
  • कुलगुरु म्हणुन व लेखक म्हणुन केलेल्या कार्याबद्दल शहादा येथील पी.के.पाटील फाऊंडेशनचा 'पुरूषोत्तम' पुरस्कार (२००८)

नागनाथ कोत्तापल्ले (जन्मः २९ मार्च, इ.स. १९४८) हे मराठी भाषेतील लेखक, कवी, व समीक्षक आहेत व राजभाषा मराठीचे धोरण ठरविण्यासाठी शासनाने स्थापन केलेल्या समितीचे अध्यक्ष आहेत.[१] ते ८६व्या अखिल भारतीय मराठी साहित्य संमेलनाचे अध्यक्ष आहेत.

जीवन[संपादन]

नागनाथ कोत्तापल्ले यांचा जन्म २९ मार्च, इ.स. १९४८ या दिवशी जिल्हा नांदेड जिल्ह्यातील मुखेड येथे झाला.[२] शालेय शिक्षण मुखेडच्या जिल्हा परिषद हायस्कूलमध्ये आणि बीए मराठीचे शिक्षण देगलूर महाविद्यालय येथे पूर्ण केले. त्यात ते मराठवाड्यात तिसरे तर मराठी विषयात पहिले आले..[३] त्यांनी १९८० मध्ये मराठवाडा विद्यापीठ, औरंगाबाद येथुन डॉ.यु.म.पठाण सरांच्या मार्गदर्शनाने 'शंकरराव पाटील यांच्या साहित्याचा चिकित्सक अभ्यास' या विषयावर पीएच. डी. चे संशोधन केले, पदवी मिळवली.

कारकीर्द[संपादन]

नागनाथ कोतापल्ले हे इ.स. १९७७ मध्ये डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर मराठवाडा विद्यापीठात प्राध्यापक होते. त्यानंतर ते पुणे विद्यापीठाच्या मराठी विभागाचे प्रमुख बनले. २००४ पासून २००९ पर्यंत कोतापल्ले मराठवाडा विद्यापीठाचे कुलगुरू होते.

नॅक, राज्य मराठी विकास संस्था, साहित्य अकादमी, राज्य ग्रंथ पुरस्कार समिती, बालपुरस्कार समिती आणि एसएससी बोर्डाच्या मराठी अभ्यास मंडळाचे अध्यक्ष असे कामही त्यांनी केले आहे. याउपर, नागनाथ कोतापल्ले हे १९८८ ते ९५ या काळात मराठवाडा साहित्य परिषदेचे कार्यवाह, १९९५ ते ९६मध्ये साहित्य महामंडळाचे कोषाध्यक्ष आणि साहित्य संस्कृती मंडळाच्या मराठी वाङ्मयकोशाचे समन्वय संपादक होते. तसेच 'प्रतिष्ठान' या नियतकालिकाचे संपादक म्हणुनही त्यांनी काम केले आहे.[४]


मुंबईतले युवक साहित्य संमेलन, श्रीगोंद्यात आठवे ग्रामीण साहित्य संमेलन आणि कराडजवळ उंडाळे येथील साहित्य संमेलन या संमेलनांची अध्यक्षपदे नागनाथ कोतापल्ले यांनी भूषविली आहेत. याशिवाय, ते २०१२मध्ये चिपळूण येथील ८६ व्या अखिल भारतीय मराठी साहित्य संमेलनाचेही अध्यक्ष होते. [२] [५][२]

कोतापल्लेंच्या साहित्यावरील लेखन[संपादन]

  • डॉ.नागनाथ कोतापल्ले : व्यक्ती आणि वाङ्मय (संपादन : डॉ. शैलेश त्रिभुवन)

प्रकाशित साहित्य[संपादन]

कविता संग्रह[संपादन]

  • कृष्णमेघ
  • मूड्स
  • दारोबस्त लिंपुन घ्यावा मेंदू (सायन प्रकाशन,पुणे -२०१९)

कादंबरी व कथासंग्रह[संपादन]

  • कर्फ्यू आणि इतर कथा
  • कवीची गोष्ट
  • गांधारीचे डोळे
  • देवाचे डोळे
  • पराभव
  • मध्यरात्र
  • रक्त आणि पाऊस
  • राजधानी
  • संदर्भ
  • सावित्रीचा निर्णय
  • उद्याच्या सुंदर दिवसांसाठी

समीक्षण, वैचारिक[संपादन]

  • अपार्थिवाचे गाणे
  • आधुनिक मराठी कविता: एक दृष्टिक्षेप
  • ग्रामीण साहित्य स्वरूप व शोध
  • ज्योतिपर्व
  • दहा समीक्षक
  • नवकथाकार शंकर पाटील
  • निवडक बी. रघुनाथ
  • पाचोळा
  • पापुद्रे
  • साहित्याचा अन्वयार्थ
  • साहित्याचा अवकाश (समीक्षा)
  • स्त्री-पुरुष तुलना

पुरस्कार[संपादन]

नागनाथ कोत्तापल्ले यांना मिळालेले पुरस्कार:

  • पुणे मराठी ग्रंथालयाचा साहित्य सम्राट न. चिं. केळकर साहित्य पुरस्कार [६]
  • महाराष्ट्र शासनाचा पुरस्कार मिळालेले ग्रंथ
    • मूड्स (१९७६)
    • संदर्भ (१९८४)
    • गांधारीचे डोळे (१९८५)
    • ग्रामीण साहित्य (१९८५)
    • उद्याच्या सुंदर दिवसासाठी (२००२)
  • 'ग्रामीण साहित्य स्वरूप आणि शोध'साठी परिमल पुरस्कार (१९८५)
  • 'ज्योतिपर्व साठी केशवराव विचारे पारितोषिक (२००२)
  • दलुभाऊ जैन चॅरिटेबल ट्रस्ट प्रायोजित पद्मश्री डॉ. भवरलालजी जैन सूर्योदय साहित्यरत्न पुरस्कार (२०१८)
  • यशवंतराव चव्हाण साहित्य पुरस्कार (२००१)
  • 'राख आणि पाऊस'साठी बी. रघुनाथ पुरस्कार (१९९५)
  • 'राख आणि पाऊस'साठी महात्मा फुले पुरस्कार (१९९५)
  • 'साहित्य अवकाश'साठी शिरीष गांधी साहित्य पुरस्कार

संदर्भ[संपादन]

  1. ^ भाषा सल्लागार समिती अध्यक्षपदी डॉ. कोत्तापल्ले
  2. a b c "नागनाथ कोत्तापल्ले संमेलनाध्यक्ष". महाराष्ट्र टाईम्स. २ नोव्हेंबर २०१२. ७ नोव्हेंबर २०१२ रोजी पाहिले. 
  3. ^ "नागनाथ कोत्तापल्ले यांचा प्रवास". महाराष्ट्र टाईम्स. ३ नोव्हेंबर २०१२. ७ नोव्हेंबर २०१२ रोजी पाहिले. 
  4. ^ मोरे, संगीता (डिसें.२०१०). ‘प्रतिष्ठान’ची सूची (सप्टें.१९५३ ते ऑगस्ट २००३) (मराठी मजकूर). मैत्री प्रकाशन, लातूर. 
  5. ^ "नागनाथ कोत्तापल्ले साहित्य संमेलनाचे अध्यक्ष". झी न्यूज मराठी. १ नोव्हेंबर २०१२. ७ नोव्हेंबर २०१२ रोजी पाहिले. 
  6. ^ "डॉ. नागनाथ कोत्तापल्ले". महाराष्ट्र टाइम्स. २९ ऑगस्ट २००९. ७ नोव्हेंबर २०१२ रोजी पाहिले. 



Wiki letter w.svg
कृपया स्वत:च्या शब्दात परिच्छेद लेखन करून या लेखाचा / विभागाचा विस्तार करण्यास मदत करा.
अधिक माहितीसाठी या लेखाचे चर्चा पान, विस्तार कसा करावा? किंवा इतर विस्तार विनंत्या पाहा.