महेश एलकुंचवार

विकिपीडिया, मुक्‍त ज्ञानकोशातून
Jump to navigation Jump to search
महेश एलकुंचवार
जन्म ९ ऑक्टोबर १९३९


Wiki letter w.svg
कृपया स्वत:च्या शब्दात परिच्छेद लेखन करून या लेखाचा / विभागाचा विस्तार करण्यास मदत करा.
अधिक माहितीसाठी या लेखाचे चर्चा पान, विस्तार कसा करावा? किंवा इतर विस्तार विनंत्या पाहा.

महेश एलकुंचवार (जन्म : ९ ऑक्टोबर १९३९) हे मराठीतील साठोत्तर कालखंडातील एक महत्त्वाचे नाटककार आहेत. त्यांच्या वाडा चिरेबंदी, मग्न तळ्याकाठी आणि युगान्त या तीन नाटकांचा मिळून मराठी रंगभूमीवर झालेला सलग दीर्घ रंगमंचीय प्रयोग वैशिष्ट्यपूर्ण ठरला असून तो त्रिनाट्यधारा' म्हणून ओळखला जातो.

रुद्रवर्षा, वासनाकांड, पार्टी, वाडा चिरेबंदी, आत्मकथा, प्रतिबिंब, मग्न तळ्याकाठी,युगान्त, गार्बो, सोनाटा, एका नटाचा मृत्यू ही एलकुंचवारांची नाटके आहेत. आत्मकथा, पार्टी, प्रतिबिंब, रक्तपुष्प, वाडा चिरेबंदी या नाटकांचे हिंदी भाषेत, तर यांतील काही नाटकांचे बंगाली व इंग्रजी भाषेतही अनुवाद झाले आहेत.[ संदर्भ हवा ]

‘मौनराग’ आणि 'त्रिबंध' हे त्यांचे दोन ललितनिबंध संग्रह प्रसिद्ध आहेत. त्यांच्या या ललित लेखसंग्रहांनी मराठी ललितलेखनाच्या परंपरेतही त्यांना मानाचे स्थान प्राप्त झाले आहे. [१]

प्रकाशित साहित्य[संपादन]

  • आत्मकथा (नाटक)
  • एका नटाचा मृत्यू(नाटक)
  • गार्बो (नाटक)
  • धर्मपुत्र (नाटक; हिंदी-कन्नडमध्ये भाषांतरित)
  • पार्टी (नाटक)
  • प्रतिबिंब (नाटक)
  • बातचीत (तीन मुलाखती)
  • मग्न तळ्याकाठी (त्रिनाट्यधारा भाग २)
  • मागे वळून पाहताना (बातचीतची प्रस्तावना)
  • मौनराग (ललितबंध)
  • त्रिबंध (ललितबंध)
  • यातनाघर (नाटक)
  • युगान्त (त्रिनाट्यधारा भाग ३, नाटक. साहित्य अकादमी पुरस्कार, २००२)
  • रक्तपुष्प (नाटक)
  • वाडा चिरेबंदी (त्रिनाट्यधारा भाग १)
  • वासनाकांड (नाटक)
  • वासांसि जीर्णानि (नाटक)
  • वास्तुपुरुष (नाटक)
  • सुलतान (एकांकिका-१९६७)
  • सोनाटा (नाटक)
  • होळी(एकांकिका,यावर चित्रपट निघाला आहे)[ संदर्भ हवा ]

पुरस्कार[संपादन]

  • ‘आत्मकथा’ या त्यांच्या नाटकाला १९८९ मध्ये अखिल भारतीय नाट्य परिषदेतर्फे पुरस्कार मिळाला.
  • नाशिक-कुसुमाग्रज प्रतिष्ठानतर्फे वर्षाआड देण्यात येणारा सन २०११ चा जनस्थान पुरस्कार[२]
  • युगान्तला २००२ चा साहित्य अकादमी पुरस्कार
  • वाडा चिरेबंदी या नाटकाला राज्य सरकारचा १९८७ उत्कृष्ट नाटक सन्मान
  • वैदर्भीय गुणवंत म्हणून नागपूर महापालिकेने दिलेला नागभूषण पुरस्कार, २००९
  • २००८ मध्ये पु.ल. देशपांडे यांच्या नावाने देण्यात येणारा ‘पुलोत्सव सन्मान’
  • प्रिय जी.ए. पुरस्कार (२०१७)
  • २००३ मध्ये सरस्वती सन्मान
  • २०१३ मध्ये मौनराग या ललित निबंधाच्या पुस्तकाला दुर्गा भागवत शब्द पुरस्कार
  • गो.नी. दांडेकर यांच्या स्मरणार्थ दिला जाणारा मृण्मयी पुरस्कार (८-७-२०१६)[ संदर्भ हवा ]
  • महाराष्ट्र सरकारचा २०१८ चा विंदा करंदीकर जीवनगौरव पुरस्कार (३-१-२०१९)

संदर्भ[संपादन]

  1. ^ "loksatta.com". www.loksatta.com. 2018-08-16 रोजी पाहिले. 
  2. ^ http://72.78.249.107/esakal/20110117/5498940817008529250.htm