श्रीपाद महादेव माटे

विकिपीडिया, मुक्‍त ज्ञानकोशातून

श्रीपाद महादेव माटे (जन्म : विदर्भातील शिरपूर, २ सप्टेंबर, १८८६ - २५ डिसेंबर, १९५७) हे मराठी लेखक होते. एम.ए.पर्यंत शिक्षण घेणार्‍या माटे यांना रँगलर परांजपे, वासुदेवराव पटवर्धन, देवधर यांच्यासारखे गुरू अध्यापक म्हणून लाभले. लोकमान्य टिळक, संस्कृत पंडित वासुदेवशास्त्री अभ्यंकर यांच्या विचारांचा प्रभाव त्यांच्यावर पडला होता.

सातार्‍यातील आणि पुण्यातील ‘न्यू इंग्लिश स्कूल’मधून काही काळ अध्यापन केल्यावर माटे यांनी पुण्याच्या एस.पी. कॉलेजात इंग्रजी व मराठी विषयांचे प्राध्यापक म्हणून काम सुरू केले. ‘रोहिणी’ या मासिकाचे माटे पहिले संपादक. यानंतर ‘केसरी प्रबोध’, ‘महाराष्ट्र सांवत्सरिक’ (तीन खंड) या ग्रंथांचे संपादन करून माटे यांनी साहित्य क्षेत्रात स्वतःचे स्थान निर्माण केले. ‘विज्ञानबोध’ या त्यांनी संपादित केलेल्या ग्रंथाची त्यांची २०० पानी प्रस्तावना गाजली. विज्ञानयुगाकडे पाहण्याचा दृष्टिकोन या प्रस्तावनेतून त्यांनी दिला.

माटे यांनी आयुष्यभर अस्पृश्योद्धाराचे काम केले. त्यांनी अनेक पुस्तके लिहिली, त्यांत काही चरित्रेसुद्धा आहेत. पक्षिकेचा वारा ही त्यांची एकमेव कादंबरी.

श्री.म. माटे यांचे प्रकाशित साहित्य[संपादन]

  • अनामिक
  • अस्पृष्टांचा प्रश्न
  • उपेक्षितांचे अंतरंग
  • गीतातत्त्वविमर्श
  • चित्रपट : मी व मला दिसलेले जग
  • निवडक श्री.म. माटे - (एकाहून अधिक खंड, संपादक - म.श्री. माटे आणि विनय हर्डीकर)
  • परशुराम चरित्र व पंचमानव हिंदुसमाज
  • पक्षिकेचा वारा (कादंबरी)
  • भावनांचे पाझर
  • मधूला सांगितलेल्या गोष्टी
  • महाराष्ट्र सांवत्सरिक (३ खंड-संपादित)
  • माणुसकीचा गहिवर
  • रसवंतीची जन्मकथा - (भाषेच्या विकासाबद्दलचे पुस्तक)
  • श्री रामदास स्वामींचे प्रपंचविज्ञान
  • विचारमंथन
  • विचारशलाका
  • विज्ञानबोध (संपादित)
  • विज्ञानबोधाची प्रस्तावना
  • संत, पंत, तंत - (संत कवी, पंडित कवी आणि शाहीर यांच्या काव्याचा परामर्श घेणारे पुस्तक)
  • साहित्यधारा

श्री.म.माटे यांच्या गाजलेल्या कथा[संपादन]

  • कृष्णाकाठचा रामवंशी
  • तारखोर्‍यातील पिर्‍या
  • मांगवाड्यातील सयाजीबोवा; इत्यादी.

कार्य[संपादन]

  • संस्थापक, "अस्पृश्य निवारक मंडळ"

गौरव[संपादन]


Wiki letter w.svg
कृपया स्वत:च्या शब्दात परिच्छेद लेखन करून या लेखाचा / विभागाचा विस्तार करण्यास मदत करा.
अधिक माहितीसाठी या लेखाचे चर्चा पान, विस्तार कसा करावा? किंवा इतर विस्तार विनंत्या पाहा.