संभाजीनगर जिल्हा

विकिपीडिया, मुक्‍त ज्ञानकोशातून
(औरंगाबाद जिल्हा या पानावरून पुनर्निर्देशित)
Jump to navigation Jump to search
Disambig-dark.svg
छत्रपती संभाजी महाराज नगर
छत्रपती संभाजी महाराज ननगर जिल्हा
महाराष्ट्र राज्यातील जिल्हा
संभाजीनगर जिल्हा चे स्थान
महाराष्ट्र मधील स्थान
देश भारत ध्वज भारत
राज्य महाराष्ट्र
विभागाचे नाव [छत्रपती संभाजी महाराज नगर विभाग]
तालुके
क्षेत्रफळ
 - एकूण १०,११० चौरस किमी (३,९०० चौ. मैल)
लोकसंख्या
-एकूण २८,९७,०१३ (२००१)
-लोकसंख्या घनता २८६ प्रति चौरस किमी (७४० /चौ. मैल)
-शहरी लोकसंख्या १०,८७,१५०
-साक्षरता दर ६१.१५
प्रशासन
-लोकसभा मतदारसंघ छत्रपती संभाजी महाराज नगर(लोकसभा मतदारसंघ), जालना (लोकसभा मतदारसंघ)
-विधानसभा मतदारसंघ पैठण २.फुलंब्री ३.सिल्लोडऔरंगाबाद पश्चिमऔरंगाबाद पूर्वऔरंगाबाद मध्यकन्नडगंगापूरवैजापूर
-खासदार इम्तियाज जलील (छत्रपती संभाजी महाराज नगर), रावसाहेब दानवे (जालना)
पर्जन्य
-वार्षिक पर्जन्यमान ७३४ मिलीमीटर (२८.९ इंच)
प्रमुख_शहरे पैठण, सिल्लोड, वेरूळ, अजिंठा-वेरूळची लेणी
संकेतस्थळ


हा लेख छत्रपती संभाजी महाराज नगर जिल्ह्याविषयी आहे. छत्रपती संभाजी महाराज नगर शहराच्या माहितीसाठी येथे टिचकी द्या

छत्रपती संभाजी महाराज नगर' (प्रस्तावित छत्रपती संभाजी महाराज नगर जिल्हा) हा महाराष्ट्र राज्यातील मराठवाडा विभागातील महत्त्वाचा जिल्हा आहे. संभाजीनगर शहरात मुंबई उच्च न्यायालयाचे खंडपीठ आहे.

जगप्रसिद्ध अजंठा-वेरूळ लेणी, बीबी का मकबरा( पानचक्की),(थत्तहोद) दौलताबाद तालुक्यातील देवगिरी(दौलताबाद) किल्ला याच जिल्ह्यात आहेत. औरंगाबाद जिल्हा हा भारताच्या एकमेव जिल्हा आहे ज्यात २ जगप्रसिद्ध जागतिक वारसास्थळ (अजिंठा लेणी व वेरूळ लेण्या) आहेत.[ संदर्भ हवा ] जिल्ह्यातील पैठण हे ऐतिहासिक शहर पैठणी साड्यांसाठी प्रसिद्ध आहे. हिमरू शाल ही प्रसिद्ध आहे . मुहम्मद तुघलकाने औरंगाबाद येथील दौलताबादेत आपली राजधानी वसवली होती (या मुळे औरंगाबाद हे एकेकाळी भारताची राजधानी होती असे म्हणण्यास हरकत नाही) आणि औरंगजेबाचे वास्तव्य तिथे अधिक काळ होते.[१].

बीबीका मकबरा

जिल्ह्याचे क्षेत्रफळ १०१०० चौ.कि.मी असून लोकसंख्या २८,९७,०१३ (२००१ जनगणना) इतकी आहे. शहरी भागात छावणी तर ग्रामीण भागात लासूर ही मोठी बाजारपेठ आहे. लासूर येथे देवो दाक्षायणी मातेचे मोठे मंदिर आहे. जिल्ह्यातील प्रमुख पीके - कापूस, बाजरी, मका, तूर, मूग, ज्वारी, गहू जिल्ह्यातील प्रमुख नद्या- गोदावरी, तापी, पूर्णा.

औरंगाबाद जिल्ह्यातील टेकड्या - म्हैसमाळ, शुलीभंजन, भेंडाळा, सीतापुरी, सारोळा, गौताळा, अजिंठा, गोगाबाबा टेकडी अशा आठ टेकड्या.

हवामान[संपादन]

Aurangabad साठी हवामान तपशील
महिना जाने फेब्रु मार्च एप्रिल मे जून जुलै ऑगस्ट सप्टें ऑक्टो नोव्हें डिसें वर्ष
सरासरी कमाल °से (°फॅ) 29.7
(85.5)
32.5
(90.5)
36.1
(97)
39.0
(102.2)
39.9
(103.8)
34.9
(94.8)
30.3
(86.5)
29.1
(84.4)
30.4
(86.7)
32.6
(90.7)
30.9
(87.6)
29.3
(84.7)
32.89
(91.2)
सरासरी किमान °से (°फॅ) 14.2
(57.6)
16.3
(61.3)
20.2
(68.4)
23.7
(74.7)
24.6
(76.3)
23.0
(73.4)
21.8
(71.2)
21.1
(70)
20.9
(69.6)
19.7
(67.5)
16.4
(61.5)
14.0
(57.2)
19.66
(67.39)
सरासरी वर्षाव मिमी (इंच) 2.2
(0.087)
2.9
(0.114)
5.1
(0.201)
6.3
(0.248)
25.5
(1.004)
131.4
(5.173)
167.0
(6.575)
165.0
(6.496)
135.3
(5.327)
52.6
(2.071)
29.3
(1.154)
8.4
(0.331)
731
(28.781)
स्रोत: IMD[मृत दुवा]

जिल्ह्यातील पर्यटनस्थळे[संपादन]

हे सुद्धा पहा[संपादन]

जिल्ह्यातील तालुके[संपादन]

संदर्भ[संपादन]

  1. ^ इंडियाट्रेवेलाईट-औरंगाबाद