सुशीलकुमार शिंदे

विकिपीडिया, मुक्‍त ज्ञानकोशातून

{{माहितीचौकट मुख्यमंत्री | नाव = सुशीलकुमार संभाजीराव शिंदे | चित्र=Sushilkumar Shinde.JPG|200px | चित्र आकारमान= | चित्र शीर्षक =एका कार्यक्रमात सुशील कुमार शिंदे | क्रम = | पद = महाराष्ट्राचे मुख्यमंत्री | कार्यकाळ_आरंभ = जानेवारी १६, इ.स. २००३ | कार्यकाळ_समाप्ती = नोव्हेंबर १, इ.स. २००४ | राज्यपाल = | पुढील =विलासराव देशमुख | मागील = विलासराव देशमुख | पद2 = एम.एल.ए | कार्यकाळ_आरंभ2 = इ.स. १९७४ | कार्यकाळ_समाप्ती2 = इ.स. १९९२ | मागील2 = | पुढील2 = | पद3 = एमपी | कार्यकाळ_आरंभ3 = इ.स. २००९ | कार्यकाळ_समाप्ती3 = | मागील3 = सुभाष देशमुख | पुढील3 = | मतदारसंघ3 = सोलापूर | कार्यकाळ_आरंभ4 = इ.स. १९९९ | कार्यकाळ_समाप्ती4 = इ.स. २००४ | मागील4 = सुशीलकुमार शिंदे | पुढील4 = सुभाष देशमुख | मतदारसंघ4 = सोलापूर | कार्यकाळ_आरंभ5 = इ.स. १९९८ | कार्यकाळ_समाप्ती5 = इ.स. १९९९ | मागील5 = लिंगराज वल्याळ | पुढील5 = सुशीलकुमार शिंदे | मतदारसंघ5 = सोलापूर | जन्मदिनांक = सप्टेंबर ४, इ.स. १९४१ | जन्मस्थान = सोलापूर, महाराष्ट्र, भारत | मृत्युदिनांक = | मृत्युस्थान = | राष्ट्रीयत्व = भारतीय | पक्ष = अखिल भारतीय कांग्रेस | पत्नी= उज्ज्वलाताई शिंदे | नाते = | अपत्ये= प्रणिती शिंदे | निवास = | शाळा_महाविद्यालय = | धंदा = | व्यवसाय = राजकारणी | धर्म = [[हिंदू-ढोर कक्कय्या] | सही = | संकेतस्थळ = | तळटीपा = }} सुशीलकुमार संभाजीराव शिंदे (सप्टेंबर ४, इ.स. १९४१; सोलापूर, महाराष्ट्र - हयात) हे मराठी, भारतीय राजकारणी आहेत. १६ जानेवारी इ.स. २००३ ते १ नोव्हेंबर, इ.स. २००४ या काळात ते महाराष्ट्राचे मुख्यमंत्री होते. इ.स. २००४ ते इ.स. २००६ या कालखंडात ते आंध्र प्रदेशाच्या राज्यपालपदीही आरूढ होते. ते भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस पक्षात असून मनमोहनसिंग मंत्रिमंडळात गृह खात्याचे कॅबिनेट मंत्री होते.

सुशीलकुमार शिंदे यांनी महाराष्ट्राचे अर्थमंत्री म्हणून सलग नऊ वेळा अर्थसंकल्प मांडला. सलग साडेसहा वर्षे केंद्रीय ऊर्जामंत्रिपदावरराहणारे व लोकसभेच्या नेतेपदी निवड होणारे ते पहिले मराठी नेता होत..

खडतर प्रवास[संपादन]

सुशीलकुमारांचा बालपण ते राजकारणपूर्व जीवन प्रवास खडतर होता. वडिलांच्या निधनानंतर घरची परिस्थिती खालावत गेली. आठवी उत्तीर्ण झाल्यानंतर सोलापूरच्या न्यायालयात शिरस्तेदाराची (शिपाई म्हणून) नोकरी मिळाली. वकिलांना पुकारायचे ते काम होते. एकीकडे शिरस्तेदारांची नोकरी आणि दुसरीकडे शाळा सुरू होती. हातात दोन पैसे येत असल्याचे समाधान होते. नोकरी करीत असताना त्या वेळी शाळेत बसविलेल्या नाटकातही काम केले. न्यायालयात दहा वर्षे नोकरी केल्यानंतर तेथे बढती मिळून क्‍लार्कची जागा मिळाली. १९६५ मध्ये बीएची पदवी घेतल्यानंतर नोकरीचा राजीनामा दिला आणि कायद्याच्या अभ्यासासाठी पुणे गाठले. पुण्यातील लॉ कॉलेजमध्ये शिक्षण घेत असताना तेथे विद्यार्थी चळवळीतही सहभाग घेतला. त्या वेळी शरद पवारांशी भेट झाली. काकासाहेब गाडगीळांनीही मदतीचा हात दिला. कायद्याचे शिक्षण आणि विद्यार्थी चळवळ सुरू असतानाच त्या वेळी वर्तमानपत्रात पोलीस उपनिरीक्षकपदासाठी जाहिरात प्रसिद्ध झाली होती. त्यांना उपनिरीक्षक म्हणून नोकरी मिळाली, तिच्यातूनच मुंबईत सीआयडी विभागात नवी नोकरी सुरू झाली. ही नोकरी करीत असतानाच सुशीलकुमारांनी एल्‌‍एल्‌‍बीचे शिक्षण पूर्ण केले.

राजकीय कारकीर्द[संपादन]

पोलिस निरीक्षक असल्याने सुशिलकुमार शिंदे यांचा राज्यकर्त्यांशी संबंध यायचा. पुढे मुंबईत एके दिवशी शरद पवारांची दुसऱ्यांदा भेट झाली. परिचय वाढत गेला. घट्ट मैत्री झाली. राजकारणात प्रवेश करण्याविषयी विचारणा झाली. प्रदेश काँग्रेस कमिटीत कामास सुरुवात करण्याची तयारी दाखविली. पुन्हा नोकरीचा राजीनामा दिला. पवारांनी पुढे विधानसभा निवडणूक लढविण्यासाठी तयार केले.

६ नोव्हेंबर १९७१ ला शिंद्यांनी नोकरीचा राजीनामा दिला आणि ९ नोव्हेंबरपासून सोशॅलिस्ट फोरमचा निमंत्रक म्हणून काम करण्यास सुरुवात केली.

१९७२मध्ये सोलापूर (करमाळा तालुका) मतदार संघातून तिकीट मिळणार होते. मात्र, ते ऐनवेळी मिळाले नाही. पुढे या मतदारसंघाचे आमदार ताराप्पा सोनवणे यांचे आकस्मित निधन झाले. पोटनिवडणूक लागली. शिंदे यांना काँग्रेसने उमेदवारी दिली. विजय संपादन करून ते २३ एप्रिल १९७३ रोजी प्रथमच आमदार झाले.[१][२][३]

सुशीलकुमार शिंदे यांची वादग्रस्त विधाने[संपादन]

  • "हा अतिशय गंभीर विषय आहे. सिनेमाचा विषय नाही. तुम्‍ही बसा," श्री.सुशीलकुमार जया बच्चन यांना उद्देशून राज्यसभेत बोलले. नंतर त्यांनी जया बच्चन यांची माफी मागितली.[४]
  • "लोक बऱ्याच गोष्टी विसरत असतात. भारतीय जनता पक्षाच्या नेतृत्वाखालील सरकारच्या काळात झालेले पेट्रोल पंपवाटपाचे प्रकरणही लोक विसरले. त्यामुळे कथित कोळसा प्रकरणही विसरायला वेळ लागणार नाही. कोळशाचे तर असे आहे, तो धुतला की पुन्हा स्वच्छ................ ' -कविवर्य नारायण सुर्वे यांच्या स्मृतिदिनानिमित्त आयोजित कार्यक्रमानंतर पत्रकारांशी बोलताना [५]

सुशीलकुमारांचे धर्मानुकरण[संपादन]

  • तिरूपती दर्शनाला

१) राज्यपाल झाल्यावर [६]

२) केंद्रसरकारमध्ये गृहमंत्री झाल्यावर

  • कुंभमेळा

तसे आपले राजकारणी संवेदनहीनच आहेत. घाटकोपर येथे बॉम्बस्फोट झाले , तेव्हा जखमी वा मृतांच्या नातेवाईकांना धीर द्यायचे सोडून शिंदे कुंभमेळ्याच्या उद्‌घाटनाला गेले होते. तेथील साधूंबरोबर या संधिसाधूंची छायाचित्रे साऱ्या महाराष्ट्राने पाहिली. आता कुपोषणाने बालमृत्यूचे थैमान सुरू असताना आमचे मुख्यमंत्री बँकॉकला गेले होते. या लोकांना आधुनिक नीरो म्हटल्यास वावगे ठरू नये! [७]

सुशीलकुमार आणि भाजप-शिवसेना[संपादन]

आंध्रप्रदेशचे राज्यपाल झाल्यानंतर 'सोलापूरच्या भाजपच्या मोहिनी पत्की या आपल्या नातेवाईंकांंसह आवर्जून भेटायला आल्या होत्या' याचे सुशीलकुमारांना मोठे कौतुक वाटले होते.[८]

चरित्र[संपादन]

सुशील कुमार शिंदे यांची पाच-सात चरित्रे प्रकाशित झाली आहेत, त्यांतली ही दोन :-

  • ’सुशीलकुमार शिंदे - एका संघर्षाची वाटचाल’ (चरित्रग्रंथ) मराठी अनुवादक : संतोष शेणई, प्रकाशक : अमेय प्रकाशन. (मूळ इंग्रजी पुस्तक-हू रोट माय डेस्टिनी, लेखक: डॉ.पी.आर.सुबास चंद्रन)
  • ’Sushilkumar Shinde: a child of destiny’ - लेखक एन.बी. घोडके

बाह्य दुवे[संपादन]


संदर्भ[संपादन]

मागील:
विलासराव देशमुख
महाराष्ट्राचे मुख्यमंत्री
जानेवारी १६, इ.स. २००३नोव्हेंबर १, इ.स. २००४
पुढील:
विलासराव देशमुख

[ चित्र हवे ]