तूर

विकिपीडिया, मुक्‍त ज्ञानकोशातून


Wiki letter w.svg
कृपया स्वत:च्या शब्दात परिच्छेद लेखन करून या लेखाचा / विभागाचा विस्तार करण्यास मदत करा.
अधिक माहितीसाठी या लेखाचे चर्चा पान, विस्तार कसा करावा? किंवा इतर विस्तार विनंत्या पाहा.
शेतातील तुरीचे एक झाड

हे एक द्विदल धान्य आहे.तसाच हा एक स्वयंपाकात वरचेवर वापरल्या जाणारा एक पदार्थ आहे. याचे वरण बहुतेक लोकं आवडीने खातात.

इतिहास[संपादन]

तुरीचा उगम आफ्रिकेमधला मानला जातो. नव्या संशोधनानुसार ही वनस्पती मूलतः भारतीय असू शकतो. या वनस्पतीचा उल्लेख इ.स. पूर्व चौथ्या शतकातील बौद्ध ग्रंथात आढळून येतो. चरक या वनस्पतीचा नामनिर्देश तुवरिका असा करतात.

तूर लागवड[संपादन]

तूर लागवडीसाठी मध्यम ते भारी (४५ ते ६० सें.मी. खोल) पाण्याचा उत्तम निचरा होणारी जमीन तूर पिकास योग्य असते. चोपण, पाणथळ, क्षारयुक्त जमिनीत हे पीक चांगले येत नाही. पेरणीयोग्य पाऊस झाल्यावर आणि जमिनीत वाफसा येताच म्हणजेच जूनचा दुसरा आठवडा ते जुलैचा पहिला आठवडा या दरम्यान तुरीची पेरणी पूर्ण करावी. पेरणीपूर्वी प्रति किलो बियाण्यास पाच ग्रॅम ट्रायकोडर्मा किंवा दोन ग्रॅम थायरम अधिक दोन ग्रॅम कार्बेन्डाझिम एकत्र करून चोळावे. यानंतर प्रति १० किलो बियाण्यास चवळी गटाचे रायझोबियम जिवाणूसंवर्धकाची बीजप्रक्रिया करावी.

पेरणीसाठी आय.सी.पी.एल- ८७ (१२० दिवस), ए.के.टी.- ८८११ (१४० दिवस), बी.एस.एम.आर.- ८५३ (१६० दिवस), बी.एस.एम.आर.- ७३६ (१७० दिवस), विपुला (१४५- १६० दिवस) हे वाण निवडावेत. आंतरपीक पद्धतीने लागवड करताना तूर अधिक बाजरी (१-२), तूर अधिक सूर्यफूल (१-२), तूर अधिक सोयाबीन (१-३), तूर अधिक ज्वारी (१-२ किंवा १-४), तूर अधिक कापूस (१-६ किंवा १-८), तूर अधिक भुईमूग (१-३), तूर अधिक मूग (१-३), तूर अधिक उडीद (१-२) या पद्धतीने लागवड करावी. सलग पीक घ्यावयाचे असल्यास आय.सी.पी.एल- ८७ या अति लवकर तयार होणाऱ्या वाणाकरिता ४५ बाय १० सें.मी. अंतर ठेवावे. ए.के.टी.- ८८११ वाणासाठी ४५ बाय २० सें.मी. अंतर ठेवावे. लवकर वाढणाऱ्या वाणाकरिता ६० बाय २० सें.मी. अंतर ठेवावे. विपुला या मध्यम कालावधीच्या वाणाकरिता ९० बाय २० सें.मी. अंतर ठेवावे.

सुधारित वाण खत आणि पाणी यास चांगला प्रतिसाद देत असल्याने त्यासाठी खताची मात्रा योग्य प्रमाणात देणे गरजेचे असते. प्रति हेक्‍टरी चांगले कुजलेले पाच टन शेणखत किंवा कंपोस्ट खत किंवा सेंद्रिय खत शेवटच्या कुळवणीच्या वेळी शेतात पसरावे. पेरणी करताना २५ किलो नत्र आणि ५० किलो स्फुरद म्हणजे १२५ किलो डीएपी प्रति हेक्‍टरी द्यावे.

स्वरूप[संपादन]

तुरीमध्ये २२ प्रथिने, ५८ कर्बोदके नगण्य प्रमाणात तंतू आणि स्निग्ध पदार्थ असतात. या शिवाय तुरीमध्ये कॅल्शियम, लोह यासारखी खनिजे असतात. तुरीच्या रोपाला शेंगा लागतात.

तूर पिकावरील प्रमुख किडी[संपादन]

  • शेंग माशी
  • पाने गुंडाळणारी आळी