वेस्ट इंडीज क्रिकेट संघाचा भारत दौरा, १९८३-८४

विकिपीडिया, मुक्‍त ज्ञानकोशातून
Jump to navigation Jump to search
वेस्ट इंडीज क्रिकेट संघाचा भारत दौरा १९८३-८४
Flag of India.svg
भारत
WestIndiesCricketFlagPre1999.svg
वेस्ट इंडीज
तारीख १३ ऑक्टोबर – २९ डिसेंबर १९८३
संघनायक कपिल देव क्लाइव्ह लॉईड
कसोटी मालिका
निकाल वेस्ट इंडीज संघाने ६-सामन्यांची मालिका ३–० जिंकली
सर्वाधिक धावा सुनील गावसकर (५०५) क्लाइव्ह लॉईड (४९७)
सर्वाधिक बळी कपिल देव (२९) माल्कम मार्शल (३३)
मालिकावीर कपिल देव (भारत) आणि माल्कम मार्शल (वेस्ट इंडीज)
एकदिवसीय मालिका
निकाल वेस्ट इंडीज संघाने ५-सामन्यांची मालिका ५–० जिंकली

वेस्ट इंडीज क्रिकेट संघाने ऑक्टोबर - डिसेंबर १९८३ दरम्यान सहा कसोटी सामने आणि पाच आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय सामने खेळण्यासाठी भारताचा दौरा केला होता. त्याच वर्षी जून १९८३ मध्ये क्रिकेट विश्वचषकाच्या अंतिम सामन्यात अनपेक्षितपणे भारताने वेस्ट इंडीजचा पराभव केला होता. त्या पराभवाचा बदला घ्यायचा ह्या मानसिकतेने आणि तयारीनिशी वेस्ट इंडीज संघ भारतात खेळायला उतरला. भारतात वेस्ट इंडीजने पहिल्यांदाच एकदिवसीय सामने खेळले. भारताच्या भूमीवर पहिल्यांदाच पाच सामन्यांची एकदिवसीय मालिका खेळविण्यात आली.

भारताला या कसोटी आणि एकदिवसीय मालिकेत दारूण पराभव पत्करावा लागला. जरी भारताची कामगिरी म्हणावी तशी चांगली नव्हती तरी या दौऱ्यात अनेक विक्रम मोडले गेले. अनेक खेळाडू निवृत्त झाले तर अनेक नवोदित खेळाडूंनी पदार्पणे केली. भारतीय कर्णधार कपिल देव याने कसोटीच्या एका डावात ८३ धावा देऊन ९ गडी बाद करून त्याच्या वैयक्तीक कारकिर्दीत विक्रम केला. ५व्या कसोटीत भारताचे फलंदाज सुनील गावसकर यांनी अत्यंत खराब कामगिरी केल्याने चिडलेल्या प्रेक्षकांनी त्यांच्यावर दगडफेक केली. परंतु ६व्या आणि अखेरच्या कसोटीत सुनील गावसकर यांनी त्यांच्या कारकिर्दीतल्या सर्वोच्च नाबाद २३६ धावा केल्या. सुनील गावसकर यांनी नाबाद २३६ धावा करून ऑस्ट्रेलियन दिग्गज फलंदाज सर डॉन ब्रॅडमन यांच्या २९ कसोटी शतकांचा विक्रम मोडला आणि भारतीय फलंदाज आणि माजी विनू मांकड यांची भारतीय फलंदाजातर्फे कसोटीत केलेली सर्वोच्च २३१ धावांचा विक्रम मोडला. कसोटीत खराब कामगिरी आणि ढेपाळलेली मानसिकता पाहून देशभर संघाविरोधात आंदोलने झाली. काही आंदोलकांद्वारे चालू कसोटीत घुसून खेळपट्टी खोदण्याचाही वादग्रस्त प्रकार घडला. ६व्या कसोटीत वेस्ट इंडीयन खेळाडू विन्स्टन डेव्हिस याच्यावर काही संतप्त प्रेक्षकांनी दगडफेक केली. ही घटना घडताच कर्णधार क्लाइव्ह लॉईड आणि उर्वरीत वेस्ट इंडीजने खेळ थांबवला. त्यानंतर पूर्ण वेस्ट इंडीज संघाच्या सुरक्षेची जवाबदारी तत्कालिन मद्रास प्रांताचे राज्यपाल सुंदरलाल खुराणा यांनी घेतल्यावरच वेस्ट इंडीजने मालिका सुरु ठेवली. कसोटी मालिका आणि आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय मालिका या दोन्ही मालिका पाहुण्या वेस्ट इंडीजने अनुक्रमे ३-० आणि ५-० अश्या पद्धतीने जिंकल्या.

अँडी रॉबर्ट्स आणि यशपाल शर्मा हे दोघे महान खेळाडू या मालिकेनंतर क्रिकेटमधून निवृत्त झाले. तर अनेक नवोदित खेळाडू - रिची रिचर्डसन, चेतन शर्मा, नवज्योतसिंग सिद्धू आणि राजू कुलकर्णी या पुढे प्रसिद्धी मिळवलेल्या क्रिकेटपटुंनी या मालिकेद्वारे आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट मध्ये पदार्पण केले.

सराव सामने[संपादन]

तीन-दिवसीय सामना:मध्य विभाग वि वेस्ट इंडीज[संपादन]

४-६ ऑक्टोबर १९८३
धावफलक
वि
३७३ (१०८.२ षटके)
क्लाइव्ह लॉईड ८५
गोपाल शर्मा ८/१५५ (४५.२ षटके)
२०५ (८८.२ षटके)
विक्रम दत्त ३७*
लॅरी गोम्स ४/३० (१९ षटके)
१०४/१ (२४ षटके)
डेसमंड हेन्स ६७*
राजिंदर हंस १/८ (४ षटके)
सामना अनिर्णित.
सवाई मानसिंग मैदान, जयपूर
  • नाणेफेक: मध्य विभाग, क्षेत्ररक्षण.

तीन-दिवसीय सामना:दक्षिण विभाग वि वेस्ट इंडीज[संपादन]

८-१० ऑक्टोबर १९८३
धावफलक
वि
३६७/४घो (१०६ षटके)
व्हिव्ह रिचर्ड्स १०९
टी.ए. शेखर १/६३ (२० षटके)
१७५ (६७.३ षटके)
लक्ष्मण शिवरामकृष्णन ५२
माल्कम मार्शल १/२० (१३ षटके)
१७०/६ (३७ षटके)
माल्कम मार्शल ६१
कृष्णम्माचारी श्रीकांत २/३९ (७ षटके)
  • नाणेफेक: वेस्ट इंडीज, फलंदाजी.

तीन-दिवसीय सामना:उत्तर विभाग वि वेस्ट इंडीज[संपादन]

१५-१७ ऑक्टोबर १९८३
धावफलक
वि
२९१/५घो (१०८ षटके)
नवज्योतसिंग सिद्धू १२२
रॉजर हार्पर २/६४ (३० षटके)
२१७/७ (७१ षटके)
जेफ डुजॉन ५५*
मनिंदरसिंग ३/६४ (२९ षटके)
१७५/५घो (८९ षटके)
अशोक मल्होत्रा ५२*
विन्स्टन डेव्हिस १/१९ (५ षटके)
१२२/५ (२९ षटके)
व्हिव्ह रिचर्ड्स ६१
चेतन शर्मा ३/३३ (७ षटके)
  • नाणेफेक: उत्तर विभाग, फलंदाजी.

तीन-दिवसीय सामना:भारतीय बोर्ड अध्यक्ष XI वि वेस्ट इंडीज[संपादन]

५-७ नोव्हेंबर १९८३
धावफलक
वि
भारतीय बोर्ड अध्यक्ष XI
२५७ (७५.४ षटके)
क्लाइव्ह लॉईड ७१
मनिंदरसिंग ५/७९ (२२.४ षटके)
२१४ (७६.५ षटके)
नवज्योतसिंग सिद्धू ५८
एल्डिन बॅप्टिस्ट ५/५५ (१६.५ षटके)
२५४/९घो (७२.३ षटके)
मिल्टन पायदाना ५९
लक्ष्मण शिवरामकृष्णन ३/७० (१५ षटके)
५२/४ (३१.३ षटके)
प्रणब रॉय १६
रॉजर हार्पर २/२१ (१०.३ षटके)
  • नाणेफेक: वेस्ट इंडीज, फलंदाजी.

तीन-दिवसीय सामना:पश्चिम विभाग वि वेस्ट इंडीज[संपादन]

१९-२१ नोव्हेंबर १९८३
धावफलक
वि
४१७/९घो (११५ षटके)
रिची रिचर्डसन ७७
रमेश बोर्डे ३/४२ (१७ षटके)
२३५ (८९.३ षटके)
गुलाम पारकर ७७
रॉजर हार्पर ५/६२ (२९.३ षटके)
२०५/७ (५१ षटके)
रिची रिचर्डसन ६१
संजय हजारे ५/५१ (१५ षटके)
  • नाणेफेक: वेस्ट इंडीज, फलंदाजी.

तीन-दिवसीय सामना:पूर्व विभाग वि वेस्ट इंडीज[संपादन]

३-५ डिसेंबर १९८३
धावफलक
वि
४२० (९६.१ षटके)
गॉर्डन ग्रीनिज १९०*
दिलीप दोशी ५/१२५ (३५.१ षटके)
९८ (५५ षटके)
पलश नंदी २०
रॉजर हार्पर ३/२३ (१२ षटके)
१९८ (६८ षटके)(फॉ/ऑ)
अभिक मित्रा ४८
रॉजर हार्पर ५/६६ (२५ षटके)
वेस्ट इंडीज १ डाव आणि १२४ धावांनी विजयी.
बाराबती स्टेडियम, कटक
  • नाणेफेक: ज्ञात नाही.

दोन-दिवसीय सामना:भारत २२ वर्षांखालील वि वेस्ट इंडीज[संपादन]

२१-२२ डिसेंबर १९८३
धावफलक
भारत २२ वर्षांखालील
वि
२३९/८घो (८४ षटके)
जिग्नेश संघानी १०४
लॅरी गोम्स ३/३२ (१६ षटके)
३२१/९ (६७ षटके)
रिची रिचर्डसन ५३
वूर्केरी रामन ५/८० (२५ षटके)
  • नाणेफेक: ज्ञात नाही.

४५ षटकांचा सामना:भारत XI वि वेस्ट इंडीज[संपादन]

३१ डिसेंबर १९८३
धावफलक
भारत XI
२०८/६ (४५ षटके)
वि
वेस्ट इंडीज
२११/७ (३४.२ षटके)
वेस्ट इंडीज ३ गडी राखून विजयी.
एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम, बंगळूर
  • नाणेफेक : ज्ञात नाही.

आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय मालिका[संपादन]

१ला सामना[संपादन]

१३ ऑक्टोबर १९८३
धावफलक
भारत Flag of भारत
१७६ (४१.२ षटके)
वि
वेस्ट इंडीजचा ध्वज वेस्ट इंडीज
१०८/० (२२.४ षटके)
वेस्ट इंडीज २६ धावांनी विजयी (ड/लु).
शेर-ए-काश्मीर मैदान, श्रीनगर
सामनावीर: डेसमंड हेन्स (वेस्ट इंडीज)
  • नाणेफेक : वेस्ट इंडीज, क्षेत्ररक्षण.
  • पहिल्यांदा पावसामुळे सामना प्रत्येकी ४५ षटकांचा करण्यात आला होता. परंतु वेस्ट इंडीजच्या डावादरम्यान २२.४ षटकांनंतर सामना रद्द करण्यात आला.
  • भारतातला वेस्ट इंडीजचा पहिला आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय सामना.
  • एल्डिन बॅप्टिस्ट आणि रॉजर हार्पर (वे.इं.) या दोघांनी आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय पदार्पण केले.

२रा सामना[संपादन]

९ नोव्हेंबर १९८३
धावफलक
भारत Flag of भारत
२१४/६ (४९ षटके)
वि
वेस्ट इंडीजचा ध्वज वेस्ट इंडीज
२१७/६ (४७.५ षटके)
रवि शास्त्री ६५ (१२५)
लॅरी गोम्स २/१७ (३ षटके)
गॉर्डन ग्रीनिज ६३ (११४)
कपिल देव २/३८ (८.५ षटके)
वेस्ट इंडीज ४ गडी राखून विजयी.
मोती बाग मैदान, बडोदा
सामनावीर: गॉर्डन ग्रीनिज (वेस्ट इंडीज)
  • नाणेफेक : भारत, फलंदाजी.
  • पावसामुळे सामना प्रत्येकी ४९ षटकांचा करण्यात आला.

३रा सामना[संपादन]

१ डिसेंबर १९८३
धावफलक
भारत Flag of भारत
२४०/७ (४७ षटके)
वि
वेस्ट इंडीजचा ध्वज वेस्ट इंडीज
२४१/२ (४५.२ षटके)
मोहिंदर अमरनाथ ५५ (१२२)
रॉजर हार्पर २/५५ (१० षटके)
गॉर्डन ग्रीनिज ९६ (१२७)
कपिल देव १/४१ (९.२ षटके)
वेस्ट इंडीज ८ गडी राखून विजयी.
नेहरू स्टेडियम, इंदूर
सामनावीर: गॉर्डन ग्रीनिज (वेस्ट इंडीज)
  • नाणेफेक : भारत, फलंदाजी.
  • पावसामुळे सामना प्रत्येकी ४७ षटकांचा करण्यात आला.

४था सामना[संपादन]

७ डिसेंबर १९८३
धावफलक
वेस्ट इंडीज Flag of वेस्ट इंडीज
३३३/८ (४५ षटके)
वि
भारतचा ध्वज भारत
२२९/५ (४५ षटके)
व्हिव्ह रिचर्ड्स १४९ (९९)
कपिल देव ३/४४ (९ षटके)
सुनील गावसकर ८३ (१०७)
अँडी रॉबर्ट्स ३/५४ (१० षटके)
वेस्ट इंडीज १०४ धावांनी विजयी.
कीनान स्टेडियम, जमशेदपूर
सामनावीर: व्हिव्ह रिचर्ड्स (वेस्ट इंडीज)
  • नाणेफेक : भारत, क्षेत्ररक्षण.
  • पावसामुळे सामना प्रत्येकी ४५ षटकांचा करण्यात आला.
  • चेतन शर्मा (भा) याने आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय पदार्पण केले.

५वा सामना[संपादन]

१७ डिसेंबर १९८३
धावफलक
भारत Flag of भारत
१७८/७ (४४ षटके)
वि
वेस्ट इंडीजचा ध्वज वेस्ट इंडीज
१८२/४ (४१.४ षटके)
रिची रिचर्डसन ४६ (५७)
रवि शास्त्री २/१९ (९ षटके)
वेस्ट इंडीज ६ गडी राखून विजयी.
नेहरू स्टेडियम, गुवाहाटी
सामनावीर: गुलाम पारकर (भारत)
  • नाणेफेक : वेस्ट इंडीज, क्षेत्ररक्षण.
  • पावसामुळे सामना प्रत्येकी ४४ षटकांचा करण्यात आला.
  • राजू कुलकर्णी (भा) आणि रिची रिचर्डसन (वे.इं.) या दोघांनी आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय पदार्पण केले.

कसोटी मालिका[संपादन]

१ली कसोटी[संपादन]

२१-२५ ऑक्टोबर १९८३
धावफलक
वि
४५४ (१३८.२ षटके)
गॉर्डन ग्रीनिज १९४ (३६८)
कपिल देव ४/९९ (२४.२ षटके)
२०७ (५९.४ षटके)
मदनलाल ६३* (१०१)
माल्कम मार्शल ४/१९ (१५ षटके)
१६४ (५०.३ षटके)(फॉ/ऑ)
दिलीप वेंगसरकर ६५ (९६)
माल्कम मार्शल ४/४७ (१७ षटके)
वेस्ट इंडीज १ डाव आणि ८३ धावांनी विजयी.
ग्रीन पार्क, कानपूर
सामनावीर: माल्कम मार्शल (वेस्ट इंडीज)

२री कसोटी[संपादन]

२९ ऑक्टोबर - ३ नोव्हेंबर १९८३
धावफलक
वि
४६४ (१२२.१ षटके)
दिलीप वेंगसरकर १५९ (२३८)
मायकल होल्डिंग ४/१०७ (२८.१ षटके)
३८४ (१२७.५ षटके)
क्लाइव्ह लॉईड १०३ (२०२)
कपिल देव ६/७७ (३१ षटके)
२३३ (७७.१ षटके)
दिलीप वेंगसरकर ६३
वेन डॅनियल ३/३८ (१५ षटके)
१२०/२ (५० षटके)
गॉर्डन ग्रीनिज ७२
रवि शास्त्री २/३६ (१७ षटके)
सामना अनिर्णित.
फिरोजशाह कोटला मैदान, दिल्ली
सामनावीर: दिलीप वेंगसरकर (भारत)
  • नाणेफेक: भारत, फलंदाजी.

३री कसोटी[संपादन]

१२-१६ नोव्हेंबर १९८३
धावफलक
वि
२८१ (१०४.३ षटके)
जेफ डुजॉन ९८ (१५४)
मनिंदरसिंग ४/१९ (१५ षटके)
२४१ (८०.५ षटके)
सुनील गावसकर ९० (१२०)
वेन डॅनियल ५/३९ (११.५ षटके)
२०१ (६०.३ षटके)
मायकल होल्डिंग ५८
कपिल देव ९/८३ (३०.३ षटके)
१०३ (४७.१ षटके)
अंशुमन गायकवाड २९ (७२)
मायकल होल्डिंग ४/३० (१७ षटके)
वेस्ट इंडीज १३८ धावांनी विजयी.
सरदार पटेल स्टेडियम, अहमदाबाद
सामनावीर: मायकल होल्डिंग (वेस्ट इंडीज)

४थी कसोटी[संपादन]

२४-२९ नोव्हेंबर १९८३
धावफलक
वि
४६३ (१४२.५ षटके)
दिलीप वेंगसरकर १०० (२०१)
मायकल होल्डिंग ५/१०२ (४०.५ षटके)
३९३ (१४६.१ षटके)
व्हिव्ह रिचर्ड्स १२०
शिवलाल यादव ५/१३१ (४४.१ षटके)
१७३/५घो (४६ षटके)
अशोक मल्होत्रा ७२ (१२२)
वेन डॅनियल १/४५ (१४ षटके)
१०४/४ (५१ षटके)
लॅरी गोम्स ३७
रवि शास्त्री २/३२ (१३ षटके)
सामना अनिर्णित.
वानखेडे स्टेडियम, बॉम्बे
सामनावीर: व्हिव्ह रिचर्ड्स (वेस्ट इंडीज)

५वी कसोटी[संपादन]

१०-१४ डिसेंबर १९८३
धावफलक
वि
२४१ (८७.४ षटके)
कपिल देव ६९ (७९)
अँडी रॉबर्ट्स ३/५६ (२३.४ षटके)
३७७ (१२८ षटके)
क्लाइव्ह लॉईड १६१ (२९०)
कपिल देव ४/९१ (३५ षटके)
९० (३० षटके)
अशोक मल्होत्रा ३०
माल्कम मार्शल ६/३७ (१५ षटके)
वेस्ट इंडीज १ डाव आणि ४६ धावांनी विजयी.
ईडन गार्डन्स, कोलकाता
सामनावीर: क्लाइव्ह लॉईड (वेस्ट इंडीज)
  • नाणेफेक: भारत, फलंदाजी.
  • रॉजर हार्पर (वे.इं.) याने कसोटी पदार्पण केले.

६वी कसोटी[संपादन]

२४-२९ डिसेंबर १९८३
धावफलक
वि
३१३ (११२.३ षटके)
जेफ डुजॉन ६२ (१६९)
मनिंदरसिंग ३/४१ (२९.३ षटके)
४५१/८घो (१६० षटके)
सुनील गावसकर २३६* (४२५)
माल्कम मार्शल ५/७२ (२६ षटके)
६४/१ (२३ षटके)
गॉर्डन ग्रीनिज २६*
रवि शास्त्री १/१० (६ षटके)
सामना अनिर्णित.
एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम, मद्रास
सामनावीर: सुनील गावसकर (भारत)
  • नाणेफेक: वेस्ट इंडीज, फलंदाजी.


१९४८-४९ | १९५८-५९ | १९६६-६७ | १९७४-७५ | १९७८-७९ | १९८३-८४ | १९८७-८८ | १९९४-९५ | २००२-०३ | २००६-०७ | २०११-१२ | २०१३-१४ | २०१४-१५ | २०१८-१९ | २०१९-२०