राग दुर्गा

राग दुर्गा हा बिलावल थाटातील एक लोकप्रिय आणि मधुर राग आहे. हा राग 'ओडव-ओडव' जातीचा आहे, म्हणजेच याच्या आरोह आणि अवरोहामध्ये प्रत्येकी ५ स्वरांचा वापर केला जातो.

स्वर रचना

या रागाचे स्वर संकेत खालीलप्रमाणे आहेत:

• थाट: बिलावल
• जाती: ओडव - ओडव (५ - ५ स्वर)
• वर्ज्य स्वर: 'गांधार' (ग) आणि 'निषाद' (नि) हे दोन्ही स्वर आरोह आणि अवरोहात वर्ज्य आहेत.
• वादी स्वर: धैवत (ध)
• संवादी स्वर: ऋषभ (रे)
• समय: रात्रीचा दुसरा प्रहर.

आरोह आणि अवरोह

राग दुर्गाची संवादिनीवर वाजवण्यासाठी स्वर रचना खालीलप्रमाणे दर्शवली जाते:

आरोह: स रे म प ध सं

अवरोह: सं ध प म रे स

पकड: म प ध - म प ध म रे - रे प म रे - स

प्रमुख वैशिष्ट्ये

• या रागाचा स्वभाव शांत आणि गंभीर आहे.
• हा राग प्रामुख्याने शृंगार आणि भक्ती रसासाठी वापरला जातो.
• दक्षिण भारतीय (कर्नाटक) संगीतात या रागाला 'शुद्ध सावेरी' असे म्हटले जाते.