शाकाहार

विकिपीडिया, मुक्‍त ज्ञानकोशातून
Jump to navigation Jump to search
विकिपीडियाचा दर्जा राखण्यासाठी या लेखास किंवा विभागास विकिकरणाची गरज आहे.
उपयुक्त विकिदुवे देऊन या लेखाचे विकिकरण करण्यास कृपया मदत करा.


Wiki letter w.svg
कृपया स्वत:च्या शब्दात परिच्छेद लेखन करून या लेखाचा / विभागाचा विस्तार करण्यास मदत करा.
अधिक माहितीसाठी या लेखाचे चर्चा पान, विस्तार कसा करावा? किंवा इतर विस्तार विनंत्या पाहा.

शाक/भाजी, हिरव्या वा वाळलेल्या वनस्पती, बिगरमांस (दुग्धजन्य पदार्थ) इत्यादीच फक्त ज्यांच्या आहारात आहे ते (बहुधा सस्तन) प्राणी. शाकाहारी अन्नासाठी ते बंदिस्त केलेल्या पिशवी-डबा इत्यादींच्या वेष्टनावर तसे नमूद करणे अनिवार्य असते. वेष्टनावर पुरशी जागा नसेल तर त्यावर एक हिरव्या रंगाची पट्टी किंवा हिरव्या रंगाचे भरीव वर्तुळ असले तरी काम भागते.

अन्नसाखळी

शाकाहारींचे प्रकार :-[संपादन]

  • पेसेटेरियन : ह्यांच्या अन्नात वनस्पतिजन्य पदार्थ, दूध, दुधाचे पदार्थ, अंडी आणि मासे असतात. भारतातले बंगाली ब्राह्मण पेसेटेरियन आहेत.
  • फ्लेक्सिटेरियन : एरवी दूध, दुधाचे पदार्थ आणि वनस्पतिजन्य पदार्थांचे सेवन करणारे लोक प्रसंगी अंडी खातात किंवा मांसाहार करतात.
  • राॅ व्हेगन : या लोकांच्या अन्नात दूध किंवा मांसाहारी पदार्थ नसतात. आणि वनस्पतिजन्य पदार्थही कच्चे (४५ अंश सेल्सियसपेक्षा कमी तापमानाचे) असतात. त्यांच्यामते ह्याहून जास्त गरम असलेल्या पदार्थांमधून सर्व पौष्टिकता निघून गेलेली असते.
  • लॅक्टो-ओव्हो : हे वनस्पतिजन्य पदार्थ, दूध, दुधाचे पदार्थ आणि अंडी खातात. (लॅक्टो म्हणजे दूध व ओव्हो म्हणजे अंडे!) जगातील बहुतेक शाकाहारी असे असतात. यांना विनोदाने एगेरियन किंवा एगेटेरियन म्हणतात.
  • व्हेगन : हे जनावरांपासून मिळणारे पदार्थ (दुधासकट) खात नाहीत, मासेही खात नाहीत. फक्त.वनस्पतिजन्य पदार्थच खातात. हे लोक चामड्याचे पट्टे, चामड्याची पादत्राणे आदी वस्तूही वापरत नाहीत.
  • हिंदू शाकाहारी : हे मटण, चिकिन, मासे, अंडी खात नाहीत. फक्त वनस्पतिजन्य पदार्थ आणि दूध किंव दुधापासून केलेले पदार्थ खातात. भारतातील राजस्थानी, गुजराथी, हिंदीभाषक, कानडी, तेलुगू, तमीळ, मराठी ब्राह्मण, जैनधर्मीय हे हिंदू शाकाहारी असतात. अशा लोकांनी परदेशी प्रवासाचे तिकीट काढताना त्यावर 'अन्नाची निवड' या पुढे 'हिंदू व्हेजिटेरियन' असे नमूद करणे जरूरीचे असते.

शाकाहारी अन्नपदार्थ[संपादन]

शाकाहारी अन्नपदार्थांमध्ये विविध प्रकारची धान्ये, कडधान्ये, तेले, मसाल्याचे पदार्थ इत्यादींचा समावेश होतो.

धान्ये[संपादन]

  1. गहू
  2. ज्वारी
  3. तांदूळ
  4. नाचणी
  5. बाजरी
  6. वरई

कडधान्ये[संपादन]

  1. उडीद
  2. चवळी
  3. तूर
  4. मटकी
  5. मसूर
  6. मूग
  7. वाटाणा
  8. हरभरा

डाळी[संपादन]

  1. उडीद डाळ
  2. तुरीची डाळ
  3. मुगाची डाळ
  4. मसुराची
  5. हरबऱ्याची (चण्याची) डाळ

तेले[संपादन]

  1. करडईचे तेल
  2. जवसाचे तेल
  3. तिळाचे तेल
  4. राईसब्रॅन ऑईल
  5. शेगदाण्याचे तेल
  6. सरकीचे तेल
  7. सूर्यफुलाचे तेल
  8. पाम तेल
  9. बदाम तेल
  10. मोहरीचे तेल

मसाल्याचे पदार्थ[संपादन]

  1. आले
  2. काळी मिरी
  3. जिरे
  4. दालचिनी
  5. दगडफूल
  6. तमालपत्र
  7. मोहरी (बी)
  8. लसूण
  9. लवंग
  10. हळद

भाजीपाला[संपादन]

फळभाज्या[संपादन]

  1. कोबी
  2. घोसावळे
  3. टोमॅटो
  4. ढोबळी मिरची
  5. दोडका
  6. पडवळ
  7. फ्लॉवर
  8. भेंडी
  9. भोपळा
  10. वांगे

पालेभाजी[संपादन]

  1. कोथिंबीर
  2. पालक
  3. मेथी
  4. शेपू
  5. चुका
  6. माठ
  7. मोहरी

शेंगभाजी[संपादन]

  1. गवार
  2. शेवगा
  3. घेवडा

कंद[संपादन]

  1. रताळे
  2. बीट
  3. गाजर
  4. मुळा
  5. कांदा
  6. बटाटा

रानभाजी[संपादन]

  1. अनवे
  2. अमरकंद
  3. अळंबी (अळवे)
  4. अघाडा
  5. आचकंद
  6. आलिंग
  7. उळशाचा मोहर
  8. कडकिंदा
  9. कडूकंद
  10. करटोली/ कर्टोल / करटुली (Momerdica Dioica)
  11. कवदर
  12. कवळी
  13. काटे-माठ (Amarantus Spinosus)
  14. कुड्याची फुले
  15. कुर्डू
  16. कुसरा
  17. कुळू (कोळू)
  18. कोंबडा
  19. कोरड
  20. कोलासने (तालिमखाना)
  21. कोवळे बांबू
  22. कोळू
  23. कौला
  24. गेंठा
  25. गोमाठी
  26. घोळ/घोळू/चिवई/चिवळी (Porthulaca)
  27. चवळीचे बोके - नवीनच उगवलेल्या चवळीच्या वेलाची टोकाकडची कोवळी पाने
  28. चाई
  29. चाईचा मोहर
  30. चायवळ
  31. चावा
  32. चिचारडी
  33. चिंचुरडा
  34. चिवलाचे कोंब
  35. टाकळा (Cassia tora)
  36. टेंबरण
  37. टेंभुर्णा
  38. टेरा/टेहरा
  39. तरोटा
  40. तांदुळजा
  41. तांबोळी
  42. तेर अळू
  43. तेल छत्र
  44. तोंडे
  45. दिघवडी
  46. दिवा
  47. देठा
  48. धापा
  49. नारळी
  50. पंदा
  51. पिपाना
  52. फांग
  53. फांदा
  54. फोडशी (Celosia Argentea)
  55. बडकी
  56. बड़दा
  57. बहावा
  58. बांबूचे कोंब
  59. बेरसिंग
  60. बोखरीचा मोहर
  61. बोंडारा
  62. भारंगी (भारिंगा) (Clerodendrum Serratum)
  63. भुईपालक
  64. भुईफोड
  65. भोकर
  66. लाल भोपळ्याच्या अगदी छोट्या वेलीला आलेली कोवळी पाने
  67. भोपळ्याची फुले
  68. भोपा
  69. महाळुंग
  70. माठ
  71. माड
  72. मेके
  73. मोखा/रानकंद मोखा
  74. मोहदोडे (मोहा)
  75. रक्त कांचन
  76. रताळ्याचे कोंब
  77. रानकेळी
  78. रानतोंडले
  79. रानपुदाना
  80. राक्षस
  81. रुई
  82. रुंखाळा
  83. लोथी
  84. लोधी
  85. वांगोटी (वांघोटी) (वाघाटी) (वाघाटा)
  86. वाथरटे
  87. शेऊळ (शेवळा/शेवळे) (Amorthophylus Commutatis)
  88. शेवग्याची पाने
  89. शेवग्याची फुले
  90. शेवळे (Amorthophylus Commutatis)
  91. सतरा
  92. सायर
  93. सुरणाचा कोवळा पाला
  94. हरबऱ्याची कोवळी पाने
  95. हळंदा
  96. हादगा

फळे[संपादन]

  1. रामफळ
  2. सीताफळ
  3. हनुमान फळ
  4. नारळ
  5. शहाळे
  6. केळ
  7. चिक्कू
  8. आंबा
  9. डाळिंब
  10. जांभूळ
  11. करवंद
  12. संत्रे
  13. मोसंबी
  14. पपई
  15. बोर
  16. कलिंगड
  17. टरबूज
  18. खरबूज
  19. द्राक्ष
  20. स्ट्रॉबेरी
  21. अंजीर
  22. सफरचंद
  23. फणस
  24. काकडी
  25. मिरची

सुकामेवा[संपादन]

  1. बदाम
  2. अंजीर (सुके)
  3. अक्रोड
  4. काजू
  5. बेदाणे
  6. मनुका
  7. जर्दाळू
  8. खजूर
  9. खारीक
  10. खोबरे

पीठ[संपादन]

  1. कणीक
  2. मैदा
  3. तवकीर
  4. ज्वारीचे पीठ
  5. भाजणी (बहुधान्य पीठ)
  6. तांदळाचे पीठ
  7. साबुदाणा पीठ
  8. सातू पीठ
  9. शिंगाडा पीठ

भुकटी[संपादन]

  1. कोको
  2. कॉफी
  3. चहा

इतर[संपादन]

  1. गूळ
  2. चुरमुरे
  3. पोहे
  4. लाह्या
  5. साखर
  6. साबुदाणा

शाकाहारी पेय[संपादन]

गरम पेय[संपादन]

  1. सूप
  2. कोको
  3. कॉफी
  4. चहा

थंड पेय[संपादन]

शहाळे[संपादन]

नीरा[संपादन]

रस[संपादन]

  1. उसाचा रस
  2. कलिंगड रस
  3. डाळिंब रस

दूधयुक्त पेय (मिल्कशेक)[संपादन]

  1. आंबा दूधयुक्त पेय

शाकाहारी खाद्यपदार्थ[संपादन]

रोटी[संपादन]

चपाती/पोळी,

पुरणपोळी,

भाकरी - ज्वारीची / बाजरीची / नाचणीची / तांदळाची

भाजी[संपादन]

या लेखामध्ये भाजीपाला याअंतर्गत उल्लेख असलेल्या सर्व प्रकारच्या पदार्थांची भाजी.

भात[संपादन]

पांढरा भात

फोडणीचा भात

मसाले भात

नारळी भात

पुलाव

बिर्याणी

पातळ पदार्थ[संपादन]

आमटी, कढी

कोशिंबीर[संपादन]

काकडीची कोशिंबीर

टोमॅटोची कोशिंबीर

चटणी[संपादन]

कारळे चटणी

जवस चटणी

लोणचे[संपादन]

लिंबाचे लोणचे

कैरीचे लोणचे

हळदीचे लोणचे

माईनमुळ्याचे लोणचे

तळंण[संपादन]

पापड - उडीदाचे / बटाट्याचे / मुगाचे / तांदळाचे

कुरडई

भजी

गोड पदार्थ[संपादन]