रशिया

	रशिया; Российская Федерация; रशियन संघराज्य
ध्वज	चिन्ह
	राष्ट्रगीत: रशियन संघराज्याचे राष्ट्रगीत
	रशियाचे जागतिक नकाशावरील स्थान
राजधानी; (व सर्वात मोठे शहर)	मॉस्को;
अधिकृत भाषा	रशियन
सरकार	संघीय अध्यक्षीय प्रजासत्ताक
- राष्ट्रप्रमुख	दिमित्री मेदवेदेव
- पंतप्रधान	व्लादिमिर पुतिन
महत्त्वपूर्ण घटना
- स्वातंत्र्य दिवस	जून १२, १९९०(घोषित); डिसेंबर २६, १९९१(मान्यता)
क्षेत्रफळ
- एकूण	१,७०,७५,४०० किमी२ (१वा क्रमांक)
- पाणी (%)	१३
लोकसंख्या
- २०१०	१४,१९,२७,२९७ (९वा क्रमांक)
- घनता	८.३/किमी²
	वार्षिक सकल उत्पन्न (पीपीपी)
- एकूण	१५७६ अब्ज अमेरिकन डॉलर (१०वा क्रमांक)
- वार्षिक दरडोई उत्पन्न	१४,९१९ अमेरिकन डॉलर (६२वा क्रमांक)
राष्ट्रीय चलन	रशियन रूबल (RUB)
आंतरराष्ट्रीय कालविभाग	विविध विभाग (यूटीसी +२ ते +१२)
आंतरजाल प्रत्यय	.ru, .рф
आंतरराष्ट्रीय दूरध्वनी क्रमांक	++७

रशिया हा युरेशिया खंडाच्या उत्तर भागातील एक देश आहे. क्षेत्रफळाच्या दृष्टीने रशिया हा जगातील सर्वात मोठा देश आहे. पृथ्वीवरील पृष्ठभागाचा ९वा भाग रशियाने व्यापला आहे.

रशिया हा लेख अपूर्ण आहे आणि पूर्ण करण्यास आपण हातभार लावू शकता. हा लेख संपादित करण्यासाठी येथे टिचकी द्या.
'विकिपीडिया' मध्ये अपूर्ण लेख संपादित करण्यासाठी मदतीचा लेख येथे उपलब्ध आहे.

इतिहास [संपादन]

रशियन साम्राज्य [संपादन]

मुख्य लेख: रशियन साम्राज्य

इ.स. १७२१ साली, पीटर द ग्रेटच्या अधिपत्याखाली रशियन साम्राज्य उदयास आले. इ.स. १६८२ ते १७२५ या काळात पीटर रशियावर राज्य करत होता. त्याने उत्तेरेकडच्या महान युद्धात स्वीडिश साम्राज्याचा पराभव केला व स्वीडनकडील प्रदेश स्वतःच्या ताब्यात घेतले. हे प्रदेश बाल्टिक समुद्राला लागून असल्याने रशियाला समुद्रातून व्यापार करणे शक्य झाले. बाल्टिक समुद्राला लागूनच पीटर द ग्रेटने सेंट पीटर्सबर्ग ही राजधानी उभारली.
पीटर द ग्रेट ची मुलगी एलिझाबेथ ही पीटरनंतर गादीवर बसली. तिच्या कारकीर्दीत रशियाने सात वर्षीय युद्धात भाग घेतला, व पूर्व प्रशिया जिंकुन घेतले. परंतू एलिझाबेथच्या मृत्युनंतर तिसरा प्योत्र याने हे सर्व विभाग प्रशियाच्या ताब्यात दिले.
कॅथेरिन दुसरी किंवा "महान कॅथेरिन" हिने रशियावर इ.स. १७६२-९६ या कालावधीत राज्य केले. हिचा कालखंड रशियाच्या प्रबोधनाचा कालखंड म्हणून ओळखला जातो.

सोव्हियेत रशिया [संपादन]

मुख्य लेख: सोव्हियेत संघ

मुख्य लेख: रशियाचे सोव्हियेत साम्यवादी संघीय प्रजासत्ताक

१९९१ सालापर्यंत रशिया सोव्हियेत संघाचा एक व सर्वात मोठा घटक देश होता.
सोव्हियेत संघ दुसर्‍या महायुद्धात दोस्त राष्ट्रांच्या बाजुने लढला.

नावाची व्युत्पत्ती [संपादन]

प्रागैतिहासिक कालखंड [संपादन]

भूगोल [संपादन]

रशिया हा जगातील क्षेत्रफळानुसार सर्वांत मोठा देश आहे. रशियाचे एकुण क्षेत्रफळ १७,०७५,४०० चौ.किमी. आहे. रशियात २३ जागतिक वारसा स्थळे, ४० राष्ट्रीय उद्याने आहेत.

चतु:सीमा [संपादन]

युरोप व आशियामधील एकुण १४ देशांच्या सीमा रशियासोबत आहेत.

राजकीय विभाग [संपादन]

रशिया देशाचे एकुण ८३ राजकीय विभाग आहेत.

प्रत्येक विभाग खालीलपैकी एका गटात मोडतो.

	२१ प्रजासत्ताक (रशियन: республики)
	४६ ओब्लास्ट (प्रांत) (रशियन: области)
	९ प्रदेश (रशियन: края)
	१ स्वायत्त ओब्लास्ट (रशियन: автономная область)
	४ स्वायत्त जिल्हे (रशियन: автономные округа)
	२ केंद्रशासित शहरे (रशियन: города федерального значения)

मोठी शहरे [संपादन]

क्रमांक	शहर	रशियन	विभाग	लोकसंख्या (२००२)
१	मॉस्को	Москва	मॉस्को	१,०३,८२,७५४
२	सेंट पीटर्सबर्ग	Санкт-Петербург	सेंट पीटर्सबर्ग	४६,६१,२१९
३	नोव्होसिबिर्स्क	Новосибирск	नोव्होसिबिर्स्क ओब्लास्ट	१४,२५,५०८
४	निझनी नोव्हगोरोड	Нижний Новгород	निझनी नोव्हगोरोड ओब्लास्ट	१३,११,२५२
५	येकाटेरिनबर्ग	Екатеринбург	स्वेर्दलोव्स्क ओब्लास्त	१२,९३,५३७
६	सामरा	Самара	सामरा ओब्लास्ट	११,५७,८८०
७	ओम्स्क	Омск	ओम्स्क ओब्लास्ट	११,३४,०१६
८	काझन	Казань	टाटरस्तान	११,०५,२८९
९	चेलियाबिन्स्क	Челябинск	चेलियाबिन्स्क ओब्लास्त	१०,७७,१७४
१०	Rostov-on-Don (Rostov-na-Donu)	Ростов-на-Дону	रोस्टॉव्ह ओब्लास्ट	१०,६८,२६७

समाजव्यवस्था [संपादन]

वस्तीविभागणी [संपादन]

अग्रशीर्ष मजकुर [संपादन]

धर्म [संपादन]

शिक्षण [संपादन]

रशियात घटनेनुसार सर्व नागरिकांना मोफत शिक्षण आहे.

संस्कृती [संपादन]

राजकारण [संपादन]

घटनेनुसार रशिया एक संघराज्य व अर्ध-अध्यक्षीय लोकशाही राष्ट्र आहे. रशियात राष्ट्रपती हा राष्ट्रप्रमुख, तर पंतप्रधान हा कार्यकारी प्रमुख असतो.

अर्थतंत्र [संपादन]

रशिया आर्थिकदृष्ट्या प्रगतीशील राष्ट्र आहे. रशियाचा दरडोई उत्पन्नात १० वा क्रमांक लागतो.

शेती [संपादन]

२००५ साली रशियातील १,२३७,२९४ चौ.किमी. जमिन लागवडीखाली होती. केवळ भारत, चीन व अमेरिकेत यापेक्षा जास्त जमिन लागवडीखाली आहे.

उर्जा [संपादन]

रशियाला प्रसारमाध्यमे उर्जा महासत्ता म्हणतात. रशियात सर्वाधिक नैसर्गिक वायु सापडतो.

वाहतुक [संपादन]

रशियातील रेल्वेवाहतुक संपुर्णपणे सरकारने चालविलेल्या रशियन रेल्वे मार्फत होते. रशियात एकुण ८५,००० कि.मी. रेल्वेमार्ग आहेत.
२००६ साली रशियात ९,३३,००० कि.मी. रस्ते होते. यातील ७,५५,००० कि.मी.रस्ते पक्के होते.

रशियन रेल्वेचे प्रमुख मार्ग

सेंट पीटर्सबर्ग, व्लादिवोस्तॉक, पेट्रोपाव्हलोव्स्क-कामचाटकाय, मुर्मन्स्क, कालिनिनग्राड, अर्खाङेल्स्क, मखाच्काला, नोव्होरोस्सिय्स्क, अँस्ट्राखान, रोस्टोव्ह-ऑन-डॉन ही रशियातील प्रमुख बंदरे आहेत.
रशियात १२१६ विमानतळे आहेत. यातील मॉस्को व सेंट पीटर्सबर्ग ही सर्वांत व्यस्त विमानतळे आहेत.

विज्ञान आणि तंत्रज्ञान [संपादन]

खेळ [संपादन]

ऑलिंपिक खेळात रशिया