आशिया

विकिपीडिया, मुक्‍त ज्ञानकोशातून
आशिया
आशिया
क्षेत्रफळ ४,४५,७९,००० वर्ग किमी
लोकसंख्या ३ अब्ज ८७ कोटी ९० लाख
स्वतंत्र देश ४७
संस्थाने व प्रांत

आशिया किंवा एशिया हा पृथ्वीवरील सात भूखंडांपैकी एक आहे. आशिया जगातील सर्वांत मोठा व सर्वांत जास्त लोकसंख्या असलेला खंड आहे. जगातील ६०% लोकसंख्या आशियात राहते. पृथ्वीच्या एकूण क्षेत्रफळापैकी ८.६% भाग आशियाने व्यापला आहे.

सिंधू संस्कृती, बॅबिलोनियन संस्कृती, सुमेरियन संस्कृती इ. प्राचीन संस्कृतींचा उगम या खंडातच झाला. हिंदू, बौद्ध, जैन, इस्लाम, ख्रिश्चन, ज्यू, पारशी इ. धर्मांचा उदय देखील याच खंडात झाला.

आशिया खंडाचे विभाग      पूर्व आशिया      मध्य आशिया      दक्षिण आशिया      आग्नेय आशिया      मध्यपूर्व      उत्तर आशिया (रशिया)
देशाचे नाव व ध्वज क्षेत्रफळ
(वर्ग किमी)
लोकसंख्या
(१ जुलै २००८ रोजी)
लोकसंख्या घनता
(प्रति वर्ग किमी)
राजधानी
मध्य आशिया:
कझाकस्तान ध्वज कझाकस्तान

§

२,७२४,९२७ १,५६,६६,५३३ ५.७ अस्ताना
किर्गिझस्तान ध्वज किर्गिझस्तान १९८५०० ५३५६८६९ २४.३ बिश्केक
ताजिकिस्तान ध्वज ताजिकिस्तान १४३१०० ७२११८८४ ४७. दुशान्बे
तुर्कमेनिस्तान ध्वज तुर्कमेनिस्तान ४८८१०० ५१७९५७३ ९.६ अश्गाबाद
उझबेकिस्तान ध्वज उझबेकिस्तान ४४७४०० २८२६८४४१ ५७.०१ ताश्केंत
पूर्व आशिया:
Flag of the People's Republic of China चीन

[१]

9,584,492 1,322,044,605 134.0 बीजिंग
हाँग काँग ध्वज हाँगकाँग

[२]

1,092 7,903,334 6,688.0
मकाओ ध्वज मकाऊ

[३]

25 460,823 18,473.3
Flag of the Republic of China तैवान

[४]

35,980 22,920,946 626.7 तैपै
जपान ध्वज जपान 377,835 127,288,628 336.1 टोकियो
उत्तर कोरिया ध्वज उत्तर कोरिया 120,540 23,479,095 184.4 प्याँगयांग
दक्षिण कोरिया ध्वज दक्षिण कोरिया 98,480 49,232,844 490.7 सोल
मंगोलिया ध्वज मंगोलिया 1,565,000 2,996,082 1.7 उलानबातर
उत्तर आशिया:
रशिया ध्वज रशिया

§

13,115,200 140,702,092 3.0 मॉस्को
आग्नेय आशिया:[५]
ब्रुनेई ध्वज ब्रुनेई 5,770 381,371 60.8 बंदर सेरी बेगवान
कंबोडिया ध्वज कंबोडिया

[६]

181,035 13,388,910 74 फ्नोम पेन्ह
पूर्व तिमोर ध्वज पूर्व तिमोर

*

15,007 1,108,777 63.5 दिलि
इंडोनेशिया ध्वज इंडोनेशिया

*

1,419,588 237,512,355 159.9 जकार्ता
लाओस ध्वज लाओस 236,800 6,677,534 24.4 विआंतिआन
मलेशिया ध्वज मलेशिया 329,847 27,780,000 84.2 क्वालालंपूर
म्यानमार ध्वज म्यानमार 678,500 47,758,224 62.3 नॅपिडॉ[७]
Flag of the Philippines फिलिपाईन्स 300,000 92,681,453 281.8 मनिला
सिंगापूर ध्वज सिंगापूर 704 4,608,167 6,369.0 सिंगापूर
थायलंड ध्वज थायलंड 514,000 65,493,298 121.3 बँगकॉक
व्हियेतनाम ध्वज व्हिएतनाम 331,690 86,116,559 246.1 हनोई
दक्षिण आशिया:
अफगाणिस्तान ध्वज अफगाणिस्तान 647,500 32,738,775 42.9 काबुल
बांगलादेश ध्वज बांगलादेश 144,000 153,546,901 926.2 ढाका
भूतान ध्वज भूतान 47,000 682,321 14.3 थिंफू
भारत ध्वज भारत

[८]

3,167,590 1,147,995,226 318.2 नवी दिल्ली
इराण ध्वज इराण 1,648,195 65,875,223 42 तेहरान
Flag of the Maldives मालदीव 300 379,174 1,067.2 माले
नेपाळ ध्वज नेपाळ 140,800 29,519,114 183.8 काठमांडू
पाकिस्तान ध्वज पाकिस्तान 803,940 167,762,049 183.7 इस्लामाबाद
श्रीलंका ध्वज श्रीलंका 65,610 21,128,773 298.4 श्री जयवर्धनेपुरा
नैऋत्य आशिया:
§आर्मेनिया ध्वज आर्मेनिया 29,800 2,968,586 111.7 येरेवान
§अझरबैजान ध्वज अज़रबैजान 46,870 3,845,127 82.0 बाकु
बहरैन ध्वज बहरैन 665 718,306 987.1 मनामा
{§सायप्रस ध्वज सायप्रस 9,250 792,604 83.9 निकोझिया
पॅलेस्टाईन गाझा[९] 363 1,537,269 3,315.7 गाझा
§जॉर्जिया ध्वज जॉर्जिया 20,460 4,630,841 99.3 थ्बिलीसी
इराक ध्वज इराक 437,072 28,221,181 54.9 बगदाद
इस्रायल ध्वज इस्रायल 20,770 7,112,359 290.3 जेरुसलेम[१०]
जॉर्डन ध्वज जॉर्डन 92,300 6,198,677 57.5 अम्मान
कुवेत ध्वज कुवैत 17,820 2,596,561 118.5 कुवैत शहर
लेबेनॉन ध्वज लेबेनॉन 10,452 3,971,941 353.6 बैरुत
ओमान ध्वज ओमान 212,460 3,311,640 12.8 मस्कत
कतार ध्वज कतार 11,437 928,635 69.4 दोहा
सौदी अरेबिया ध्वज सौदी अरेबिया 1,960,582 23,513,330 12.0 रियाध
सीरिया ध्वज सिरीया 185,180 19,747,586 92.6 दमास्कस
तुर्कस्तान ध्वज तुर्कस्तान

§

756,768 71,892,807 76.5 अंकारा
संयुक्त अरब अमिराती ध्वज संयुक्त अरब अमिराती 82,880 4,621,399 29.5 अबु धाबी
पॅलेस्टाईन वेस्ट बँक[९] 5,860 2,611,904 393.1 जेरुसलेम
यमनचे प्रजासत्ताक ध्वज येमन 527,970 23,013,376 35.4 सना
Total 43,810,582 4,050,404,193 89.07

§ हे देश आशिया व युरोप ह्या दोन्ही खंडांत गणले जातात. ह्या देशांकरिता क्षेत्रफळ आणि लोकसंख्येचे आकडे त्यांच्या आशियातील भागांकरिता आहेत.
* हे देश आशिया व ओशानिया ह्या दोन्ही खंडांत गणले जातात. ह्या देशांकरिता क्षेत्रफळ आणि लोकसंख्येचे आकडे त्यांच्या आशियातील भागांकरिता आहेत.

टिपा[संपादन]

  1.   The state is commonly known as simply "China", which is subsumed by the eponymous entity and civilization (China). Figures given are for mainland China only, and do not include Hong Kong, Macau, and Taiwan.
  2.   Hong Kong is a Special Administrative Region (SAR) of the PRC.
  3.   Macau is a Special Administrative Region (SAR) of the PRC.
  4.   Figures are for the area under the de facto control of the Republic of China (ROC) government, commonly referred to as Taiwan. Claimed in whole by the PRC; see political status of Taiwan.
  5. Excludes Christmas Island and Cocos (Keeling) Islands (Australian external territories in the Indian Ocean southwest of Indonesia).
  6. General Population Census of Cambodia 2008 - Provisional population totals, National Institute of Statistics, Ministry of Planning, released 3rd September, 2008
  7.   The administrative capital of Myanmar was officially moved from Yangon (Rangoon) to a militarised greenfield just west of Pyinmana on 6 November 2005.
  8.   Includes Jammu and Kashmir, a contested territory among India, Pakistan, and the PRC.
  9. ९.० ९.१   Gaza and West Bank, collectively referred to as the "Occupied Palestinian Territory" by the UN, are territories partially occupied by Israel but under de facto administration of the Palestinian National Authority.
  10. In 1980, Jerusalem was proclaimed Israel's united capital, following its annexation of Arab-dominant East Jerusalem during the 1967 Six-Day War. The United Nations and many countries do not recognize this claim, with most countries maintaining embassies in Tel Aviv instead.