जागतिक धर्मांमध्ये गौतम बुद्ध

विकिपीडिया, मुक्‍त ज्ञानकोशातून
Jump to navigation Jump to search

बौद्ध धर्माचे संस्थापक गौतम बुद्ध हे हिंदू धर्म आणि बहि विश्वासमधील देवाचे प्रकटीकरण म्हणूनही पूजलेले आहेत. काही हिंदू ग्रंथ बुद्धांना वैदिक धर्मापासून दूर गेलेल्या मानवांना भ्रमित करण्यासाठी पृथ्वीवर आलेल्या विष्णू देवाचा अवतार मानतात. अहमदिया यांनी त्याला संदेष्टा किंवा पैगंबर म्हणून देखील मानले.

हिंदू धर्म[संपादन]

काही हिंदू बुद्धांना विष्णूचा ९वा अवतार मानतात.

गौतम बुद्धांचा उल्लेख हिंदू धर्माच्या पुराण ग्रंथात विष्णूचा अवतार म्हणून केला आहे. भागवत पुराणात ते येत्या शेवटच्या अवतारचे पूर्वचित्रण करणारे पंचवीस अवतारांपैकी चोवीसावे आहेत. बर्‍याच हिंदू परंपरेत बुद्धाला सर्वात अलीकडील दहा मुख्य अवतार म्हणून दर्शविले जाते, ज्याला दशावतार (दहा अवतार) म्हटले जाते.

गौतम बुद्ध यांची शिकवण वेद नाकारणारी होती आणि यामुळे सनातनी हिंदू दृष्टीकोनातून बौद्ध धर्माला साधारणपणे एक नास्तिक शाखा (अर्थ "देव नाही आहे") म्हणून पाहिले जाते.[१]

शीख धर्म[संपादन]

चौबिस अवतारांत बुद्धांचा विष्णूचा २३वा अवतार म्हणून उल्लेख आहे. ही परंपरागत आणि ऐतिहासिकदृष्ट्या गुरु गोविंदसिंग यांना दिली जाणारी दशम ग्रंथाची रचना आहे.[२]

ताओवाद, कन्फ्यूशियनिझम आणि शिंटो[संपादन]

काही सुरुवातीच्या चिनी ताओवादी-बौद्धांचे बुद्ध हा लाओ त्झूचा पुनर्जन्म असल्याचे मत होते.[३]

जपानमध्ये, दैनिच न्योराई (महायान बौद्ध धर्माच्या ऐतिहासिक नसलेल्या बुद्धांपैकी एक) प्रतीक सूर्य असल्याने अनेक दैचि न्योरायच्या पूर्वीचे पुनर्जन्म (बोधिसत्व) असणारे अनेक देवी अमेरासु, सूर्य देवी होते.

अहमदियायत[संपादन]

मुस्लिम अहमदिया समुदायाचे चौथे खलीफा मिर्झा ताहिर अहमद यांनी आपल्या प्रकटीकरण, युक्तिवाद , ज्ञान आणि सत्य या पुस्तकात बुद्ध हा एकेश्वरवादाचा उपदेश करणार्‍या देवाचा संदेष्टा (प्रेषित किंवा पैगंबर) असल्याचा युक्तिवाद केला आहे. तो अशोकाच्या स्तूपांवरील शिलालेखांमधून उद्धृत करतो ज्यात "ईस्हाना" म्हणजेच ईश्वराचा उल्लेख आहे. तो उद्धृत करतो, "'देवनामपिया पियादसी" असे म्हणतात:"[४] बुद्ध खरंच देवाचा संदेष्टा होता असं अहमदियांचे मत आहे.

मिर्झा ताहिर अहमद यांनी असेही म्हटले आहे की, धुल-किफल नावाच्या कुराणी व्यक्तिमत्त्वाने त्यांच्या पुस्तकात बुद्ध हे "इस्लामचा प्राथमिक अभ्यास" असावेत असे म्हटले.[५]

कुराणमधील एका कलमात उद्धृत केले आहे की देवाने आपल्याकडील अनेक माणसे पाठविली आहेत (मानवता). तथापि, केवळ काही जणांची नावे देण्यात आली आहेत. यावर काही लोकांचा विश्वास आहे की बुद्ध कदाचित एकेश्वरवाद शिकवणार्या आपल्या लोकांना पाठविलेले देवाचे संदेष्टा असू शकतात (किंवा नाही).

ख्रिश्चन धर्म[संपादन]

पॉल रॅन्सन यांनी लिहिलेले ख्रिस्त आणि बुद्ध, १८८०

यहुदी धर्म[संपादन]

बहि विश्वास[संपादन]

बहि श्रद्धामध्ये बुद्धाला भगवंताच्या अभिव्यक्तींपैकी एक म्हणून वर्गीकृत केले गेले आहे जो बहि श्रद्धातील प्रमुख संदेष्ट्याचे शीर्षक आहे.[६] त्याचप्रमाणे बहि आस्थाचे प्रेषित बहूउल्ताह यांना इतर भविष्यसूचक स्थानांपैकी बहस पंचम बुद्ध मानतात.[७]

हे देखील पहा[संपादन]

नोट्स[संपादन]

  1. ^ "in Sanskrit philosophical literature, 'āstika' means 'one who believes in the authority of the Vedas' or 'one who believes in life after death'. ('nāstika' means the opposite of these). The word is used here in the first sense." Satischandra Chatterjee and Dhirendramohan Datta. An Introduction to Indian Philosophy. Eighth Reprint Edition. (University of Calcutta: 1984). p. 5, footnote 1.
  2. ^ http://www.info-sikh.com/VVPage1.html
  3. ^ The Cambridge History of China, Vol.1, (The Ch'in and Han Empires, 221 BC—220 BC) ISBN 0-521-24327-0 hardback
  4. ^ Al-Islam.org Revelation, Rationality, Knowledge & Truth, Mirza Tahir Ahmad, Chapter, Buddhism.
  5. ^ http://www.alislam.org/books/study-of-islam/prophets.html
  6. ^ Hornby, Helen Bassett (1994). Lights of Guidance: A Bahá'í Reference File. Bahá'í Publishing Trust (New Deli, India), p. 502 (#1684). ISBN 81-85091-46-3
  7. ^ The Kitáb-i-Aqdas: The Most Holy Book. Baháʼí Publishing Trust (Wilmette, Illinois, USA), p. 233 (#1684). ISBN 0-85398-999-0