ए.पी.जे. अब्दुल कलाम

विकिपीडिया, मुक्‍त ज्ञानकोशातून
Jump to navigation Jump to search
ए.पी.जे. अब्दुल कलाम
Abdulkalam04052007.jpg
पूर्ण नावअवूल पाकीर ज़ैनुलाबदिन अब्दुल कलाम
जन्म १५ ऑक्टोबर, १९३१ (1931-10-15)
रामेश्वर
मृत्यू २७ जुलै, २०१५ (वय ८३)
शिलाँग
नागरिकत्व भारतीय
राष्ट्रीयत्व भारतीय
धर्म इस्लाम
कार्यसंस्था संरक्षण संशोधन आणि विकास संस्था
प्रशिक्षण मद्रास इन्स्टिट्यूट ऑफ टेक्नॉलॉजी
ख्याती शास्त्रज्ञ, भारताचे माजी राष्ट्रपति
पुरस्कार पद्मभूषण, पद्मविभूषण, भारतरत्‍न
वडील जैनुलाबदिन अब्दुल

डॉ. अबुल पाकीर जैनुलाबदिन अब्दुल कलाम तथा ए. पी. जे. अब्दुल कलाम (तमिळ: அவுல் பகீர் ஜைனுலாப்தீன் அப்துல் கலாம்) (ऑक्टोबर १५, इ.स. १९३१ - २७ जुलै, इ.स. २०१५) हे भारतीय शास्त्रज्ञ आणि भारताचे अकरावे राष्ट्रपती (कार्यकाळ २५ जुलै, इ.स. २००२ ते २५ जुलै, इ.स. २००७[१]) होते. आपल्या आगळ्या वेगळ्या कार्यपद्धतीमुळे ते 'लोकांचे राष्ट्रपती' म्हणून लोकप्रिय झाले.

शिक्षण[संपादन]

त्यांचे वडील रामेश्वरमला येणार्‍या यात्रेकरूंना होडीतून धनुष्कोडीला नेण्याआणण्याचा व्यवसाय करीत.त्यांचे वडील व लक्ष्मणशास्त्री नावाचे पुजारी घनिष्ठ मित्र होते.त्यांच्यातील अध्यात्मिक चर्चा कलाम ऐकत असत.डॉ. कलाम यांनी आपले शालेय शिक्षण रामनाथपुरम्‌ला पूर्ण केले. लहान वयातच वडिलांचे छत्र गमावल्याने डॉ. कलाम गावात वर्तमानपत्रे विकून, तसेच अन्य लहान मोठी कामे करून पैसे कमवीत व घरी मदत करीत. त्यांचे बालपण खूप कष्टात गेले. शाळेत असताना गणिताची त्यांना विशेष आवड लागली. नंतर ते तिरुचिरापल्ली येथे सेंट जोसेफ कॉलेजमध्ये दाखल झाले. तेथे बी.एस्‌‍सी. झाल्यानंतर त्यांनी 'मद्रास इन्स्टिट्यूट ऑफ टेक्नॉलॉजीत' प्रवेश घेतला. प्रवेशासाठी लागणारे पैसेही त्यांच्याकडे नव्हते. बहिणीने स्वतःचे दागिने गहाण ठेवून त्यांना पैसे दिले. या संस्थेतून एरॉनॉटिक्सचा डिप्लोमा पूर्ण केल्यानंतर, त्यांनी अमेरिकेतील 'नासा' या प्रसिद्ध संशोधन संस्थेत चार महिने एरोस्पेस टेक्नॉलॉजीचे प्रशिक्षण घेतले.

त्यानंतर अब्दुल कलाम यांचा १९५८ ते ६३ या काळात संरक्षण संशोधन व विकास संस्थेशी (DRDO) संबंध आला.

कार्य[संपादन]

१९६३ मध्ये ते भारतीय अवकाश संशोधन संस्थेत (इस्रो) क्षेपणास्त्र विकासातील पिएसएलव्ही(सेटेलाइट लॉन्चिंग व्हेईकल) च्या संशोधनात भाग घेऊ लागले.इंदिरा गांधी पंतप्रधान असताना भारताने क्षेपणास्त्र विकासाचा एकात्मिक कार्यक्रम हाती घेतला त्या वेळी डॉ. कलाम पुन्हा डीआरडीओमध्ये वैयक्तिक कामापेक्षा सांघिक कामगिरीवर त्यांचा भर असे व सहकार्‍यांमधील उत्तम गुणांचा देशाच्या वैज्ञानिक प्रगतीसाठी उपयोग करून घेण्याची कला त्यांच्यामध्ये होती. क्षेपणास्त्र विकासकार्यामधील 'अग्नी' क्षेपणास्त्राच्या यशस्वी चाचणीमुळे डॉ. कलाम यांचे जगभरातून कौतुक झाले. पंतप्रधानांचे वैज्ञानिक सल्लागार म्हणून काम करतांना देशाच्या सुरक्षिततेच्या दृष्टीने त्यांनी अनेक प्रभावी धोरणांची आखणी केली. त्यांनी संरक्षण मंत्र्यांचे वैज्ञानिक सल्लागार व डीआरडीओ चे प्रमुख म्हणून त्यांनी अर्जुन हा एम.बी.टी.(मेन बॅटल टँक) रणगाडा व लाइट काँबॅट एअरक्राफ्ट (एलसीए) यांच्या निर्मितीत महत्त्वाची भूमिका पार पाडली.

विज्ञानाचा परम भोक्ता असणारे डॉ. कलाम मनाने खूप संवेदनशील व साधे होते. त्यांना रुद्रवीणा वाजण्याचा, मुलांशी गप्पा मारण्याचा छंद होता. भारत सरकारने 'पद्मभूषण', 'पद्यविभूषण' व १९९८ मध्ये 'भारतरत्‍न' हा सर्वोच्च किताब देऊन त्यांचा सन्मान केला. डॉ. कलाम हे अविवाहित व पूर्ण शाकाहारी होते. बालपण अथक परिश्रमांत व्यतीत करून विद्येची अखंड साधना करीत खडतर आयुष्य जगलेले, आणि जगातील सर्वात मोठया लोकशाही राष्ट्राच्या राष्ट्रपतिपदी निवड झालेले डॉ. कलाम, हे युवकांना सदैव प्रेरणा देणारे व्यक्तिमत्त्व होते. पुढील वीस वर्षांत होणार्‍या विकसित भारताचे स्वप्न ते सतत पाहत असत.

राष्ट्रपती काळ[संपादन]

कलाम यांनी भारताचे 11 वे राष्ट्रपती के. आर. नारायणन यांची निवड केली. 2002 च्या निवडणुकीच्या निवडणुकीत 9 22,884 मतदारांनी मतदानाद्वारे लक्ष्मी सहगल यांनी जिंकलेल्या 107,366 मतांना मागे टाकले. त्यांचा कार्यकाल 25 जुलै 2002 पासून 25 जुलै 2007 पर्यंत झाला. [38]

10 जून 2002 रोजी राष्ट्रीय जनतांत्रिक गठबंधन (एनडीए) ने त्या वेळी सत्तेत होते असे व्यक्त केले की ते राष्ट्रपती पदासाठी कलाम यांना नामांकित करतील [3 9] [40] आणि समाजवादी पार्टी आणि राष्ट्रवादी काँग्रेस पार्टीने त्यांचे समर्थन केले. उमेदवारी. [41] [42] समाजवादी पक्षाने कलामसाठी आपला पाठिंबा जाहीर केल्यानंतर, नारायणन यांनी मैदान सोडण्यापासून दुसऱ्यांदा पदवी न घेण्याचा निर्णय घेतला. [43] कलाम यांनी आपल्या उमेदवारीची घोषणा केली. 18 जून रोजी कलाम यांनी वाजपेयी आणि त्यांच्या वरिष्ठ कॅबिनेट सहकार्यांसमवेत भारतीय संसदेत नामांकनपत्र दाखल केले. [45]

       15 जुलै 2002 रोजी संसदेत आणि राज्य विधानसभा निवडणुकीसाठी राष्ट्रपती पदाच्या निवडणुकीसाठी मतदानास सुरुवात झाली. मीडियाने असा दावा केला की निवडणुका हा एक-पक्षीय संबंध आहे आणि कलामची विजय ही पूर्वनिश्चित निष्कर्ष आहे. ही संख्या 18 जुलै रोजी होती. [46] कलाम भारताच्या प्रजासत्ताक देशाच्या 11 व्या अध्यक्षपदावर यशस्वी ठरले [47] आणि 25 जुलै रोजी शपथ घेण्याआधी राष्ट्रपती भवनमध्ये स्थायिक झाले. [48] कलाम हे भारताचे तिसरे राष्ट्रपती होते, ज्यांना राष्ट्रपती बनण्यापूर्वी भारत रत्न, भारताचा सर्वोच्च नागरिक सन्मान मिळाला आहे. डॉ सरवल्ली राधाकृष्णन (1 9 54) आणि डॉ. जाकिर हुसेन (1 9 63) हे भारत रत्नचे पूर्वीचे प्राप्तकर्ते होते. नंतर ते भारताचे राष्ट्रपती झाले. [4 9] ते राष्ट्रपती भवनवर कब्जा करणारे प्रथम शास्त्रज्ञ आणि पहिले पदवीधर होते. [50]

अध्यक्ष म्हणून त्यांची कार्यपद्धती दरम्यान त्यांना प्रामाणिकपणे पीपल्स प्रेसिडेंट म्हणून ओळखले गेले होते, [51] [52] [53] त्यांनी सांगितले की, प्रॉफिट बिल ऑफिसवर त्यांचे कार्यकाल घेण्यात आलेला सर्वात कठीण निर्णय होता. [54] [55] [ 56] आपल्या कार्यकाळात त्याला सादर केलेल्या 21 दया याचिकापैकी 20 पैकी भाग 20 च्या नितांत ठरवण्याच्या निर्णयामुळे कलाम यांची टीका केली गेली. [57] भारतीय संविधानाने कलम 72 ला भारताच्या राष्ट्रपतींना क्षमा मागितली आणि मृत्युदंडावरील आरोपींना फाशीची शिक्षा सुनावली किंवा कमी केली. [57] [58] कलामने पाच वर्षांच्या कार्यकाळात केवळ एक दया याचिकेवर कृती केली, बलात्कार करणाऱ्या धनंजय चॅटर्जी यांच्या याचिकेस नकार दिला, ज्याला नंतर फाशी देण्यात आली. [57] डिसेंबर 2001 मध्ये भारतीय संसदेत झालेल्या हल्ल्याच्या आरोपाखाली अफझल गुरू, अफझल गुरूचा सर्वात उल्लेखनीय याचिका, 2004 मध्ये सर्वोच्च न्यायालयाने भारतीय दंड ठोठावला होता. [58] 20 ऑक्टोबर 2006 रोजी ही शिक्षा ठोठावण्यात आली होती परंतु दया याचिकेवरील प्रलंबित कारवाईमुळे त्याला मृत्युदंडावर बंदी घालण्यात आली. [58] त्यांनी 2005 मध्ये बिहारमध्ये राष्ट्रपती राजवट लागू करण्याचा वादग्रस्त निर्णय घेतला. [5 9]

सप्टेंबर 2003 मध्ये, पीजीआय चंदीगडमधील परस्पर संवादात, कलाम यांनी देशातील लोकसंख्या लक्षात घेऊन, भारतातील समान नागरी संहिताची आवश्यकता समर्थित केली. [60] [61] [62] [63]

20 जून 2007 रोजी, कलाम यांनी 2007 मधील राष्ट्रपती पदाच्या निवडणुकीत त्यांच्या विजयाबद्दल निश्चितपणे खात्री दिली तर कलाम यांनी दुसऱ्यांदा पदभार स्वीकारण्याची इच्छा व्यक्त केली. [64] तथापि, दोन दिवसांनी त्यांनी निवडणूक लढविण्याचे ठरविले राष्ट्रपतिपदाच्या निवडणुकीत त्यांनी पुन्हा कोणत्याही राजकीय प्रक्रियेतून राष्ट्रपती भवन समाविष्ट करणे टाळले होते असे सांगितले. [65] नूतनीकरित आदेश प्राप्त करण्यासाठी त्यांना डाव्या पक्षांचे, शिवसेना आणि यूपीए घटकांचा पाठिंबा नव्हता. [66] [67]

24 जुलै 2012 रोजी 12 व्या राष्ट्रपती प्रतिभा पाटील यांच्या कार्यकाल संपल्यानंतर, एप्रिल महिन्यात प्रसारमाध्यमांच्या अहवालात असे म्हटले गेले की कलाम त्याच्या दुसऱ्या टर्मसाठी नामित होण्याची शक्यता आहे. [68] [6 9] [70] अहवालानंतर, सोशल नेटवर्किंग साइट्सने त्यांच्या उमेदवारीस समर्थन देणारे अनेक लोक पाहिले. [71] [72] 2012 च्या राष्ट्रपती पदाच्या निवडणुकीसाठी तृणमूल काँग्रेस, समाजवादी पार्टी आणि इंडियन नॅशनल काँग्रेसने प्रस्ताव मांडला तर पक्ष त्यांचे समर्थन देईल, असे भाजपने आपल्या उमेदवारीचे समर्थन केले आहे. [73] [74] निवडणुकीच्या एक महिन्यापूर्वी मुलायम सिंह यादव आणि ममता बॅनर्जी यांनी कलाम यांना आपला पाठिंबा दर्शविला. [75] काही दिवसांनंतर मुलायम सिंह यादव यांनी एकट्या समर्थक म्हणून ममता बॅनर्जी यांना सोडले. [76] 18 जून 2012 रोजी कलाम यांनी 2012 च्या राष्ट्रपती पदाच्या निवडणुकीत निवडणूक लढविण्यास नकार दिला.

राष्ट्रपती पदावरून निवृत्तीनंतर[संपादन]

कार्यालय सोडल्यानंतर कलाम इंडियन इंस्टीट्यूट ऑफ मॅनेजमेंट शिलांग, इंडियन इंस्टिट्यूट ऑफ मॅनेजमेंट अहमदाबाद आणि इंडियन इंस्टिट्यूट ऑफ मॅनेजमेंट इंदौर येथे व्हिजिटिंग प्राध्यापक झाले. इंडियन इंस्टिट्यूट ऑफ सायन्स, बॅंगलोरचे मानद सहकारी; [78] भारतीय विज्ञान व तंत्रज्ञान संस्थान, चांसलर तिरुवनंतपुरम; अण्णा विद्यापीठात एरोस्पेस अभियांत्रिकीचे प्राध्यापक; आणि संपूर्ण भारतातील इतर शैक्षणिक आणि संशोधन संस्थांमध्ये संलग्न. त्यांनी इंटरनॅशनल इन्स्टिट्यूट ऑफ इन्फॉर्मेशन टेक्नॉलॉजी, हैदराबाद येथे माहिती तंत्रज्ञान आणि बनारस हिंदू युनिव्हर्सिटी आणि अण्णा विद्यापीठात तंत्रज्ञान शिकवले. [7 9]

मे 2012 मध्ये कलाम यांनी भ्रष्टाचाराचा पराजय करण्याचा एक मुख्य विषय असलेल्या मी काय आंदोलन करू शकतो याबद्दल भारताच्या तरुणांसाठी एक कार्यक्रम सुरू केला. [80] [81]

2011 मध्ये, कलाम यांची कुडानकुलम परमाणु ऊर्जा प्रकल्पावरील त्यांच्या भूमिकेवर नागरी गटांनी टीका केली होती; त्यांनी परमाणु ऊर्जा प्रकल्प स्थापन करण्यास समर्थन दिले आणि स्थानिक लोकांशी बोलण्यावर त्यांचा आरोप होता. [82] विरोधक त्यांच्या भेटीला विरोध करत होते कारण त्यांनी त्याला परमाणु शास्त्रज्ञ म्हणून पाहिले होते आणि वनस्पतीच्या सुरक्षिततेच्या वैशिष्ट्यांबद्दल दिलेल्या आश्वासनांनी त्यांना अजिबात प्रभावित नव्हते. [83]

गौरव[संपादन]

पुरस्कार अथवा गौरवाचे वर्ष पुरस्कार अथवा गौरवाचे नाव प्रदत्त करणारी संस्था
१९८१ पद्मभूषण भारत सरकार [२][३]
१९९० पद्मविभूषण भारत सरकार [२][३]
१९९८ भारतरत्‍न भारत सरकार[३][४]
१९९७ इंदिरा गांधी राष्ट्रीय एकात्मता पुरस्कार भारत सरकार [३]
१९९८ वीर सावरकर पुरस्कार भारत सरकार
२००० रामानुजम पुरस्कार मद्रासचे अल्वार रिसर्च सेंटर[३]
२००७ किंग चार्ल्स (दुसरा) पदक ब्रिटिश रॉयल सोसायटी[५][६]
२००७ डॉक्टर ऑफ सायन्स ही मानद पदवी वॉल्व्हरहॅम्प्टन विद्यापीठ, U.K[७]
२००८ डॉक्टर ऑफ इंजिनिअरिंग (Honoris Causa) नान्यांग टेक्नॉजिकल युनिव्हर्सिटी, सिंगापूर[८]
२००९ हूवर पदक ASME Foundation(अमेरिकन सोसायटी ऑफ मेकॅनिकल इंजिनिअर्स)[९]
२००९ आंतरराष्ट्रीय von Kármán Wings पुरस्कार अमेरिकेतील कॅलिफोर्निया इन्स्टिट्यूट ऑफ टेक्नॉलॉजी, U.S.A[१०]
२०१० डॉक्टर ऑफ इंजिनिरिंग वॉटरलू विद्यापीठ[११]
२०११ न्यू यॉर्कच्या IEEE (इन्स्टिट्यूट ऑफ इलेक्टिकल ॲन्ड इलेक्ट्रॉनिक्स इंजिनिअर्स) या संस्थेचे समासदत्व. IEEE[१२]

डॉ. कलामांची कारकीर्द[संपादन]

मार्क हॉपकिन्स आणि अब्दुल कलाम.
  • जन्म : १५ ऑक्टोबर १९३१ रामेश्वर येथे.
  • शिक्षण : श्वार्ट्‌झ (Schwartz) हायस्कूल, रामनाथपुरम. सेंट जोसेफ कॉलेज, त्रिचनापल्ली येथे विज्ञान शाखेतील पदवी (१९५४). नंतर चेन्नई येथून एरोनॉटिकल इंजिनियरिंगची पदविका घेतली (१९६०).
  • १९५८ : डी.आर.डी.ओ.मध्ये सीनियर सायंटिस्ट. तेथे असताना प्रोटोटाईप हॉवरक्रॉफ्ट (हॉवरक्राफ्टचे कामचलाऊ मॉडेल) तयार केले. हैद्राबादच्या डी.आर.डी.ओ.(डिफेन्स रिसर्च ॲन्ड डेव्हलपमेंट ऑर्गनायझेशन)चे संचालकपद.
  • १९६२ : बंगलोरमध्ये असताना भारतीय अवकाश कार्यक्रमात सहभागी. एरोडायनॅमिक्स डिझाइनच्या फायबर रीएनफोर्स्ड प्लास्टिक (FRP) या प्रकल्पात सहभागी.
  • १९६३ ते ७१ :विक्रम साराभाई यांच्याबरोबर काम केले. तिरुअनंतपुरम (त्रिवेंद्रम) येथील विक्रम साराभाई स्पेस रिसर्च सेंटर (ISRO) येथे सॅटेलाईट लॉन्च व्हेईकल (SLV) प्रोग्रॅमचे प्रमुख.
  • १९७८ ते ८६ : प्रा. सतीश धवन यांच्याबरोबर काम.
  • १९७९ : SLVच्या उड्डाण कार्यक्रमाचे संचालक
  • १९७९ ते ८० : थुंबा येथे एसएलव्ही-३ चे प्रोजेक्ट डायरेक्टर. (जुलै १९८० अवकाशात रोहिणी हा कृत्रिम उपग्रह प्रक्षेपित)
  • १९८१ : पद्मभूषण पुरस्कार प्राप्त
  • १९८५ : त्रिशूल या अग्निबाणाची निर्मिती.
  • १९८८ : पृथ्वी अग्निबाणाची निर्मिती. रिसर्च सेंटरची इमारत तयार करवली.
  • १९८९ : अग्नी या अग्निबाणाची निर्मिती.
  • १९९० : आकाश व नाग या अग्निबाणांची निर्मिती.
  • १९९१ : वैज्ञानिक सल्लागार, संरक्षण मंत्री व डी.आर.डी.ओ.चे प्रमुख या नात्याने त्यांनी अर्जुन हा एम.बी.टी.(मेन बॅटल टँक) हा रणगाडा व लाइट काँबॅट एअरक्राफ्ट (एल.सी.ए.) यांच्या निर्मितीत महत्त्वाची भूमिका पार पाडली.
  • १९९४ : 'माय जर्नी ' हा कवितासंग्रह प्रकाशित.
  • २५ नोव्हें. १९९८ : भारतरत्‍न हा पुरस्कार प्राप्त.
  • २००१ : सेवेतून निवृत्त.
  • २००२ : भारताच्या राष्ट्रपतीपदावर नेमणूक.

कलामांनी लिहिलेली पुस्तके[संपादन]

  • अदम्य जिद्द (मराठी अनुवाद : सुप्रिया वकील)
  • इग्नाइटेड माइंड्‌स: अनलीशिंग द पॉवर विदिन इंडिया (’प्रज्वलित मने’ या नावाचा मराठी अनुवाद, अनुवादक : चंद्रशेखर मुरगुडकर)
  • 'इंडिया २०२०- ए व्हिजन फॉर द न्यू मिलेनियम' (इंग्रजी, सहलेखक अब्दुल कलाम आणि वाय.एस. राजन); 'भारत २०२० : नव्या सहस्रकाचा भविष्यवेध' या नावाने मराठी अनुवाद : अभय सदावर्ते)
  • इंडिया - माय-ड्रीम
  • उन्‍नयन (ट्रान्सेन्डन्सचा मराठी अनुवाद, सकाळ प्रकाशन)
  • एनव्हिजनिंग ॲन एम्पॉवर्ड नेशन :
  • फॉर सोसायटल ट्रान्सफॉरमेशन
  • विंग्ज ऑफ फायर (आत्मचरित्र). मराठीत अग्निपंख नावाने अनुवाद, अनुवादक : माधुरी शानभाग.
  • सायंटिस्ट टू प्रेसिडेंट (आत्मकथन)
  • टर्निंग पॉइंट्‌स (याच नावाचा मराठी अनुवाद : अंजनी नरवणे)
  • टार्गेट ३ मिलियन (सहलेखक - सृजनपालसिंग)
  • ट्रान्सेन्डन्स : माय स्पिरिचुअल एक्‍सपिरिअन्सेस विथ प्रमुखस्वामीजी (सहलेखक - अरुण तिवारी)
  • दीपस्तंभ (सहलेखक : अरुण तिवारी; मराठी अनुवाद कमलेश वालावलकर)
  • परिवर्तनाचा जाहीरनामा (मूळ इंग्रजी-अ मॅनिफेस्टो फॉर चेंज) सहलेखक - व्ही. पोतराज, मराठी अनुवाद - अशोक पाध्ये)
  • ए.पी.जे. अब्दुल कलाम : संपूर्ण जीवन (अरुण तिवारी).
  • बियाँण्ड २०१० : अ व्हिजन फॉर टुमॉरोज इंडिया (सहलेखक वाय.एस. राजन, मराठी अनुवाद-सकाळप्रकाशन)
  • स्क्वेअरिंग द सर्कल सेवन स्टेप्स टू इंडियन रेनेसांस ( सहलेखक – अरुण तिवारी. मराठी अनुवाद : सेवन स्टेप्स टू इंडियन रेनेसांस – भारतीय प्रबोधनपर्व – वैभवशाली भारताची आगामी दिशा. अनुवादक : संजय माळी, बुकगंगा पब्लिकेशन्स ) अब्दुल कलाम यांचे अग्निपंख हे पुस्तक खूप छान आहे व त्यातून खूप काही शिकण्यासारखे आहे. परिस्थिती कितीही वाईट असली तरी आपण त्याला मत देऊ शकतो हे त्यातून समजते.

कलामांसंबंधी लिहिली गेलेली पुस्तके[संपादन]

  • इटर्नल क्वेस्ट : लाइफ अँड टाइम्स ऑफ डॉ.ए.पी.जे.अब्दुल कलाम (इंग्रजी, लेखक : एस.चंद्रा)
  • ए.पी.जे. अब्दुल कलाम - एक व्यक्तिवेध (मराठी अनुवाद : माधुरी शानभाग)
  • ए.पी.जे. अब्दुल कलाम - संपूर्ण जीवन (मूळ हिंदी, अरुण तिवारी, मराठी अनुवाद ??? )
  • ’डॉ. ए.पी.जे. अब्दुल कलाम - एक मानवतावादी शास्त्रज्ञ.’ (हिंदी, मूळ लेखक अतुलेंद्रनाथ चतुर्वेदी; मराठी अनुवाद - मंदा आचार्य).
  • ए पी जे अब्दुल कलाम : द व्हिजनरी ऑफ इंडिया (इंग्रजी, लेखक : के. भूषण आणि जी. कात्याल)
  • प्रेसिडेंट एपीजे अब्दुल कलाम (इंग्रजी, लेखक : आर के पूर्ती)
  • ए.पी.जे. अब्दुल कलाम : संपूर्ण जीवन (अरुण तिवारी)
  • कर्मयोगी डॉ. ए.पी.जे. अब्दुल कलाम (डॉ. शरद कुंटे)
  • कलामांचे आदर्श (डॉ. सुधीर मोंडकर)
  • भारतरत्न कलाम (डॉ. सुधीर मोंडकर)
  • रामेश्वरम ते राष्ट्रपतीभवन- डॉ. अब्दुल कलाम. (मराठी, लेखक : शां.ग. महाजन)
  • वियार्थ्यांचे कलाम (डॉ. सुधीर मोंडकर)

कलामांना मिळालेले पुरस्कार व सन्मान[संपादन]

  • १९८१ : पद्मभूषण
  • १९९० : पद्मविभूषण
  • १९९७ : भारतरत्‍न
  • १९९७ : इंदिरा गांधी राष्ट्रीय एकात्मता पुरस्कार
  • १९९८ : वीर सावरकर पुरस्कार
  • २००० : रामानुजन पुरस्कार
  • २००७ : किंग्ज चार्ल्स (दुसरा) पदक
  • २००७ : ब्रिटन येथील वॉल्व्हरहॅम्प्टन विद्यापीठाची डॉक्टर ऑफ सायन्स ही मानद पदवी
  • २००८ : सिंगापूर येथे डॉक्टर ऑफ इंजिनिअरिंग ही मानद पदवी
  • २००९ : अमेरिकन सोसायटी ऑफ मेकॅनिकल इंजिनिअर्सचे हूव्हर पदक
  • २०१० : वॉटर्लू विद्यापीठाची डॉक्ट ऑफिंजिनिअरिंग ही मानद पदवी
  • २०११ : न्य़ूयॉर्कच्या आयईईई या संस्थेचे सभासदत्व
  • २०१५ सप्टेंबर : बंगालच्या उपसागरात ओरिसाच्या किनार्‍याजवळ असलेल्या व्हीलर आयलंडचे प्रचलित नाव बदलून ते अब्दुल कलाम बेट असे करण्यात आले.

निधन[संपादन]

ए.पी.जे. अब्दुल कलाम 27 जुलै 2015 रोजी कलाम शिलॉंग येथे भारतीय शास्त्र व्यवस्थापन शिलॉंग येथे "एक जीवनीय ग्रह पृथ्वी तयार करणे" या विषयावर व्याख्यान देण्यासाठी गेले. पायरीवरून जात असताना त्याला काही अस्वस्थ वाटले, परंतु थोड्या विश्रांतीनंतर सभागृहात प्रवेश करण्यास सक्षम झाले. [84] सुमारे 6:35 व्याख्यान देताना ते स्टेज वरून कोसळले [85] [86] त्यांना गंभीर परिस्थितीत जवळच्या बेथनी हॉस्पिटलमध्ये दाखल करण्यात आले; आगमनानंतर त्याला नाडी किंवा जीवनाच्या इतर चिन्हे दिसल्या नाहीत. [85] आयसीयूत युनिट मध्ये ठेवण्यात आले तरी कलामला 7:45 वाजता अचानक हृदयविकाराच्या धक्यानंतर मृत घोषित करण्यात आले. [85] [87] 88

त्यांच्या मृत्यूनंतर त्यांचे पार्थिव शरीर शिलॉंग ते गुवाहाटी येथून भारतीय वायुसेना हेलिकॉप्टरमधून नेण्यात आले होते, तेथून ते 28 जुलैच्या सकाळी वायुसेना सी -130 जे हरक्यूलिसमध्ये नवी दिल्लीला गेले होते. विमान दुपारी पलाम एअर बेस येथे उतरले आणि अध्यक्ष, उपराष्ट्रपती, दिल्लीचे मुख्यमंत्री अरविंद केजरीवाल आणि भारतीय सशस्त्र बलोंच्या तीन सेवा प्रमुखांनी त्यांना कलामांच्या शरीरावर पुष्पहार दिला. [ 9 0] आणि त्यांचे पार्थिव शरीर 10 राजपथ मार्ग येथे दिल्लीच्या निवासस्थानी नेण्यात आले; तेथे अनेक मान्यवरांनी माजी पंतप्रधान मनमोहन सिंग, काँग्रेस अध्यक्षा सोनिया गांधी आणि राहुल गांधी आणि उत्तर प्रदेशचे मुख्यमंत्री अखिलेश यादव यांनी श्रद्धांजली वाहिली. [9 1]

29 जुलैच्या सकाळी, कलामचे पार्थिव शरीर भारतीय ध्वजात लपेटले होते, त्यांना पालम एअर बेसवर नेले आणि दुपारी मदुराई विमानतळावर आगमन करून वायुसेना सी -130 जे विमानातून मदुराई येथे नेले. कॅबिनेट मंत्री मनोहर पर्रिकर, वेंकैया नायडू, आणि तमिळनाडु आणि मेघालयाचे राज्यपाल के रोसाय्या आणि व्ही. शनमुगननाथन यांच्यासह तीन सेना प्रमुख उपस्तीत होते. थोड्या थोड्या समारंभानंतर कलामचे पार्थिव शरीर वायुसेना हेलिकॉप्टरने मांडपम शहरात नेण्यात आले होते, तेथून ते सैन्याच्या ट्रकमध्ये आपल्या मूळच्या रामेश्वरम शहरात नेले गेले. रामेश्वरम येथे पोहचल्यावर त्यांचे पार्थिव शरीर स्थानिक बस स्टेशनच्या समोर खुल्या भागामध्ये अंतिम दर्शनासाठी ठेवण्यात आले. [9 2] [9 3]

30 जुलै 2015 रोजी पंतप्रधान, तामिळनाडुचे राज्यपाल आणि कर्नाटक, केरळ आणि आंध्रप्रदेशचे मुख्य मंत्री यांच्यासह 350,000 हून अधिक लोक उपस्थित होते. [9 4] [9 5]

विकिक्वोट
ए.पी.जे. अब्दुल कलाम हा शब्द/शब्दसमूह
विकिक्वोट, या मुक्त मराठी अवतरणकोशात पाहा.

हेही पहा[संपादन]

संदर्भ[संपादन]

  1. ^ "भारताचे माजी राष्ट्रपती" (हिंदी मजकूर). २६ नोव्हेंबर २०१३ रोजी पाहिले. 
  2. a b "डॉ. अब्दुल कलाम यांना भारतरत्‍न". Rediff.com. 26 November 1997. 1 March 2012 रोजी पाहिले. 
  3. a b c d e "Dr. Abdul Kalam's Diverse Interests: Prizes/Awards". Indian Institute of Technology Madras. (आधीच्या मूळ आवृत्तीत त्रूटी जाणवल्याने विदागारातील आवृत्ती दिनांक २६ नोव्हेंबर २०१३ रोजी मिळविली). 1 March 2012 रोजी पाहिले. 
  4. ^ "List of recipients of Bharat Ratna". Ministry of Home Affairs, Government of India. (आधीच्या मूळ आवृत्तीत त्रूटी जाणवल्याने विदागारातील आवृत्ती दिनांक २६ नोव्हेंबर २०१३ रोजी मिळविली). 1 March 2012 रोजी पाहिले. 
  5. ^ "King Charles II Medal for President". The Hindu. 12 July 2007.  |अॅक्सेसदिनांक= जरुरी |दुवा= (सहाय्य)
  6. ^ "King Charles II Medal". The Economic Times. 11 July 2007. 1 March 2012 रोजी पाहिले. 
  7. ^ "Kalam conferred Honorary Doctorate of Science". The Economic Times. 23 October 2007. 1 March 2012 रोजी पाहिले. 
  8. ^ "Dr Abdul Kalam, former President of India, receives NTU Honorary Degree of Doctor of Engineering". Nanyang Technological University. 28 August 2011. 28 August 2011 रोजी पाहिले. 
  9. ^ "Former President Kalam chosen for Hoover Medal". Indiatimes (New York). 27 March 2009. 30 October 2010 रोजी पाहिले. 
  10. ^ "Caltech GALCIT International von Kármán Wings Award". galcit.caltech.edu. 1 March 2012 रोजी पाहिले. 
  11. ^ "Yet another honorary doctorate for Kalam". रेडिफ.कॉम. 6 October 2010. 13 March 2012 रोजी पाहिले. 
  12. ^ "IEEE Honorary Membership Recipients". IEEE. 28 August 2011 रोजी पाहिले. 
मागील:
के.आर. नारायणन
भारतीय राष्ट्रपती
जुलै २५, २००२जुलै २५, २००७
पुढील:
प्रतिभा पाटील