क्षेपणास्त्र

विकिपीडिया, मुक्‍त ज्ञानकोशातून

क्षेपणास्त्र म्हणजे स्वतःच चालू शकेल असे अस्त्र. परंतु हे अस्त्र क्षेपण करून म्हणजे फेकून अथवा अग्निबाणासारखे उडवूले ही जाते. आपले इंधन घेऊन हवेतून उडत जाउन शत्रूवर हल्ला करू शकणाऱ्या अस्त्राला क्षेपणास्त्र म्हणता येते.

इतिहास[संपादन]

अग्निबाण मानवाला ज्ञात असला तरी क्षेपणास्त्र हे प्रामुख्याने दुसऱ्या महायुद्धात जर्मनी ने बनवले असे दिसून येते. यातले व्ही१ व व्ही २ हे दोन उडते बाँब म्हणून कुप्रसिद्ध होते.

तंत्रज्ञान[संपादन]

लक्ष्यदर्शी किंवा गाईडेड क्षेपणास्त्रार अनेक भाग असतात.

  • लक्ष्यदर्शी व्यवस्था - अशी क्षेपणास्त्रे उष्णतेचा माग काढत लक्ष्यावर जाऊन आदळतात. तसेच यासाठी इन्फारेड किरणांचा, लेसर किरण तसेक्ष रेडियो लहरींचा उपयोग होतो.
  • लक्ष्य बंधित - माहिती असलेल्या स्थानावर जाऊन धडकणारे. जसे की माहिती असलेले शत्रूचे शहर. यासाठी जी. पी. एस.चाही वापर केला जातो.
  • उड्डाण व्यवस्था - ही व्यवस्था क्षेपणास्त्र नेमक्या ठिकाणावर नेण्यासाठी उपयोगी असते. काही वेळा प्रगत व्यवस्थेद्वारे क्षेपणास्त्र मार्ग बदलूनही हव्या त्या ठिकाणी डागले जाते.
  • इंजिन - हे बहुदा अग्निबाणाच्या स्वरूपात असते. काही वेळा यासाठी जेट इंजिन वापरले जाते. जसे की क्रुझ क्षेपणास्त्र. अनेकदा क्षेपणास्त्रांना टप्पेदार इंजिने लावलेली असतात. जी निरनिराळ्या टप्प्यांवर काम झाले की गळून पडतात. ही वेग मिळवण्यासाठी उपयोगी पडतात.
  • स्फोटके - आदळल्यावर विध्वंस घडवण्यासाठी याचा उपयोग असतो.

प्रकार[संपादन]

क्षेपणास्त्र वर्गिकरण हे बहुदा त्यांच्या डागण्याच्या प्रकारावरून किंवा ते कोणते लक्ष्य भेदणार यावरून केले जाते.

बॅलिस्टिक[संपादन]

आर३६ जातीचे बॅलिस्टिक क्षेपणास्त्र रशिया

क्रुझ[संपादन]

टॉम हॉक जातीचे क्षेपणास्त्र अमेरिकेची संयुक्त संस्थाने

जहाज भेदी[संपादन]

एक्झोसेट जहाजभेदी क्षेपणास्त्र फ्रांस

हार्पून (क्षेपणास्त्र) हे एक जहाजविरोधी क्षेपणास्त्र आहे.

रणगाडा भेदी[संपादन]

विमान भेदी[संपादन]

उपग्रह भेदी[संपादन]


Wiki letter w.svg
कृपया या लेखाचा / विभागाचा विस्तार करण्यास मदत करा.
अधिक माहितीसाठी या लेखाचे चर्चा पान, विस्तार कसा करावा? किंवा इतर विस्तार विनंत्या पाहा.