श्रीपाद कृष्ण कोल्हटकर

विकिपीडिया, मुक्‍त ज्ञानकोशातून

श्रीपाद कृष्ण कोल्हटकर (जून २९ इ.स. १८७१ - इ.स. १९३४) हे मराठी मराठीतील आद्य विनोदी लेखक, नाटककार, कवी व समीक्षक होते. "बहु असोत सुंदर, संपन्न की महा" या महाराष्ट्रगीताचे रचनाकार म्हणून ते सुपरिचित आहेत.

जीवन[संपादन]

त्यांचे १०वी पर्यंतचे शिक्षण अकोला येथे झाले. वडील अमरावती येथे शिक्षक होते. कोल्हटकरांना लहानपणापासून नाटकांची आवड होती आणि वडिलांमुळे त्यांना अनेक नाटके पाहता आली. १०वी नंतर डेक्कन कॉलेज, पुणे येथे गेले. पुण्यात शिकत असतांना त्यांना शिवराम महादेव परांजपे, वि. का. राजवाडे, एस. एस. देव यांच्यासारखे शिक्षक लाभले. इ.स. १८९१ मध्ये कोल्हटकरांनी पहिल्यांदा संस्कृत नाटक मृच्छकटिकमध्ये अभिनय केला. तसेच शिकत असतांनच विक्रम शशिकला या नाटकावर कोल्हटकर यांनी लिहिलेली समीक्षा विविधज्ञानविस्तारमध्ये प्रसिद्ध झाली होती. इ.स. १८८७ साली कोल्हटकरांनी एल एल. बी. चे शिक्षण पूर्ण केले व ते अकोला येथे आपला व्यवसाय करू लागले. १९०१ साली कोल्हटकर बुलढाणा जिल्ह्यातील जळगाव जामोद येथे वास्तव्यास गेले.

प्रकाशित साहित्य[संपादन]

नाटके[संपादन]

  1. गुप्तमंजूषा (नाटक)
  2. जन्मरहस्य (नाटक)
  3. परिवर्तन (नाटक)
  4. प्रेमशोधन (नाटक)
  5. मतिविकार (नाटक)
  6. मायाविवाह (नाटक)
  7. मूकनायक (नाटक)
  8. वधूपरीक्षा (नाटक)
  9. वीरतनय (नाटक)
  10. शिवपावित्र्य (नाटक)
  11. श्रमसाफल्य (नाटक)
  12. सहचारिणी (नाटक)

कादंबरी[संपादन]

  1. सुदाम्याचे पोहे (विनोदीलेख)
  2. अठरा धान्यांचे कडबोळे (संकलित विनोदी लेख)
  3. ज्योतिषगणित (कादंबरी)
  4. श्यामसुंदर(कादंबरी)

पुरस्कार व गौरव[संपादन]

कोल्हटकर पुणे येथील दुसऱ्या कविता संमेलनाचे आणि पुणे येथे इ.स. १९२७ साली भरलेल्या १३ व्या मराठी साहित्य संमेलनाचे अध्यक्ष होते[१].

चरित्रात्मक साहित्य व वारसा[संपादन]

मराठी लेखक गंगाधर देवराव खानोलकर यांनी कोल्हटकरांचे चरित्र लिहिले आहे. याखेरीज खानोलकरांनी कोल्हटकरांच्या संकलित लेखांचा "कोल्हटकर लेखसंग्रह" या नावाचा संग्रहग्रंथही संपादला आहे.

संकीर्ण[संपादन]

कोल्हटकर ज्योतिषतज्ज्ञदेखील होते. ते तिसऱ्या ज्योतिष परिषदेचे अध्यक्ष होते.

संदर्भ व नोंदी[संपादन]

  1. साहित्य संमेलनाचे पूर्वाध्यक्ष. गणेश वाचनालय. ३० जून, इ.स. २०१२ रोजी पाहिले. (मराठी मजकूर)


Wiki letter w.svg
कृपया स्वत:च्या शब्दात परिच्छेद लेखन करून या लेखाचा / विभागाचा विस्तार करण्यास मदत करा.
अधिक माहितीसाठी या लेखाचे चर्चा पान, विस्तार कसा करावा? किंवा इतर विस्तार विनंत्या पाहा.