अनंत आत्माराम काणेकर

विकिपीडिया, मुक्‍त ज्ञानकोशातून
(अनंत काणेकर या पानावरून पुनर्निर्देशित)


Wiki letter w.svg
कृपया या लेखाचा / विभागाचा विस्तार करण्यास मदत करा.
अधिक माहितीसाठी या लेखाचे चर्चा पान, विस्तार कसा करावा? किंवा इतर विस्तार विनंत्या पाहा.
अनंत आत्माराम काणेकर


जन्म डिसेंबर २, इ.स. १९०५
मृत्यू जानेवारी २२, इ.स. १९८०
कार्यक्षेत्र साहित्य, लेखन
राष्ट्रीयत्व भारतीय Flag of India.svg
साहित्यप्रकार कवी, लेखक, पत्रकार
वडील आत्माराम काणेकर

अनंत आत्माराम काणेकर (जन्म : डिसेंबर २, इ.स. १९०५ - मृत्यू : जानेवारी २२, इ.स. १९८०) हे मराठी कवी, लेखक, पत्रकार होते. ’आशा’ आणि ’चित्रा’ या साप्ताहिकांचे ते काही काळ संपादक होते.

अनंत काणेकर यांचे शालेय शिक्षण मुंबई-गिरगाव येथील चिकित्सक समूह शिरोडकर हायस्कूलमध्ये झाले. मुंबई विद्यापीठातून १९२७मध्ये बी.ए.झाल्यावर त्यांनी १९२९ साली एल्‌एल.बी.ची पदवी संपादन केली. त्यानंतर १९३५ सालापर्यंत त्यांनी वकिलीचा व्यवसाय केला.

इ.स. १९४१मध्ये अनंत काणेकर हे मुंबईच्या खालसा कॉलेजात प्राध्यापक झाले. आणि तेथे पाच वर्षे नोकरी झाल्यावर सिद्धार्थ कॉलेजात आले. तेथूनच ते निवृत्त झाले.

अनंत काणेकर हे मुंबईतील वांद्रे येथील साहित्य सहवास वसाहतीत ’झपूर्झा’ या इमारतीत रहात. काणेकरांच्या निधनानंतरही त्यांच्या पत्नी कमल या तेथे रहात होत्या. कमल काणेकर यांचे वयाच्या नव्वदाव्या वर्षी १८ जानेवारी २००८ रोजी निधन झाले. त्यांना दोन मुली, एक मुलगा व नातवंडे असा परिवार आहे. त्यांनी 'अनन्वय' या अनंत काणेकरांच्या आठवणींच्या पुस्तकाचे संपादन केले.

अनंत काणेकर यांच्या स्मरणार्थ मुंबई विद्यापीठ एक व्याख्यानमाला चालवते.

प्रकाशित साहित्य[संपादन]

काव्यसंग्रह[संपादन]

  • चांदरात, १९३३

लघुनिबंध[संपादन]

  • उघड्या खिडक्या, १९४५
  • तुटलेले तारे
  • पिकली पाने, १९३४
  • शिंपले आणि मोती

प्रवासवर्णन[संपादन]

  • धुक्यातून लाल ताऱ्याकडे (१९३७, युरोप व रशिया)
  • आमची माती, आमचे आकाश (१९४९, उत्तर भारत)
  • निळे डोंगर, तांबडी माती (१९५०, दक्षिण भारत)
  • खडक कोरतात आकाश

कथा संग्रह[संपादन]

  • अनंत काणेकर निवडक कथा (भाग १, ..) (पॉकेट बुक्स)
  • जागत्या छाया
  • दिव्यावरती अंधार
  • मोरपिसे
  • रुपेरी वाळू (रूपककथा)
  • विजेची वेल

चित्रपट संवाद[संपादन]

  • माणूस, १९३९
  • आदमी, १९३९

नाटक[संपादन]

  • निशिकांताची नवरी
  • पतंगाची दोरी

इतर[संपादन]

  • नाट्यमन्वंतर या नाट्यसंस्थेची स्थापना

अनंत काणेकर यांनी लिहिलेली आणि गाजलेली ध्वनिमुद्रित गाणी[संपादन]

अनंत काणेकरांवरील साहित्य[संपादन]

  • अनन्वय (अनंत काणेकर यांच्यावरील लेख, आत्मपर लेखन व भाषण) : (संपादित ग्रंथ)
  • अनन्वय (अनंत काणेकर - जीवन व साहित्य) (संपादिका कमल काणेकर)
  • अनंत काणेकर (चरित्र : लेखक -अच्युत बाळकृष्ण परमानंद)

गौरव[संपादन]