चंदिगढ

विकिपीडिया, मुक्‍त ज्ञानकोशातून
(चंदीगड या पानावरून पुनर्निर्देशित)
Jump to navigation Jump to search
चंदिगढ 
भारतातील पहिले सुनियोजीत शहर .
Open Hand Monument in Chandigarh.jpg
प्रकार राजधानी,
केंद्रशासित प्रदेश
स्थानभारत
सरकारचे प्रमुख
  • Vijayendrapal Singh
वास्तुविशारद
स्थापना
  • इ.स. १९५३
लोकसंख्या
  • १०,५४,६८६ (इ.स. २०११)
क्षेत्र
  • ११,४०,००,००० m²
समुद्रसपाटीपासूनची उंची
  • ३५० ±1 m
अधिकृत संकेतस्थळ

३०° ४४′ ०७.०८″ N, ७६° ४७′ २७.९६″ E

अधिकार नियंत्रण
Blue pencil.svg
चण्डीगढ (dty); Chandigarh (is); چندی گڑھ (ks); Chandigarh (ms); চন্ডিগড় (bpy); Чандигарх (bg); چندی گڑھ (pnb); چندی گڑھ (ur); Chandigarh (mg); Čandígarh (sk); Чандігарх (uk); 昌迪加爾 (zh-hant); 찬디가르 (ko); Ĉandigaro (eo); Чандигар (mk); चंडीगढ़ (bho); চণ্ডীগড় (bn); Chandigarh (fr); Chanddigaddh (gom-latn); Chandigarh (hr); ޗަންދީގަޅު (dv); چأندیگئر (lrc); טשאנדיגאר (yi); चंदिगढ (mr); Chandigarh (vi); Čandīgarha (lv); Chandigarh (af); Чандигар (sr); Chandigarh (sco); Chandigarh (nn); Chandigarh (nb); Chandigarh (sw); Chandigarh (hif); Τσαντιγκάρ (el); ಚಂಡೀಗಡ (kn); چەندی گەر (ckb); Chandigarh (en); شانديغار (ar); Chanddigaddh (gom); Chandigarh (sh); ଚଣ୍ଡୀଗଡ଼ (or); 昌迪加爾 (yue); Csandígarh (hu); ચંડીગઢ (gu); Chandigarh (fi); Chandigarh (eu); Chandigarh (ga); Chandigarh (ast); Chandigar (ca); Chandigarh (sv); चंडीगढ (gom-deva); Чандигарх (ce); Чандыгарх (be); چندی‌گر (fa); 昌迪加尔 (zh); Chandigarh (da); चण्डिगढ (ne); チャンディーガル (ja); Chandigarh (war); Chandigarh (nl); చండీగఢ్ (te); චන්දිගාර් (si); צ'אנדיגאר (he); Чәндигарһ (tt); चण्डीगढ (sa); चण्डीगढ़ (hi); 昌迪加尔 (wuu); ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ (pa); Chandigarh (id); Čandígarh (cs); Çhandigarh (tr); சண்டிகர் (ta); Chandigarh (it); चण्डीगढ (mai); Чандигарх (ru); चण्डीगढ (new); Чандыгарх (be-tarask); Chandigarh (ro); ჩანდიგარჰი (ka); Chandīgarh (et); Chandigarh (tw); Chandigarh (yo); Chandigarh (nan); Chandigarh (pt); Chandigarh (uz); ჩანდიგარჰი (xmf); จัณฑีครห์ (th); Čandigarchas (lt); چندي گړ (ps); Chandigarh (tl); Chandigarh (oc); Chandigarh (es); Union Territory of Chandīgarh (ceb); Czandigarh (pl); ചണ്ഡീഗഢ് (ml); 昌迪加爾 (zh-tw); Chandigarh (la); Chandigarh (de); چندي ڳڙھ (sd); Chandigarh (pam); ᱪᱚᱱᱰᱤᱜᱚᱰ (sat); چندیقر (azb); 昌迪加尔 (zh-hans); Chandigarh (br) पंजाब आऊर हरियाणा क रजधानी। भारत क एगो संघ शासित प्रदेश। (bho); পাঞ্জাব এবং হরিয়ানার রাজধানী। ভারতের কেন্দ্রশাসিত অঞ্চল। (bn); capitale de Punjab et Haryana (fr); сталіца штатаў Панджаб і Гар’яна (be-tarask); Stadt in Indien (de); भारतातील पहिले सुनियोजीत शहर . (mr); भारतक एकटा केन्द्र शासित प्रदेश छी, जे दुई राज्य, पञ्जाब आ हरियाणाक राजधानी सेहो छी । (mai); ପଞ୍ଜାବ ଓ ହରିୟାଣାର ରାଜଧାନୀ, କେନ୍ଦ୍ରଶାସିତ ଅଞ୍ଚଳ (or); stad in het noorden van India, unieterritorium van India (nl); עיר בהודו, בירת מדינות פאנג'אב והריאנה (he); 印度北部的一座城市,旁遮普邦和哈里亚纳邦的首府 (zh); भारतयागु चण्डीगढ राज्ययागु चण्डीगढ जिल्लायागु कर्पोरेसनाधीन इलाका खः। (new); चण्डिगढ हरियाणा र पंजाबको साझा राजधानी हो र यो शहर भारतको एक केन्द्र सासित प्रदेश हो (ne); ہندوستان کے ایک شہر کا نام (ur); столиця штатів Пенджаб і Хар'яна, союзна територія Індії (uk); ਪੰਜਾਬ ਤੇ ਹਰਿਆਣਾ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ, ਕੇਂਦਰੀ ਸ਼ਾਸਿਤ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ (pa); stad i Indien (sv); ಪಂಜಾಬ್ ಮತ್ತು ಹರಿಯಾಣ ರಾಜ್ಯಗಳ ರಾಜಧಾನಿ, ಕೇಂದ್ರಾಢಳಿತ ಪ್ರದೇಶ (kn); പഞ്ചാബ് ഹരിയാന സംസ്ഥാനങ്ങളുടെ തലസ്ഥാനം (ml); 印度城市 (zh-tw); Chandigarh India key do rajya Hariyana aura panjab ka rajdhani Shar hai. (hif); पंजाब और हरियाणा की राजधानी। भारत का एक संघ शासित प्रदेश। (hi); ᱯᱚᱧᱡᱟᱵᱽ ᱟᱨ ᱦᱚᱨᱤᱭᱟᱱᱟ ᱨᱮᱟᱜ ᱨᱟᱡᱽᱜᱟᱲ (sat); kaupunki Pohjois-Intiassa (fi); capital of Punjab and Haryana states, Union Territory of India (en); territorio dell'Unione indiano (it); India szövetségi területe (hu); பஞ்சாப், அரியானா மாநிலங்களின் தலைநகரம் மற்றும் ஒன்றியப்பகுதி (ta) Chandīgarh, Chandi-garh, Chandigar, Chandi garh, Chandighar, Chandígar (es); ચંદીગઢ (gu); Chandigarh (ca); IN-CH (de); چندینگر, چندیگر, ناحیه هم‌پیوسته چندی‌گر, چندی گر, منگالور (fa); 昌迪加爾聯邦屬地, Chandigarh, 昌第加, 昌迪加, 昌迪加爾, 昌迪加尔行政区划 (zh); चण्डीगढ़, चंडीगढ़, चण्डिगड (ne); チャンディーガル連邦直轄地, シャンティーガル, チャンディガル連邦直轄地, チャンディーガル連邦直轄領, チャンディガル連邦直轄地域, チャンディーガル連邦直轄地域 (ja); Chandigarh (sk); Чандіґарх, Прекрасне місто (uk); चंडीगढ़, चण्डीगढ़ (sa); चण्डीगढ, चंडीगढ़, Chandigarh, चंडीगढ (hi); చండీఘర్, చండీఘర్‌, ఛండీగఢ్, చండీఘడ్, చంఢీఘడ్ (te); Chandhigarh (pa); Ĉandigarh (eo); சண்டிகார், சண்டீகட், சண்டீகர், சந்திகர் (ta); চন্ডীগড় (bn); Chandīgarh (fr); Чандыгарг (be-tarask); चंदिगड, चंडीगढ, चंदीगड, चंदीगढ (mr); Chandigarh, ଚଣ୍ଡୀଗଢ଼ (or); Čandigara, Chandigarh, Čandigarha, Čandīgara (lv); Chandigarh, Територија Чандигар (sr); Ćandigarh, Chandigarh (pl); Chandigarh, ചണ്ഢീഗഡ്, ചണ്ഢീഗഡ്‍, ചണ്ഡിഗഡ്‌, ചണ്ഡിഗഡ് (ml); Teritorija Chandigarh, Čandigar, Teritorija Čandigar, Teritorij Chandigarh (sh); צ'אנדיגר, צ'נדיגאר, צ'נדיגר (he); ಚಂಡೀಘರ್, ಚಂದಿಗಡ, ಚಂದೀಘರ್, ಚಂಡಿಗಡ್‌, ಚಂಡೀಗಢ (kn); Chandigarh, Chańḍīgaṙh (et); The city beautiful (en); ڈوب (ur); Čandigarhas (lt); چنڈی گڑھ (pnb)
  ?चंदिगढ़/चंण्डीगढ़
भारत
—  केंद्रशासित प्रदेश  —
चंदीगड सचिवालय
चंदीगड सचिवालय
{{#coordinates:}}:एकाधिक प्राथमिक खूणपताका प्रति पान घेऊ शकत नाही.

३०° ४४′ ०७.०८″ N, ७६° ४७′ २७.९६″ E

गुणक: 30°45′N 76°47′E / 30.75°N 76.78°E / 30.75; 76.78
प्रमाणवेळ भाप्रवे (यूटीसी+५:३०)
क्षेत्रफळ
उंची
११४ चौ. किमी
• ३५० मी
राजधानी चंदिगढ
मोठे शहर चंदीगड [१]
जिल्हे
लोकसंख्या
घनता
९,००,६३५[२] (२९ वा) (२००१)
• २१,८८०/किमी
भाषा पंजाबी, इंग्रजी, हिंदी
महापौर प्रदीप छाबरा
आयुक्त आर. के. राव
राज्यपाल एस.एफ. रोड्रिग्‍ज
स्थापित १९६६
कोड
पिन कोड
दूरध्वनी
UN/LOCODE

• १६०००१
• +१७२
• IN-CH
संकेतस्थळ: चंदीगडचॆ प्रशासकीय संकेतस्थळ
  1. ^ संपूर्ण चंदीगड शहर केंद्रशासित आहे.
  2. ^ भारत जनगणना

गुणक: 30°45′N 76°47′E / 30.75°N 76.78°E / 30.75; 76.78

चंदीगड ही पंजाबहरियाणा या दोन राज्यांची संयुक्त राजधानी व स्वतंत्र भारतात बांधले गेलेले पहिले पूर्वनियोजित शहर आहे. हे भारतातील सात केंद्रशासित प्रदेशांपैकी एक प्रदेश आहे. (इतर सहा केंद्रशासित प्रदेश - अंदमान आणि निकोबार, दीव आणि दमण, दादरा-नगर हवेली, राजधानी दिल्ली, पाँडिचेरी, लक्षद्वीप). चंदीगडचे क्षेत्रफळ ११४ चौ.किमी. व लोकसंख्या १०,५४,६८६ एवढी आहे. पंजाबीहिंदी ह्या चंदीगडच्या प्रमुख भाषा आहेत. गहू आणि भात ही येथील प्रमुख पिके आहेत. चंदीगडची साक्षरता ८६.४३ टक्के एवढी आहे.

इतिहास[संपादन]

भूगोल[संपादन]

अर्थतंत्र[संपादन]

राजकारण[संपादन]