हिमाचल प्रदेश

विकिपीडिया, मुक्‍त ज्ञानकोशातून
Jump to navigation Jump to search
  ?हिमाचल प्रदेश
भारत
—  राज्य  —

३१° ०६′ ११.८८″ N, ७७° १०′ १९.९२″ E

गुणक: 31°06′40″N 77°09′14″E / 31.111°N 77.154°E / 31.111; 77.154
प्रमाणवेळ भाप्रवे (यूटीसी+५:३०)
क्षेत्रफळ ५५,६७३ चौ. किमी
राजधानी शिमला
मोठे शहर शिमला
जिल्हे १२
लोकसंख्या
घनता
 (२०वे) (२००१)
• १०९/किमी
भाषा हिंदी, पहाडी
राज्यपाल प्रभा राव
मुख्यमंत्री प्रेमकुमार धुमाळ
स्थापित २५ जानेवारी १९७१
विधानसभा (जागा) एकसदनी (६८)
आयएसओ संक्षिप्त नाव IN-HP
संकेतस्थळ: हिमाचल प्रदेश सरकारचे संकेतस्थळ

गुणक: 31°06′40″N 77°09′14″E / 31.111°N 77.154°E / 31.111; 77.154

इतिहास[संपादन]

कोहिली, हली, दगी, धुघरी, दासा, खसा, कनौरा आणि किरात असे आदिवासी प्रागैतिहासिक युग परिसर आहे.[१] २२५० ते १७५० दरम्यान विकसित झालेल्या सिंधु व्हॅली संस्कृतीतील लोकांचे हिमाचल प्रदेश हे तळघर आहे.[२] कोल्स किंवा मुंडस हिमाचल प्रदेशातील भोटस आणि किराट्सच्या टेकड्या मूळ स्थलांतरित मानल्या जातात.[३]

राजा हर्षवर्धन यांनी थोड्या काळापुरते हा प्रदेश राजपूत प्राध्यापकांसह प्रमुख स्थानिक अधिकारांमध्ये विभागला होता. या साम्राज्यांना मोठ्या प्रमाणावर स्वातंत्र्य मिळाले, परंतु दिल्ली सल्तनत यांनी अनेक वेळा त्यांच्यावर हल्ले केले.[४] १० व्या शतकाच्या सुरूवातीस महमूद गझनवींनी कांग्रा जिंकला. तिमुर आणि सिकंदर लोदी यांनी देखील अनेक किल्ले मिळविले आणि अनेक युद्धे लढविली. अनेक डोंगराळ प्रदेशांनी मुगल अधिराज्य स्वीकारले.[५]

भूगोल[संपादन]

हिमाचल प्रदेश हे उत्तर भारतातील एक पहाडी राज्य आहे. हिमाचलच्या उत्तरेला जम्मू आणि काश्मीर, पश्चिमेला पंजाब, आग्नेयेला उत्तराखंड व दक्षिणेला हरियाणा ही राज्ये आहेत. हिमाचल प्रदेशाचे क्षेत्रफळ ५५,६७३ चौ.किमी आहे. लोकसंख्या ६८,५६,५०९ एवढी आहे. हिंदीपहाडी ह्या येथील प्रमुख भाषा/बोली आहेत. शिमला ही हिमाचलची राजधानी व सर्वात मोठे शहर आहे. हिमाचल प्रदेशाची साक्षरता ८३.७८ टक्के आहे. गहू, बटाटे, तांदूळ, आले ही येथील प्रमुख पिके आहेत. हे राज्य हिमालयाच्या कुशीत वसले असल्यामुळे येथे अनेक निसर्गरम्य ठिकाणे आहेत. पर्यटन हा येथील प्रमुख व्यवसाय आहे. कुलू, [[मनाली], सिमला], धरमशाला यांसारखी पर्यटन स्थळे या राज्यात असल्यामुळे पर्यटनाच्या बाबतीत हे राज्य आघाडीवर आहे.

जिल्हे[संपादन]

यावरील विस्तृत लेख पहा - हिमाचल प्रदेशमधील जिल्हे

हिमाचल प्रदेश या राज्यात १२ जिल्हे आहेत.

  1. ^ Himachal Pradesh. Bhargava, Gopal K., Bhatt, S. C. Delhi: Kalpaz publ. 2006. OCLC 255104752. आय.एस.बी.एन. 8178353660. 
  2. ^ Khimta, Abha Chauhan (2018-08-29). POLITICAL PARTICIPATION OF WOMEN IN HIMACHAL PRADESH IN INDIA: IMPACT ON SOCIAL CHANGE. The International Institute of Knowledge Management-TIIKM. डी.ओ.आय.:10.17501/icfow.2018.1102. 
  3. ^ Khimta, Abha Chauhan (2018-08-29). POLITICAL PARTICIPATION OF WOMEN IN HIMACHAL PRADESH IN INDIA: IMPACT ON SOCIAL CHANGE. The International Institute of Knowledge Management-TIIKM. डी.ओ.आय.:10.17501/icfow.2018.1102. 
  4. ^ Khimta, Abha Chauhan (2018-08-29). POLITICAL PARTICIPATION OF WOMEN IN HIMACHAL PRADESH IN INDIA: IMPACT ON SOCIAL CHANGE. The International Institute of Knowledge Management-TIIKM. डी.ओ.आय.:10.17501/icfow.2018.1102. 
  5. ^ Readings in Human–Computer Interaction. Elsevier. 1995. pp. 35–47. आय.एस.बी.एन. 9780080515748.