जपान

जपान 日本国 निप्पोन-कोकू
ध्वज चिन्ह
राष्ट्रगीत: किमी गा यो (君が代)
जपानचे जागतिक नकाशावरील स्थान
राजधानी (व सर्वात मोठे शहर)	टोकियो
अधिकृत भाषा	जपानी
सरकार	वैधानिक राजतंत्र व सांसदीय लोकशाही
- राष्ट्रप्रमुख	सम्राट अकिहितो (राजा)
- पंतप्रधान	शिंझो अबे
महत्त्वपूर्ण घटना
- स्वातंत्र्य दिवस	फेब्रुवारी ११, इ.स.पू. ६६०
- प्रजासत्ताक दिन	(वर्तमान राज्यघटना) मे ३, १९४७
क्षेत्रफळ
- एकूण	३,७७,९४४ किमी२ (६२वा क्रमांक)
- पाणी (%)	०.८
लोकसंख्या
- २०११	१२,७९३,६०,००० (१०वा क्रमांक)
- घनता	३३७/किमी²
वार्षिक सकल उत्पन्न (पीपीपी)
- एकूण	५.०६८ निखर्व अमेरिकन डॉलर (३वा क्रमांक)
- वार्षिक दरडोई उत्पन्न	३२,६०८ अमेरिकन डॉलर (२३वा क्रमांक)
मानवी विकास निर्देशांक  (२०१०)	▲ ०.८८४ (अति उच्च) (११वा)
राष्ट्रीय चलन	जपानी येन (JPY)
आंतरराष्ट्रीय कालविभाग	जपानी प्रमाणवेळ (JST) (यूटीसी +९)
आंतरजाल प्रत्यय	.jp
आंतरराष्ट्रीय दूरध्वनी क्रमांक	+८१

जपान उच्चार (जपानीज- 日本) हा पूर्व आशियामधील एक द्वीप-देश आहे. जपानच्या पश्चिमेला जपानचा समुद्र, चीन, उत्तर कोरिया, दक्षिण कोरिया व रशिया, उत्तरेला ओखोत्स्कचा समुद्र व दक्षिणेला पूर्व चीन समुद्र व तैवान आहेत. आपल्या अतिपूर्वेकडील स्थानामुळे जपानला उगवत्या सूर्याचा देश असे संबोधण्यात येते.

जपान प्रशांत महासागरामधील एकूण ६,८५२ बेटांवर वसला असून होन्शू, क्युशू, शिकोकू व होकायडो ही येथील चार प्रमुख बेटे आहेत. सुमारे १२.८ कोटी लोकसंख्या असलेल्या जपानचा ह्या बाबतीत जगात दहावा क्रमांक लागतो. टोकियो हे जपानमधील सर्वात मोठे शहर, राष्ट्रीय राजधानी व जगातील सर्वात मोठे महानगर आहे. प्राचीन इतिहास असलेला हा देश औद्योगिकदृष्ट्या प्रगत असून जपानची अर्थव्यवस्था जगात तिसर्‍या क्रमांकावर (अमेरिकेची संयुक्त संस्थाने व चीनच्या खालोखाल) आहे. येथील राहणीमानाचा दर्जा उच्च असून एका अंदाजानुसार जपानमधील लोकांचे आयुष्यमान जगात सर्वाधिक आहे.

इतिहास

जपानला २,०००पेक्षा जास्त वर्षांचा लिखित इतिहास आहे.

नावाची व्युत्पत्ती

जपानी भाषेत जपानला "निहोन" किंवा "निप्पोन" असं म्हणतात. "उगवत्या सूर्याचा देश" असा अर्थ या संबोधनातून व्यक्त होतो.

भूगोल

जपान देश पूर्णपणे बेटांवर वसला असून त्याची कोणत्याही इतर देशासोबत जमिनीवरील सीमा नाही. होन्शू, क्युशू, शिकोकू व होकायडो ही येथील चार प्रमुख बेटे आहेत. जपानची बव्हंशी लोकसंख्या ह्या चार बेटांवर एकवटली आहे. तसेच रायुकू द्वीपसमूह हा अनेक लहान बेटांचा समूह जपानच्या हद्दीत आहे.

चतु:सीमा

पॅसिफिक महासागरातील द्वीपसमूह असलेला जपान आशियाच्या पूर्व भागात आहे. जपानच्या पश्चिमेस ओखोत्स्कचा समुद्र व पूर्व चीन समुद्र आहेत. त्यांपलीकडे चीन, दक्षिण कोरिया व रशिया हे देश आहेत.

राजकीय विभाग

जपान देश एकूण ८ भौगोलिक प्रदेशांमध्ये व ४७ प्रभागांमध्ये (प्रिफॅक्चर) विभागला गेला आहे.

मोठी शहरे

	शहर	प्रांत	वस्ती
1	टोकियो	टोकियो	८५,३५,७९२
2	योकोहामा	कनागावा	३६,०२,७५८
3	ओसाका	ओसाका	२६,३५,४२०
4	नागोया	ऐची	२२,२३,१४८
5	सप्पोरो	होकायडो	१८,८८,९५३
6	कोबे	ह्योगो	१५,२८,६८७
7	क्योतो	क्योतो	१४,७२,५११
8	फुकुओका	फुकुओका	१४,१४,४१७
9	कावासाकी	कनागावा	१३,४२,२६२
10	सैतामा	सैतामा	११,८२,७४४

समाजव्यवस्था

धर्म

जपानमध्ये मुख्य धर्म बौद्ध आहे. त्याचा शिंतो नावाचा जपानी पंथ अधिक प्रमाणात आहे. जपानमध्ये ख्रिश्चन व मुस्लिम धर्मीयही आहेत. प्रत्येक धर्माची प्रार्थनास्थळे आहेत. अनेक तरुण जपानी लोक निधर्मी आहेत तसेच प्रत्येकाला स्वत:च्या आवडीचा धर्म स्वीकारण्याची मुभा आहे. त्यामुळे एकाच कुटुंबाचे सदस्य असूनही धर्म वेगवेगळा असण्याची उदाहरणे दिसून येतात.

शिक्षण

जपान मध्ये मेइजि काळाची पुनःस्थापन करताना (१८७२) मध्ये प्राथमिक,माध्यमिक आणि महाविद्यलयांची स्थापना करण्यात आली.१९४७ च्या नंतर जपान मध्ये प्राथमिक आणि माध्यमिक शिक्षण (नऊ वर्षांसाठी म्हणजे वयवर्षे ६ पासुन१५पर्यन्त) अनिवार्य करण्यात आले.

राजकारण

डिसेंबर २०१२ मधील सार्वत्रिक निवडणुकीत लिबरल डेमोक्रॅटिक पार्टीने (एलडीपी) २९४ जागा जिंकून बहुमत मिळविले; तर सत्ताधारी डेमोक्रॅटिक पार्टी ऑफ जपानला (डीपीजे) ५७ जागांवर समाधान मानावे लागले. यामध्ये जपानच्या पंतप्रधानपदी शिंझो अबे यांची दुसऱ्यांदा निवड झाली.

हेसुद्धा पाहा

जपानी लोक

बाह्य दुवे

• अधिकृत सरकारी संकेतस्थळ
• जपानचे विकिमिडिया अ‍ॅटलास
• विकिव्हॉयेज वरील जपान पर्यटन गाईड (इंग्रजी)

विकिमीडिया कॉमन्सवर खालील विषयाशी संबंधित संचिका आहेत: जपान