बाळाजी बाजीराव पेशवे

विकिपीडिया, मुक्‍त ज्ञानकोशातून
Disambig-dark.svg



नानासाहेब पेशवे
अधिकारारोहण जून २५, १७४०
पूर्ण नाव बाळाजी बाजीराव भट (पेशवे)
जन्म डिसेंबर १६, १७२१
मृत्यू २३ जून, इ.स. १७६१
पूर्वाधिकारी थोरले बाजीराव पेशवे
उत्तराधिकारी थोरले माधवराव पेशवे
वडील थोरले बाजीराव पेशवे
आई काशीबाई
पत्नी गोपिकाबाई
संतती विश्वासराव पेशवे, माधवराव पेशवे

बाळाजी बाजीराव ऊर्फ नानासाहेब पेशवा (१६ डिसेंबर, इ.स. १७२१ - २३ जून, इ.स. १७६१) हा मराठा साम्राज्यातील एक पेशवा होता.

कामगिरी[संपादन]

बाळाजी बाजीरावाने त्याच्या पूर्वीच्या दोन पेशव्यांसारखेच मराठा छत्रपतीच्या संमतीने साम्राज्यवादी धोरण अवलंबिले. शाहूने मराठा राज्याची सर्व कायदेशीर व प्रत्यक्ष कारभाराची सूत्रे त्याच्याकडे सोपवली व स्वतः मराठा साम्राज्याचा नामधारी प्रमुख राहिला. इ.स. १७४९ साली शाहूचा मृत्यू झाल्यानंतर बाळाजी मराठा राज्याचा सर्वसत्ताधीश झाला. शाहूचा वारस रामराजा हा सातारा येथे नामधारी छत्रपती म्हणून छत्रपतीच्या गादीवर होता तरीही बाळाजीने छत्रपतीच्या विशेष राजकीय हक्कांचा वापर सुरू केला.[ संदर्भ हवा ] त्यामुळे पेशवे व रामराजे यांच्यात दिनांक २५ सप्टेंबर, इ.स. १७५० रोजी सांगोला येथे करार झाला. त्यानुसार पेशव्याने छत्रपतींच्या नावे दौलतीचा कारभार करावा असे ठरले. बाळाजी बाजीरावाने छत्रपतींना दरसाल पासष्ट लाख रुपये द्यावेत असेही या करारान्वये ठरले.