गुजरातमधील जिल्हे
भारताच्या गुजरात राज्यात ३४ जिल्हे आहेत. १९६० साली मुंबई राज्याच्या उत्तर भागतील १७ जिल्हे वेगळे काढून गुजरात राज्याची स्थापना करण्यात आली. तेव्हापासून गुजरातने हळूहळू ह्या १७ जिल्ह्यांचे विभाजन करून जिल्ह्यांची संख्या वाढवली आहे.[१] कच्छ हा गुजरातचा सर्वात मोठा जिल्हा आहे, तर डांग हा सर्वात लहान जिल्हा आहे. अहमदाबाद हा सर्वाधिक लोकसंख्या असलेला जिल्हा आहे, तर डांग हा सर्वात कमी लोकसंख्या असलेला जिल्हा आहे.
इतिहास
[संपादन]१ मे १९६० रोजी बॉम्बे राज्यातील १७ उत्तरेकडील जिल्ह्यांमधून गुजरात राज्याची निर्मिती झाली, जेव्हा ते भाषिक आधारावर विभाजित केले गेले आणि मराठी भाषिक महाराष्ट्र देखील तयार केला गेला.[२] हे १७ जिल्हे होते - अहमदाबाद, अमरेली, बनासकांठा, भरूच, भावनगर, डांग, जामनगर, जुनागढ, खेडा, कच्छ, मेहसाणा, पंचमहाल, राजकोट, साबरकांठा, सुरत, सुरेंद्रनगर आणि वडोदरा.
१९६४ मध्ये अहमदाबाद आणि मेहसाणा या जिल्ह्यांच्या काही भागांतून गांधीनगरची निर्मिती करण्यात आली. १९६६ मध्ये सुरतपासून वलसाड वेगळे करण्यात आले.
२ ऑक्टोबर १९९७ रोजी पाच नवीन जिल्हे निर्माण करण्यात आले:
- खेडापासून आणंद वेगळे करण्यात आले.
- पंचमहालपासून दाहोद वेगळे करण्यात आले.
- भरूचपासून नर्मदा वेगळे करण्यात आले.
- वलसाडपासून नवसारी वेगळे करण्यात आले.
- जुनागडपासून पोरबंदर वेगळे करण्यात आले.
२००० मध्ये, बनासकांठा आणि मेहसाणा या जिल्ह्यांच्या काही भागांतून पाटण जिल्ह्याची निर्मिती करण्यात आली. २ ऑक्टोबर २००७ रोजी, सुरतपासून वेगळे करून तापी जिल्ह्याची राज्याचा २६वा जिल्हा म्हणून निर्मिती करण्यात आली.
१५ ऑगस्ट २०१३ रोजी नरेंद्र मोदी प्रशासनाने ७ नव्या जिल्ह्यांची निर्मिती केली.[३]
- अरवली जिल्हा साबरकांठा जिल्ह्यातून वेगळा करण्यात आला.
- बोटाद जिल्ह्याची निर्मिती अहमदाबाद आणि भावनगर जिल्ह्यांतील काही भागांतून करण्यात आली.
- छोटा उदेपूर जिल्हा हा वडोदरा जिल्ह्यातून वेगळा करण्यात आला.
- देवभूमी द्वारका जिल्हा जामनगर जिल्ह्यातून वेगळा करण्यात आला.
- महीसागर जिल्ह्याची निर्मिती खेडा आणि पंचमहाल जिल्ह्यांतील काही भागांतून करण्यात आली.
- मोरबी जिल्ह्याची निर्मिती राजकोट आणि सुरेंद्रनगर जिल्ह्यांतील काही भागांतून करण्यात आली.
- गीर सोमनाथ जिल्हा हा जुनागड जिल्ह्यातून वेगळा करण्यात आला.
२ ऑक्टोबर २०२५ रोजी बनासकांठाच्या काही भागांतून वाव-थरादची निर्मिती करण्यात आली.[४]
यादी
[संपादन]| क्र. | संकेत[५] | जिल्हा | मुख्यालय | लोकसंख्या (२०११)[६] | क्षेत्रफळ (किमी²) | घनता (प्रती किमी²) | निर्मिती | नकाशा |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| १ | BK | बनासकांठा | पालनपुर | २१,४१,६६६ | ६,१७६ | २९० | १९६० | .svg) |
| २ | AR | अरवली | मोडासा | १०,५१,७४६ | ३,२१७ | ३२७ | २०१३ | .svg) |
| ३ | PA | पाटण | पाटण | १३,४२,७४६ | ५,७३८ | २३४ | २००० | .svg) |
| ४ | GA | गांधीनगर | गांधीनगर | १३,८७,४७८ | २,१६३ | ६६० | १९६४ | .svg) |
| ५ | MA | महेसाणा | महेसाणा | २०,२७,७२७ | ४,३८६ | ४६२ | १९६० | .svg) |
| ६ | SK | साबरकांठा | हिम्मतनगर | २४,५८,५८९ | ७,३९० | ३२८ | १९६० | .svg) |
| ७ | VTD | वाव-थराद | थराद | ९,७८,८४० | ६,५२७ | २२० | २०२५ | .svg) |
| ८ | AH | अहमदाबाद | अमदाबाद | ७२,०८,२०० | ७,१७० | ८९० | १९६० | .svg) |
| ९ | AN | आणंद | आणंद | २०,९०,२७६ | २,९४२ | ७११ | १९९७ | .svg) |
| १० | CU | छोटा उदेपूर | छोटा उदेपूर | १०,७१,८३१ | ३,२३७ | ३३१ | २०१३ | .svg) |
| ११ | DA | दाहोद | दाहोद | २१,२६,५५८ | ३,६४२ | ५८२ | १९९७ | .svg) |
| १२ | KH | खेडा | खेडा | २२,९८,९३४ | ३,६६७ | ५४१ | १९६० | .svg) |
| १३ | MH | महीसागर | लुनावडा | ९,९४,६२४ | २,५०० | ४४० | २०१३ | .svg) |
| १४ | PM | पंचमहाल | गोधरा | २३,८८,२६७ | ५,२१९ | ४५८ | १९६० | .svg) |
| १५ | VD | वडोदरा | वडोदरा | ३६,३९,७७५ | ४,३१२ | ४६७ | १९६० | .svg) |
| १६ | ST | सुरत | सुरत | ६०,८१,३२२ | ४,४१८ | ९५३ | १९६० | .svg) |
| १७ | BR | भरूच | भरूच | १५,५०,८२२ | ६,५२४ | २३८ | १९६० | .svg) |
| १८ | DG | डांग | आहवा | २,२६,७६९ | १,७६४ | १२९ | १९६० | .svg) |
| १९ | NR | नर्मदा | राजपीपळा | ५,९०,३७९ | २,७४९ | २१४ | १९९७ | .svg) |
| २० | NV | नवसारी | नवसारी | १३,३०,७११ | २,२११ | ६०२ | १९९७ | .svg) |
| २१ | TA | तापी | व्यारा | ८,०६,४८९ | ३,४३५ | २४९ | २००७ | .svg) |
| २२ | VL | बलसाड | वलसाड | १७,०३,०६८ | ३,०३४ | ५६१ | १९६६ | .svg) |
| २३ | RA | राजकोट | राजकोट | ३१,५७,६७६ | ११,२०३ | २८२ | १९६० | .svg) |
| २४ | AM | अमरेली | अमरेली | १५,१३,६१४ | ६,७६० | २०५ | १९६० | .svg) |
| २५ | BV | भावनगर | भावनगर | २८,७७,९६१ | ११,१५५ | २८८ | १९६० | .svg) |
| २६ | BT | बोटाद | बोटाद | ६,५६,००५ | २,५६४ | २५६ | २०१३ | .svg) |
| २७ | DD | देवभूमी द्वारका | जामखंभाळिया | ७,५२,४८४ | ५,६८४ | १३२ | २०१३ | .svg) |
| २८ | GS | गीर सोमनाथ | वेरावळ | १२,१७,४७७ | ३,७५४ | ३२४ | २०१३ | .svg) |
| २९ | JA | जामनगर | जामनगर | २१,५९,१३० | १४,१२५ | १५३ | १९६० | .svg) |
| ३० | JU | जुनागढ | जुनागढ | २७,४२,२९१ | ८,८३९ | ३१० | १९६० | .svg) |
| ३१ | KA | कच्छ | भूज | २०,९०,३१३ | ४५,६५२ | ४६ | १९६० | .svg) |
| ३२ | MB | मोर्बी | मोर्बी | ९,६०,३२९ | ४,८७१ | १९७ | २०१३ | .svg) |
| ३३ | PO | पोरबंदर | पोरबंदर | ५,८६,०६२ | २,२९४ | २५५ | १९९७ | .svg) |
| ३४ | SN | सुरेन्द्रनगर | सुरेन्द्रनगर | १७,५५,८७३ | १०,४८९ | १६७ | १९६० | .svg) |
संदर्भ
[संपादन]- ↑ "Village Map - Revenue Department". Internet Archive. 25 March 2016. रोजी मूळ पानापासून संग्रहित25 March 2016. 9 April 2016 रोजी पाहिले.CS1 maint: unfit url (link)
- ↑ Dave, Kapil (7 October 2012). "Next Republic Day, Gujarat will be bigger..." The Indian Express. 13 October 2012 रोजी पाहिले.
- ↑ "Gujarat Govt made major announcement Dholera SIR at Dholera district". Dholera SIR. Government of India. 6 January 2009 रोजी पाहिले.
- ↑ "Vav-Tharad becomes state's newest district from today". टाइम्स ऑफ इंडिया. २९ जुलै २०२६ रोजी पाहिले.
- ↑ "NIC Policy on format of e-mail Address: Appendix (2): Districts Abbreviations as per ISO 3166–2" (PDF). Ministry Of Communications and Information Technology, Government of India. 12 February 2018. pp. 5–10. 2021-05-10 रोजी मूळ पान (PDF) पासून संग्रहित. 10 May 2021 रोजी पाहिले.
- ↑ "Indian Districts by Population, Growth Rate, Sex Ratio 2011 Census". 2011 census of India. 27 December 2012 रोजी पाहिले.
भारताच्या राज्यांमधील जिल्हे | ||
|---|---|---|
| राज्य |  | |
| केंद्रशासित प्रदेश | ||
| इतर | ||