वैनगंगा नदी

विकिपीडिया, मुक्‍त ज्ञानकोशातून
(वैनगंगा या पानावरून पुनर्निर्देशित)
Jump to navigation Jump to search
वैनगंगा नदी
Old Bridge on Wainganga River in Bhandara City- 2014-06-18 13-50.jpeg
भंडारा शहरातील वैनगंगा नदी
उगम दरकेसा टेकट्या जवळ भाकल येथे उगम पावते तेथून दक्षिणेकडे 300 कि. मी. जाते
पाणलोट क्षेत्रामधील देश भारत देश; सिवनी जिल्हा, बालाघाट जिल्हा (मध्य प्रदेश); गडचिरोली जिल्हा,चंद्रपूर जिल्हा,नागपूर जिल्हा,गोंदिया जिल्हा,भंडारा जिल्हा,यवतमाळ जिल्हा,वर्धा जिल्हा, (महाराष्ट्र])
ह्या नदीस मिळते गोदावरी नदी


वैनगंगा नदी ही महाराष्ट्रातील विदर्भातील एक महत्त्वाची नदी आहे. या नदीचा उगम मध्य प्रदेशातील मैकल पर्वतरांगात शिवनी जिल्ह्यात दरकेसा टेकड्यांत समुद्र सपाटीपासून ६४० मीटर उंचीवर झाला आहे. तिथून ती बालाघाट जिल्ह्यातला सुमारे ९८ किलोमीटर प्रवास करून विदर्भातल्या भंडारा जिल्ह्यात प्रवेश करते. विदर्भात ती भंडारा, गोंदिया, नागपूर, चंद्रपूर, आणि गडचिरोली इतक्या जिल्ह्यांमधून वाहते.

अंधारी, कथणी, कन्हान, गाढवी, गायमुख, खोब्रागडी, चुलबंद, चोरखमारा, पोटफोडी, फुअर, बोदलकसा, वाघ, बावनथडी, सुर या वैनगंगेच्या उपनद्या आहेत.

मध्य प्रदेशात वैनगंगेच्या खोर्‍यात दाट अरण्ये व काही ठिकाणी सुपीक गाळाचे प्रदेश आहेत, अरुंद दर्‍या आहेत. पात्रात अनेक ठिकाणी काठावर सुमारे ६० मीटर उंचीच्या ग्रॅनाईट खडकाच्या उंच भिंती आढळतात. काही ठिकाणी नदीने पूर मैदानांचीही निर्मिती केली आहे. वैनगंगेचे खोरे तांदूळ उत्पादनासाठी प्रसिद्ध आहे.

वैनगंगा नदी'ला वर्धा नदी मिळाल्यावर तिचे नाव प्राणहिता होते. ही प्राणहिता त्यानंतर, महाराष्ट्रातून आंध्र प्रदेशात गेलेल्या गोदावरी नदीला मिळते.

पहा: जिल्हावार नद्या