गीता जयंती

विकिपीडिया, मुक्‍त ज्ञानकोशातून

मार्गशीर्ष शुक्ल एकादशी हा भगवद् गीतेच्या जयंतीचा दिवस म्हणून साजरा होतो. सुमारे ५ हजार[ संदर्भ हवा ] वर्षांपूर्वी ज्या दिवशी रणभूमीवर श्रीकृष्णाने धनुर्धारी अर्जुनाला जीवनविषयक संदेश दिला, तो मार्गशीर्ष मासातील हा दिवस गीता जयंती म्हणून ओळखला जातो. तो दिवस म्हणजे भारतीय जीवनात श्रेष्ठतम म्हणावा लागेल.विश्वातील लोक भावपूर्ण अंतःकरणाने गीताजयंतीचा उत्सव दरवर्षी भक्तिभावाने साजरा करतात. एखाद्या ग्रंथाचा जन्मदिवस साजरा करणे, ही कदाचित अखिल विश्वात गीतेची आगळीवेगळी विशेषता आणि महानता प्रकर्षाने दिसून येते म्हणूनच थोर संत विनोबाजींनी गीतेसंबंधी असे म्हटले आहे की,' माझे शरीर आईच्या दुधावर पोसले, त्यापेक्षाही माझे हृदय व बुद्धी यांचे गीतेच्या दुधावर अधिक पोषण झाले आहे गीता माझी प्राणतत्त्व होय.'

     समग्र महाभारताचे नवनीत व्यासांनी भगवत गीतेत दिले आहे. गीता ही व्यासांची मुख्य शिकवण आणि त्यांच्या मननाची संपूर्ण साठवण आहे. प्राचीन काळापासून गीतेला उपनिषद ही पदवी मिळाली आहे. गीता उपनिषदांचेही उपनिषद आहे. गीतारूपी अमृत भगवंतांनी धनुर्धर अर्जुनाच्या निमित्ताने जगाला दिले आहे. जीवनाच्या विकासाला आवश्यक असलेला प्रायः प्रत्येक विचार गीतेत आहे. म्हणूनच गीता हा धर्मज्ञानाचा कोष आहे.
   हजारो वर्षापासून ते आजपर्यंत ऋषी, साधू, संत,भक्त,चिंतक,योगी,कर्मवीर,ज्ञानी मग तो कोणत्याही देशातील,भूप्रदेशातील,काळातील असो कोणत्याही धर्माचा,जातीचा,पंथाचा असो,त्या सर्वांना गीतेतील अवीट माधुर्याने आणि सौंदर्याने मुग्ध केले. मानव समाजाला जगण्याची हिंमत आणि तेज दिले. जीवनाचा पुरुषार्थ दाखविला. भगवंतांनी अर्जुनाला निमित्तमात्र बनवून विश्वातील समग्र मानव जातीला गीता ज्ञानाद्वारे जीवनभिमुख करण्याचा चिरंतन प्रयास केला.
  प.पू. पांडुरंगशास्त्री यांनी गीतेसंबंधी असे म्हटले आहे की,'वेद,उपनिषदे यांचा महान ज्ञानसागर गीतेने स्वतःच्या लहानसा घागरीत सामावून घेतलेला आहे. सर्व शास्त्रमयी गीता.'गीतेत सर्व शास्त्रांचा समन्वय पहायला मिळतो. गीता हा वैश्विक ग्रंथ आहे गीता हा आमचा विश्व धर्मग्रंथ आहे. साहित्य शौकिनांची लालसा गीता पूर्ण करते. कर्मवीरांना गीता उत्साह देते. भक्तांना गीतेत भक्तीचे रहस्य आढळते. व्याकरण कारांचे हृदय गीतेतील शब्दांचे लालित्य पाहून डोलू लागते. शास्त्रीजी सांगतात की, निराशावादी मनुष्य गुलाबावरील काटे पाहतो, गीता त्याला काट्यांमध्ये गुलाब पाहण्याची दृष्टी देते. गीतेने मनुष्यमात्राला यशस्वी, सुखी, शांत आणि तृप्त जीवनाचा शाश्वत मार्ग दाखविला आहे. गीता म्हणजे भारताच्या गौरवाची शान आहे. गीता जगाकडे व जीवन मार्गाकडे पाहण्याची मूलभूत अध्यात्मपर दृष्टी देणारा ग्रंथ आहे. स्वधर्म जाणणे आणि प्राणांतीही तो न टाकणे ही एक मनाची घडण आहे. आपल्या प्राणप्रिय देशाच्या स्वातंत्र्यासाठी झुंजलेले वीर, क्रांतिकारक देशभक्त, गीता हृदयाशी धरून फासावर चढले याचाच अर्थ असा की, मृत्युलाही हसतमुखाने सामोरे जाण्याचे आत्मिक आणि मानसिक बळ, शक्ती गीतेने दिली. लोकमान्य टिळक, योगी अरविंद, महात्मा गांधी या थोर राष्ट्रीय नेत्यांनी गीतेवर चिंतन केले आहे.
   आपल्याला विद्या प्राप्त करावयाची असेल तर विनम्रता, जिज्ञासा आणि सेवावृत्ती या तीन गोष्टींची चिंतन केले पाहिजे, असा जीवनाला दृष्टी देणारा संदेश गीतेने जगाला दिला आहे.          
   आपल्या धर्मात चार वर्ण सांगितले आहेत. या विभिन्न वर्णातील लोकांनाही गीतेने त्यांच्या योग्यतेप्रमाणे कर्म करण्याचा डोळस उपदेश केला आहे. ब्राह्मण म्हणजे संस्कृती प्रेरक शक्ती होय. म्हणून गीता त्याला शम, दम, तप आदी गुण वाढवायला व संवर्धन करावयास संबोधते. क्षत्रिय संस्कृतिरक्षक म्हणून गीता त्यांना शौर्य, पराक्रम, धैर्य, दक्षता, सिद्धता या गुणांचे महत्व सांगते. वैश्य हे संस्कृतीचे पोषक म्हणून गीता त्यांना कृषी, गोरक्ष, व्यापार, व्यवहार, चतुरता यांच्यात समरस होण्यास प्रवण करते. तर शुद्र हा संस्कृती सेवक समाजाच्या भौतिक गरजा भागविणारा, म्हणून गीता या वर्गाला सेवेच्या, समर्पणाचे भावनेने कार्यरत राहण्याचा उपदेश करते.

हे सुद्धा पहा[संपादन]



Wiki letter w.svg
कृपया स्वत:च्या शब्दात परिच्छेद लेखन करून या लेखाचा / विभागाचा विस्तार करण्यास मदत करा.
अधिक माहितीसाठी या लेखाचे चर्चा पान, विस्तार कसा करावा? किंवा इतर विस्तार विनंत्या पाहा.