विजाणू

विकिपीडिया, मुक्‍त ज्ञानकोशातून
Jump to navigation Jump to search


Wiki letter w.svg
कृपया स्वत:च्या शब्दात परिच्छेद लेखन करून या लेखाचा / विभागाचा विस्तार करण्यास मदत करा.
अधिक माहितीसाठी या लेखाचे चर्चा पान, विस्तार कसा करावा? किंवा इतर विस्तार विनंत्या पाहा.
विजाणू
इतिहास
यांनी सुचविला रिचर्ड लेमिंग (१८३८-१८५१)
जॉर्ज स्टोनी (१८७४) व इतर
शोधक जोसेफ जॉन थॉमसन
सर्वसाधारण माहिती
वर्गीकरण (सांख्यिकीप्रमाणे) फर्मिऑन
संरचना मूलभूत कण
कुळ लेप्टॉन
पिढी पहिली
अन्योन्यक्रिया गुरुत्वाकर्षण, विद्युतचुंबकीय अन्योन्यक्रिया, अशक्त अन्योन्यक्रिया
चिन्ह e-,
प्रतिकण धनाणू
भौतिक गुणधर्म
वस्तुमान ०.५१०९९८९१०(१३)MeV/c
९.१०९३८२१५(४५)×१०-३१ kg ५.४८५७९९०९४३(२३)×१०-४ u
विद्युतभार = -१ e
१.६०२१७६४८७(४०)×१०−१९C
−४.८०३×१०−१० esu
चुंबकीय आघूर्ण −१.००११५९६५२१८१११
फिरक १/२




विजाणू (इंग्रजी: Electron इलेक्ट्रॉन) हा अणूच्या अंतरंगातील एक मूलभूत कण आहे. विजाणूचा विद्युत प्रभार ‘उणे १’ मानला जातो. सर्व विद्युतचुंबकीय घटना आणि रासायनिक बंध विजाणूंमुळेच घडतात.विद्युत, चुंबकत्व, रसायनशास्त्र आणि औष्णिक चालकता यासारख्या असंख्य शारीरिक घटनेत इलेक्ट्रॉनची महत्त्वपूर्ण भूमिका असते आणि ते गुरुत्वीय, विद्युत चुंबकीय आणि कमकुवत सुसंवादात देखील भाग घेतात.एका इलेक्ट्रॉनचे शुल्क असल्याने, त्यासभोवतालचे विद्युत क्षेत्र असते आणि ते इलेक्ट्रॉन एखाद्या निरीक्षकाच्या अनुषंगाने फिरत असल्यास, ते म्हणाले की एखादा चुंबकीय क्षेत्र तयार करण्यासाठी निरीक्षक त्याचे निरीक्षण करेल. इतर स्त्रोतांमधून उत्पादित इलेक्ट्रोमॅग्नेटिक फील्ड लॉरेन्त्झ फोर्स कायद्यानुसार इलेक्ट्रॉनच्या हालचालीवर परिणाम करतात.इ


मूलभूत गुणधर्म[संपादन]

विजाणूचे वस्तुमान ९.१०९ × १०-३१ किलो,[१] किंवा एका अणुवस्तुमानांकाच्या ५.४८९ × १०-४ पट असते. आईनस्टाईनच्या वस्तुमान-ऊर्जा अक्षय्यतेच्या नियमाप्रमाणे विजाणूमधील स्थितिज ऊर्जा ०.५११ × १० eV (विजाणू-व्होल्ट) एवढी येते. [२][३]

एका विजाणूचा विद्युत प्रभार -१.६०२ × १०-१९ कूलोम एवढा असतो.[१] हा विद्युत प्रभार इतर आण्विक कणांवरील प्रभारांची तुलना करण्यासाठी एकक म्हणून वापरला जातो. [४]


संदर्भ[संपादन]

  1. a b The original source for CODATA is Mohr, P.J.; Taylor, B.N.; Newell, D.B. (2006). "CODATA recommended values of the fundamental physical constants". Reviews of Modern Physics 80 (2): 633–730. डी.ओ.आय.:10.1103/RevModPhys.80.633. बिबकोड:2008RvMP...80..633M. 
    Individual physical constants from the CODATA are available at: "The NIST Reference on Constants, Units and Uncertainty". National Institute of Standards and Technology. 2009-01-15 रोजी पाहिले. 
  2. ^ "CODATA value: proton-electron mass ratio". 2006 CODATA recommended values. National Institute of Standards and Technology. 2009-07-18 रोजी पाहिले. 
  3. ^ Zombeck, M.V. (२००७). Handbook of Space Astronomy and Astrophysics (तिसरी आवृत्ती.). Cambridge University Press. पान क्रमांक १४. आय.एस.बी.एन. 0-521-78242-2. 
  4. ^ Zorn, J.C.; Chamberlain, G.E.; Hughes, V.W. (1963). "Experimental Limits for the Electron-Proton Charge Difference and for the Charge of the Neutron". Physical Review 129 (6): 2566–2576. डी.ओ.आय.:10.1103/PhysRev.129.2566. बिबकोड:1963PhRv..129.2566Z.