आयझॅक न्यूटन

विकिपीडिया, मुक्‍त ज्ञानकोशातून


Wiki letter w.svg
कृपया स्वत:च्या शब्दात परिच्छेद लेखन करून या लेखाचा / विभागाचा विस्तार करण्यास मदत करा.
अधिक माहितीसाठी या लेखाचे चर्चा पान, विस्तार कसा करावा? किंवा इतर विस्तार विनंत्या पाहा.
सर आयझॅक न्यूटन
GodfreyKneller-IsaacNewton-1689.jpg
गॉडफ्री नेलर याने इ.स. १६८९ मध्ये रंगविलेले न्यूटनचे व्यक्तिचित्र
पूर्ण नाव आयझॅक न्यूटन
जन्म २५/१२/१६४२, इ.स. १६४२
वूल्सथॉर्प-बाय-कोल्स्टरवर्थ, लिंकनशायर, इंग्लंड
मृत्यू मार्च २०, इ.स. १७२७
केन्सिंग्टन, लंडन, इंग्लंड
निवासस्थान इंग्लंड Flag of England (bordered).svg
नागरिकत्व ब्रिटिश
राष्ट्रीयत्व इंग्लिश Flag of England (bordered).svg
धर्म ख्रिश्चन
कार्यक्षेत्र भौतिकशास्त्रज्ञ, गणितज्ञ, खगोलशास्त्रज्ञ
कार्यसंस्था केंब्रिज विद्यापीठ
प्रशिक्षण ट्रिनिटी कॉलेज, केंब्रिज विद्यापीठ
ख्याती गुरुत्वाकर्षण,
न्यूटनचे यामिक (न्यूटोनियन मेकॅनिक्स),
कॅल्क्युलस,
प्रकाशविज्ञान (ऑप्टिक्स)
आई हन्ना आयास्कॉफ

सर आयझॅक न्यूटन (एफ.आर.एस्.) (४ जानेवारी १६४३ - २० मार्च १७२७) हे एक थोर इंग्रज भौतिकशास्त्रज्ञ, गणितज्ञतत्त्वज्ञ होते. त्यांनी वैश्विक गुरुत्वाकर्षणाचा सिद्धान्त मांडून केप्लरचे नियम सिद्ध केले.

गतिकीमध्ये त्यांनी तीन गतीचे नियम मांडले. त्यांनी परावर्ती दुर्बीण बनवली, व प्रकाशाचे मूलभूत रंगात विघटन करून दाखविले.

गणितामध्ये त्यांनी ग्यॉटफ्रीड लिब्नित्झ याच्याबरोबर कलन ही गणितशाखा विकसित केली.

बालपण[संपादन]

सर आयझॅक न्यूटन जानेवारी ४, इ.स. १६४३ रोजी इंग्लंडमधील लिंकनशायर काउंटीच्या वूलस्थॉर्प या गावात जन्मले. आयझॅक न्यूटनचे वडील वारल्यानंतर त्यांच्या आईने दुसरे लग्न केल्यामुळे आयझॅक त्याच्या आजीजवळ राहिले.

वयाच्या १२ वर्षांपर्यंत आयझॅक जेमतेम दोन वर्षे शाळेत होते. त्यांना गणिताची आवड उत्पन्न होऊ लागली होती. तेवढ्यात त्यांचे सावत्र वडील स्मिथ वारले. आपल्या नूतन बाळाला घेऊन आयझॅकची आई हाना लिंकनशायरला परत आली. तिने आयझॅकला शाळेतून काढून शेताच्या कामाला लावले. एक दिवस दुपारी आयझॅक दमूनभागून झाडाच्या सावलीत बसले होते. मंद वारा वाहत होता. आयझॅकची तीक्ष्ण बुद्धी त्यांना स्वस्थ बसू देत नव्हती. आयझॅकना वाटले, आपण वार्‍याचा वेग मोजावा. त्यांच्याजवळ वेग मोजायला काही साधन नव्हते. आयझॅकने एकदा वार्‍याच्या दिशेने उडी मारली. जिथे उडी पडली तिथे एक दगड ठेवला. मग जरा वेळाने वार्‍याच्या उलट दिशेने उडी मारली व त्या उडीच्या जागी दगड ठेवला. या दोन दगडांतील अंतर एका दोरीच्या साह्याने आयझॅक मोजत असताना त्यांचे मामा, विल्यम आयस्कॉफ शेतावर आले. विल्यम आयस्कॉफ केंब्रिजमध्ये ट्रिनिटी कॉलेजमध्ये व्यवस्थापक होते. त्यांनी विचारले, "हे तू काय करतोस?"
आयझॅक म्हणाले, "मी वार्‍याचा वेग मोजतो आहे". या उत्तराने मामा अवाक झाले. त्यांना आयझॅकची तीव्र असामान्य बुद्धी कळली. घरी जाऊन त्यांनी हानाला आयझॅकला शाळेत घालायला सांगितले. १६६१ मध्ये आयझॅक ट्रिनिटी कॉलेजमध्ये दाखल झाले. त्यांचा गुरुत्वाकर्षणाचा शोध सर्वांनाच माहीत आहे. १६६८ मध्ये त्यांनी ६ इंच लांब व एक इंच रुंद असलेली दुर्बीण तयार केली. आजही लंडन म्युझियममध्ये ही दुर्बीण आहे.

मृत्यू:- सर आयझॅक न्यूटन ३१ मार्च, इ.स. १७२७ रोजी मरण पावले.

'कार्य'

१६७९ मध्ये, न्यूटनने गुरुत्वाकर्षणाचा आणि ग्रहांच्या गती, केप्लरच्या नियमांच्या संदर्भात ग्हांच्या कक्षा, त्याचे परिणाम यांचा विचार करून (दिव्य) यांत्रिकी वर आपले काम परतले. या रॉयल सोसायटीचे पत्रव्यवहार व्यवस्थापित करण्यासाठी नियुक्त करण्यात, आणि कोण रॉयल सोसायटीचे व्यवहार करण्यासाठी न्यूटन पासून योगदान बाहेर काढणे हेतू एक पत्रव्यवहार उघडण्यात आले होते Hooke सह 1679-80 मध्ये अक्षरे थोडक्यात विनिमय करून उत्तेजित मागे गेले. मध्ये न्यूटन reawakening व्याज खगोलशास्त्रीय वस्तू, त्याला योहान Flamsteed पत्रव्यवहार ज्या 1680-1681 च्या हिवाळ्यात, एक धूमकेतू देखावा आणखी प्रेरणा प्राप्त झाली आहे. हुकयांच्या सह एक्सचेंज केल्यानंतर, न्यूटन ग्रहांच्या orbits च्या कक्षेत फॉर्म परिणाम होईल अशी पुरावा बाहेर काम त्रिज्या वेक्टर चौरस व्यस्त प्रमाणात केंद्राकडे जाणारी शक्ती (- इतिहास आणि डी मागितले corporum मध्ये gyrum न्यूटनचा वैश्विक गुरुत्वाकर्षणाचा नियम पहा). न्यूटन एडमंड हॅले आणि डे मागितले corporum मध्ये gyrum मध्ये ते रॉयल सोसायटीचे डिसेंबर 1684. रॉयल सोसायटी नोंदणी पुस्तक कॉपी होते जे नऊ पत्रके वर लिहिलेल्या मुलूख करण्यासाठी त्याच्या परिणाम कळवली हा मुलूख न्यूटन विकसित मध्यवर्ती भाग समाविष्ट आणि प्रिन्सिपिया तयार करण्यात आली.

प्रिन्सिपिया एडमंड हॅले प्रोत्साहन आणि आर्थिक मदतीने इ.स. 1687 5 जुलै रोजी प्रकाशित झाले. हे काम, न्यूटन गती तीन सार्वत्रिक नियम नमूद केले आहे. हे दोन्ही कायदे कोणत्याही ऑब्जेक्ट संबंध, सैन्याने शास्त्रीय रचना पाया आर्थिक अडचणीत आलेल्या व्यवसायातील, आणि परिणामी गती यावर अभिनय वर्णन. ते लवकरच मागे गेले आणि 200 हून अधिक वर्षे यावर सुधारित नसलेल्या औद्योगिक क्रांती दरम्यान अनेक प्रगती योगदान दिले. या रहावे अनेक आधुनिक जगात नॉन-सापेक्ष तंत्रज्ञान underpinnings राहील. तो गुरुत्वाकर्षण म्हणून ओळखले होते, की परिणाम लॅटिन शब्द gravitas (वजन) वापरले, आणि वैश्विक गुरुत्वाकर्षणाचा कायदा व्याख्या.

त्याच काम, न्यूटन, 'पहिला आणि शेवटचा प्रमाण वापरून भौमितीक विश्लेषण खडा सारखी पद्धत सादर हवेत आवाज गती (बॉयल नियम आधारित) प्रथम विश्लेषणात्मक निर्धार दिला, पृथ्वीच्या spheroidal आकृती oblateness अनुमानित पृथ्वीवरील oblateness वर चंद्र गुरुत्वाकर्षणाचा आकर्षण एक परिणाम म्हणून equinoxes च्या विषुचलन या अहवालात, चंद्र मोशन मध्ये अनियमितता गुरुत्वाकर्षणावर अभ्यास सुरू धूमकेतू च्या orbits, आणि बरेच काही निश्चित एक सिद्धांत प्रदान.

न्यूटन गणिती अर्ज 8 खंड प्रकाशित कोण टॉम Whiteside (1932-2008), मते, तो न्यूटन पुढील 200 वर्षे गणित विकास बाहेर मॅप, आणि Euler आणि इतर मुख्यत्वे त्याच्या योजना चालते असे म्हणतात की, अतिशयोक्ती आहे.

न्यूटन ह्यांचे गतिविषक नियम[संपादन]

पहिला नियम[संपादन]

कुठल्याही शरीरावर बाह्य अस्थिर बल जोपर्यंत क्रिया करत नाही तोपर्यंत ते शरीर एक सरळ रेषा किंवा समान गतीत कार्यरत राहते . ह्याला जडत्वाचा नियमही म्हणतात .

दुसरा नियम[संपादन]

संवेगाचे परिवर्तनाचा दर हा प्रयुक्तबदलाशी समानुपती असून संवेगाचे परिवर्तन बलाच्या दिशेने होतो.

तिसरा नियम[संपादन]

प्रत्येक क्रियेला समान , विरुद्ध व समकालीन प्रतिक्रिया असते .

आयझॅक न्यूटन यांची सही

न्यूटनचे सफरचंद[संपादन]

न्यूटनना गुरुत्वाकर्षणाचा सिद्धान्त सफरचंदाच्या झाडाखाली बसले असताना डोक्यावर सफरचंद पडल्याने सुचला, अशी कथा सांगितली जाते. ज्या विशिष्ट झाडाखाली ही घटना झाल्याचे मानले जाते, त्या झाडाचे आज अनेक वंशज जगभर उपलब्ध आहेत. असेच एक वंशज झाड पुणे येथील आयुका या संस्थेत बघायला मिळते.

"न्यूटनयांचे" सफरचंडचे झाड

पृथ्वीवरून आकाशाच्या दिशेने भिरकावल्या गेलेल्या वस्तूचा वेग वाढवत जाऊन दर सेकंदाला ११.२ किलोमीटर केला असता तर ती वस्तू पृथ्वीपासून दूरच जात राहील आणि ती कधीच परत येणार नाही, असा निष्कर्ष न्यूटनने काढला होता.

Commons-logo.svg
विकिमीडिया कॉमन्सवर खालील विषयाशी संबंधित संचिका आहेत: