जॉन डाल्टन
| लिंग | पुरूष  |
|---|---|
| नागरिकत्व | ग्रेट ब्रिटन व आयर्लंडचे संयुक्त राजतंत्र |
| स्थानिक भाषेतील नाव | John Dalton Greenup |
| दिलेले नाव | जॉन |
| आडनाव | Dalton |
| जन्म तारीख | ६ सप्टेंबर 1766 |
| जन्मस्थान | Cumberland |
| मृत्यू तारीख | २७ जुलै 1844 |
| मृत्यूस्थान | मँचेस्टर |
| चिरविश्रांतीस्थान | Ardwick Cemetery |
| वडील | Joseph Dalton |
| आई | Deborah Greenup |
| वैवाहिक जोडीदार | किंमत टाकलेली नाही |
| मातृभाषा | इंग्लिश भाषा |
| बोलण्याची वा लेखनाची भाषा | इंग्लिश भाषा, जर्मन भाषा |
| लेखनाची भाषा | इंग्लिश भाषा |
| कार्यक्षेत्र | रसायनशास्त्र, भौतिकशास्त्र, हवामानशास्त्र |
| नियोक्ता | ऑक्सफर्ड विद्यापीठ |
| पद | अध्यक्ष, secretary |
| शिक्षण घेतलेली संस्था | Harris Manchester College |
| चे शिष्य | John Gough |
| विद्यार्थी | जेम्स प्रेस्कॉट जूल |
| वैद्यकीय स्थिती | color blindness |
| Has works in the collection | Biblioteca Virtual Miguel de Cervantes |
| Influenced by | John Gough |
| पुरस्कार | Fellow of the Royal Society, Royal Medal, Fellow of the American Academy of Arts and Sciences |
| Described at URL | https://baike.sogou.com/v366859.htm |
| Interested in | color vision |
| Copyright status as a creator | copyrights on works have expired |
 | हा लेख/विभाग स्वत:च्या शब्दात विस्तार करण्यास मदत करा. |
जॉन डाल्टन (६ सप्टेंबर, इ.स. १७६६ - २७ जुलै, इ.स. १८४४) हा ब्रिटिश रसायनशास्त्रज्ञ; भौतिकशास्त्रज्ञ आणि हवामानशास्त्रज्ञ होता. “आधुनिक अणु सिद्धांता” मांडण्यासाठी जॉन डाल्टनची ओळख आहे. डाल्टनचा जन्म क़्वाकर कुटुंबात इंग्लंडच्या कुम्बरलॅन्ड प्रदेशातील कॉकरमाऊथच्या जवळ असलेल्या इगल्सफील्ड या गावी दिनांक ६ सप्टेंबर रोजी झाला. त्याचे वडील विणकर होते. डाल्टनचे शिक्षण गावाजवळच असलेल्या पर्डशाव-हॉल खाजगी शाळेत झाले. वयाच्या सत्ताविसाव्या वर्षी डाल्टन मॅंचेस्टरच्या “नव महाविद्यालय” (न्यू कॉलेज) येथे निसर्ग तत्त्व-ज्ञान आणि गणित विषय शिक्षक पदावर रुजू झाला. येथे तो त्याच्या वयाच्या चौतिसाव्या वर्षापर्यंत काम केले. निसर्ग तत्त्व-ज्ञान आणि गणित याच विषयात, खाजगी शिक्षक (ट्युटर) म्हणून काम करायचे असे डाल्टननी ठरविले आणि प्रारंभ केले. अर्थार्जनासाठी निसर्ग तत्त्व-ज्ञान आणि गणित या विषयात काम करीत असला तरी त्याच्या आवडीचा विषय म्हणजे हवामानशास्त्र. वेगवेगळ्या भौगोलिक ठिकाणांना भेटी देऊन तेथील हवामानासंबंधी माहिती एकत्र करण्याचा त्याला छंद होता. हवेतील वायू घटक पृथ्थकरण करण्याच्या निमित्ताने, डाल्टनला रसायन शास्त्राची गोडी लागली.
त्या काळात, हायड्रोजन वायु हा सर्वात हलका असल्याचे ज्ञात होते. याच माहितीचा आधार घेऊन डाल्टननी इतर वायू (म्हणजे इथिलीन, मिथेन, ऑक्सिजन, अमोनिया… इत्यादी), अभ्यासाकरिता निवडले. मिथेन या वायुच्या अभ्यासादरम्यान डाल्टनला अणु कल्पना सुचली असल्याचे बऱ्याच माहिती स्रोतामध्ये आढळते. प्रयोगातील आपल्या सर्व निरीक्षण नोंदींच्या आधारे डाल्टननी प्रथमतः हवेतील सर्व वायूंचे रासायनिक वर्गीकरण केले. “हवेतील वायूंचे रासायनिक वर्गीकरण” या शीर्षकांतर्गत डाल्टननी ३० ऑक्टोबर १८०१ रोजी, एक पुस्तक प्रकाशित केले. डाल्टनच्या मते, पदार्थाचा लहानात लहान (ज्याचे पुन्हा विभाजन करता येत नाही) घटक म्हणजे अणु. एकाच मूलद्रव्याचे सर्व अणु सारखेच असतात. दोन मूलद्रव्यांचे अणु संयोगाने तयार होणारा पदार्थ भिन्न गुणधर्म दाखवितो. सर्व रासायनिक पदार्थांची अणु रचना स्पष्ट करण्याकरिता, डाल्टननी पुढे, अणु सिद्धांत मांडला. “अणुचे विभाजन करता येत नाही” हे एकाच तत्त्व, आधुनिक विज्ञानाला अमान्य आहे. डाल्टनच्या अणु-वादातील इतर सर्व तत्त्व, सर्वामान्य आहेत. जॉन डाल्टन, सृष्ठीचे “रासायनिक आणि भौतिक” मूळ रचना प्रस्तावित करणारा एक नवा “विज्ञान यात्री” . दिनांक २७ जुलै, १८४४ रोजी जॉन डाल्टनचे निधन झाले