रसायनशास्त्र

विकिपीडिया, मुक्‍त ज्ञानकोशातून
रसायनशास्त्र हे पदार्थाचे गुणधर्म व त्याची स्थित्यंतरे अभ्यासणारे विज्ञान आहे

रसायनशास्त्र (इंग्लिश: Chemistry, केमिस्ट्री ;) हे पदार्थाचे गुणधर्म व त्याची स्थित्यंतरे अभ्यासणारे विज्ञान आहे. विविध पदार्थ, त्यांचे गुणधर्म, तसेच त्यांचे एकमेकांवर होणारे परिणाम यांचा रसायनशास्त्रात अभ्यास होतो. रसायनशास्त्रात रसायनांचे पृथक्करण करून त्यातील संयुगांचाही अभ्यास केला जातो.

रसायने हे अतिरिक्त प्रमाणत शरीरास घातक असतात.

रसायनशास्त्राला कधीकधी केंद्रीय विज्ञान असे म्हटले जाते कारण हे मूलभूत पातळीवर मूलभूत आणि अनुप्रयुक्त वैज्ञानिक विषयांना समजून घेण्याचे एक आधार प्रदान करते. [4] उदाहरणार्थ वनस्पति रसायनशास्त्र (वनस्पतिशास्त्र),अग्निजन्य खडकांची निर्मिती (भूशास्त्र), वायुमंडलातील ओझोन कसा तयार होतो आणि पर्यावरण प्रदूषके कशा कमी होतात (पर्यावरणशास्त्र), चंद्रावरील जमिनीचे गुणधर्म (खगोलभौतिक), औषधे कसे कार्य करतात (औषधशास्त्र) , आणि गुन्हेगृहाच्या (फॉरेनिक्स) डीएनए पुरावा कशा गोळा कराव्यात.

रसायनशास्त्राचा इतिहास फार पूर्वीपासून ते आजपर्यंतचा काळ असतो. अनेक सहस्र ख्रिस्तपूर्व काळापासून, संस्कृती तंत्रज्ञानाचा वापर करीत होते जे अखेरीस केमिस्ट्रीच्या विविध शाखांचा आधार बनवेल. उदाहरणे आहेत खनिजापासून धातू काढणे, मातीची भांडी आणि glazes बनवून, बीयर आणि वाइन आंबवणे, औषध आणि सुगंध वनस्पती पासून रसायने काढत, साबण मध्ये चरबी, काच बनवण्यासाठी, आणि कांस्य सारख्या मिश्रक बनवण्यासाठी. रसायनशास्त्राची सुरुवात त्याच्या प्रतिशास्त्रापासून, अल्केमीने केली होती, जी वस्तूंच्या घटकांना आणि त्यांच्या परस्परक्रियांना समजण्यासाठी एक अंतर्ज्ञानी पण गैर-वैज्ञानिक दृष्टिकोन आहे. पदार्थ आणि त्याच्या परिवर्तनांचे स्वरूप समजावून सांगण्यात ते अयशस्वी ठरले, परंतु, प्रयोग करून आणि परिणामांचे रेकॉर्डिंग करून, अल्केमिस्टने आधुनिक रसायनशास्त्रासाठी पाया रचला. रसायनशास्त्रातील रसायनशास्त्रापासून अलौकिक पेक्षा वेगळे होते तेव्हा रॉबर्ट बॉयल यांनी त्यांच्या कामात द स्काप्टिकल चििमिस्ट (1661) मध्ये स्पष्ट फरक निर्माण केला तेव्हा त्यातून बाहेर पडण्यास सुरुवात झाली. अल्केमी आणि रसायनशास्त्र दोन्ही विषयांबद्दल आणि त्यांच्या बदलांसह चिंतेत असताना, महत्त्वपूर्ण फरक शास्त्रज्ञांच्या पद्धतीने दिला होता की रसायनशास्त्रज्ञांनी त्यांच्या कामात नियुक्त केले. रसायनशास्त्र हे एंटोनी लेवेसियरच्या कामामुळे एक स्थापित विज्ञान झाले आहे असे मानले जाते, ज्यांनी सावधगिरीचा मोजमाप केला आणि रासायनिक गुणधर्माचा परिमाणवाचक निरीक्षण करण्याची मागणी केली. रसायनशास्त्राचा इतिहास विशेषत: विलार्ड गिब्सच्या कार्याद्वारे, उष्मप्रदेशांचा इतिहास यांच्याशी घनिष्ठ आहे. [5]

वापर[संपादन]

साबण, औषधे, प्लॅस्टीक, अत्तरे, सौंदर्यवर्धक उत्पादने ही सर्व रसायनशास्त्राशी संबंधित उत्पादने आहेत.

हेही पहा[संपादन]

बाह्य दुवे[संपादन]

  • सोसायटी फॉर द हिस्टरी ऑफ अल्केमी अँड केमिस्ट्री (रसायनशास्त्र इतिहास समाज) - रसायनशास्त्राच्या इतिहासाविषयी कार्य करणार्‍या समाजाचे संकेतस्थळ (इंग्लिश मजकूर)