ब्रसेल्स
| ब्रसेल्स Bruxelles (फ्रेंच) Brussel (डच) Brüssel (जर्मन) |
|||
| बेल्जियम देशाची राजधानी | |||
 |
|||
|
|||
 |
|||
  ब्रसेल्स
|
|||
|
गुणक: |
|||
| देश | .svg){kind=small} बेल्जियम |
||
| स्थापना वर्ष | इ.स. ९४९ | ||
| क्षेत्रफळ | १६१.४ वर्ग किमी | ||
| समुद्रसपाटीपासुन उंची | ४३ फूट | ||
| लोकसंख्या | |||
| - शहर | ११,२५,७२८ (३१ डिसेंबर २०१०)[१][२] | ||
| - घनता | ६,९७५ प्रति वर्ग किमी | ||
| प्रमाणवेळ | मध्य युरोपीय प्रमाणवेळ | ||
| www.portail.irisnet.be | |||
ब्रसेल्स (फ्रेंच: Bruxelles, 
फ्रेंच उच्चार ; डच: Brussel, डच उच्चार ; जर्मन: Brüssel) ही बेल्जियम देशाची राजधानी व युरोपातील एक प्रमुख शहर आहे. ब्रसेल्स महानगर क्षेत्र हा बेल्जियममधील सर्वाधिक लोकसंख्येचा प्रदेश असून १९ महापालिका ह्या क्षेत्रात मोडतात. बेल्जियमच्या फ्लांडर्स व वालोनी ह्या दोन प्रशासकीय प्रदेशांची मुख्यालये देखील ब्रसेल्समध्येच आहेत. युरोपची राजधानी[३] ह्या टोपणनावाने ओळखल्या जाणाऱ्या ब्रसेल्स शहराला युरोपियन संघाचे मुख्यालय असण्याचा मान मिळाला आहे, तसेच नाटो ह्या प्रमुख आंतरराष्ट्रीय संस्थेचे मुख्यालय ब्रसेल्समध्येच स्थित आहे. इतर अनेक महत्वाच्या आंतरराष्ट्रीय संघटनांची मुख्यालये व कार्यालये ब्रसेल्समध्ये आहेत.
अनुक्रमणिका |
[संपादन] शहररचना
ब्रसेल्स महानगर क्षेत्रामध्ये शहरामध्ये एकूण १९ महापालिका आहेत ज्यांमध्ये ब्रसेल्स शहर ही मध्यवर्ती संस्था आहे जी आकाराने व लोकसंख्येने सर्वात मोठी महापालिका आहे.
[संपादन] महानगरपालिका
| ब्रसेल्स शहरातील १९ प्रभाग |
[संपादन] वास्तूशास्त्र
ब्रसेल्सचे वास्तूशास्त्र विविधरंगी असून येथे पारंपारिक व आधुनिक इमारतींचे मिश्रण आढळते. ग्रां प्लास (Grand Place, Grote Markt) हा ब्रसेल्स शहराच्या मध्यभागी असलेला भाग ब्रसेल्समधील सर्वात लोकप्रिय पर्यटनस्थळ असून ते युनेस्कोचे जागतिक वारसा स्थान आहे. ग्रां प्लासच्या भोवताली अनेक जुन्या सरकारी इमारती आहेत. जुन्या काळात ग्रां प्लासचा वापर बाजार भरवण्यासाठी केला जात असे.
अॅटोमियम, शाही राजवाडा, सेंकांतनेर नावाचे मोठे उद्यान इत्यादी ब्रसेल्समधील इतर उल्लेखनीय वास्तू आहेत. मानेकां पिस हा एका लहान मुलाचा लघवी करण्याच्या क्रियेतील पुतळा ही ब्रसेल्समधील एक प्रसिद्ध स्थळखुण आहे.
[संपादन] जनसांख्यिकी
२०१० सालच्या अखेरीस ब्रसेल्स शहराची लोकसंख्या ११,२५,७२८ इतकी तर महानगर क्षेत्राची लोकसंख्या सुमारे १८ लाख होती. ब्रसेल्समधील २५.५ टक्के रहिवासी मुस्लिम धर्मीय आहेत ज्यांपैकी मोरोक्को व आफ्रिकेतील इतर देशांमधून स्थलांतर केलेल्या लोकांचा समावेश आहे. बेल्जियमचे नागरिक नसलेल्या ब्रसेल्सच्या रहिवाशांची संख्या १९६१ साली केवळ ७ टक्के होती परंतु हीच संख्या २००६ साली ५६ टक्के झाली.[४][५] ऐतिहासिक काळात संपूर्णपणे डच भाषिक असलेल्या ब्रसेल्समध्ये गेल्या अनेक दशकांपासून फ्रेंच भाषिक रहिवाशांच्या संख्येत मोठ्या प्रमाणावर वाढ होत आहे. आजच्या घडीला ब्रसेल्समधील ५७ टक्के लोक केवळ फ्रेंच भाषा बोलतात. ह्या भाषापरिवर्तनाला ब्रसेल्सचे फ्रेंचीकरण (इंग्लिश विकिपीडियावर) असे संबोधले जाते.
[संपादन] हवामान
ब्रसेल्सचे हवामान इतर युरोपीय शहरांप्रमाणे सागरी स्वरूपाचे आहे जेथे सौम्य तापमान व उच्च आर्द्रता आढळते. येथे वर्षातील सुमारे २०० दिवस पाउस पडतो व हिमवर्षा क्वचितच होते.
| हवामान तपशील: ब्रसेल्स | |||||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| महिना | जानेवारी | फेब्रुवारी | मार्च | एप्रिल | मे | जून | जुलै | ऑगस्ट | सप्टेंबर | ऑक्टोबर | नोव्हेंबर | डिसेंबर | वर्ष |
| सरासरी कमाल °से (°फॅ) | 5.6 (42.1) |
6.4 (43.5) |
9.9 (49.8) |
13.1 (55.6) |
17.7 (63.9) |
20.0 (68) |
22.4 (72.3) |
22.5 (72.5) |
18.7 (65.7) |
14.4 (57.9) |
9.1 (48.4) |
6.5 (43.7) |
१३.९ (५७) |
| सरासरी किमान °से (°फॅ) | 0.7 (33.3) |
0.6 (33.1) |
2.9 (37.2) |
4.8 (40.6) |
8.9 (48) |
11.5 (52.7) |
13.6 (56.5) |
13.4 (56.1) |
10.8 (51.4) |
7.6 (45.7) |
3.7 (38.7) |
1.9 (35.4) |
६.७ (४४.१) |
| वर्षाव मिमी (इंच) | 71 (2.8) |
53 (2.09) |
73 (2.87) |
54 (2.13) |
70 (2.76) |
78 (3.07) |
69 (2.72) |
64 (2.52) |
63 (2.48) |
68 (2.68) |
79 (3.11) |
79 (3.11) |
८२१ (३२.३२) |
| वर्षावाचे दिवस | 13 | 10 | 13 | 11 | 11 | 11 | 10 | 9 | 10 | 10 | 13 | 13 | १३४ |
| सूर्यप्रकाश (तास) | 59 | 77 | 114 | 159 | 191 | 188 | 201 | 190 | 143 | 113 | 66 | 45 | १,५४६ |
| संदर्भ: World Weather Information Service[६] | |||||||||||||
[संपादन] वाहतूक
ब्रसेल्स युरोपातील व जगातील इतर देशांसोबत हवाई, रेल्वे व रस्तेमार्गांनी जोडले गेले आहे. ब्रसेल्स विमानतळ हा बेल्जियममधील सर्वात वर्दळीचा विमानतळ राष्ट्रीय व आंतरराष्ट्रीय विमानसेवा पुरवतो. युरोस्टार ह्या रेल्वेने ब्रसेल्स शहर लंडनसोबत तर टीजीव्हीच्या थालीज रेल्वेने पॅरिस व क्यॉल्न शहरांसोबत जोडलेले आहे. ब्रसेल्स-दक्षिण हे ब्रसेल्समधील सर्वात मोठे रेल्वे स्थानक आहे. शहरी वाहतूकीसाठी ब्रसेल्स मेट्रो ही भुयारी जलद रेल्वे व विस्तृत जाळे असलेली बससेवा उपलब्ध आहे.
[संपादन] जुळी शहरे
ब्रसेल्सचे जगातील खालील शहरांसोबत सांस्कृतिक व व्यापारी संबंध आहेत.
|
[संपादन] संदर्भ
- ↑ Statistics Belgium; Population de droit par commune au 1 janvier 2008 (excel-file) Population of all municipalities in Belgium, as of 1 January 2008. Retrieved on 18 October 2008. साचा:Dead link
- ↑ Statistics Belgium; De Belgische Stadsgewesten 2001 (pdf-file) Definitions of metropolitan areas in Belgium. The metropolitan area of Brussels is divided into three levels. First, the central agglomeration (geoperationaliseerde agglomeratie) with 1,451,047 inhabitants (2008-01-01, adjusted to municipal borders). Adding the closest surroundings (banlieue) gives a total of 1,831,496. And, including the outer commuter zone (forensenwoonzone) the population is 2,676,701. Retrieved on 18 October 2008. साचा:Dead link
- ↑ Brussels.
- ↑ (डच) Laatste 45 jaar in Brussel: 50% bevolking van autochtoon naar allochtoon.
- ↑ (फ्रेंच) Bruxelles n’est pas le problème, c’est la solution. Toegankelijk via Indymedia.
- ↑ Weather Information for Brussels.
- ↑ Sister Cities.
- ↑ Mapa Mundi de las ciudades hermanadas.
- ↑ Foreign relations of Moscow.
- ↑ Prague Partner Cities.
- ↑ Twinning Cities: International Relations.
- ↑ Protocol and International Affairs.
[संपादन] हे सुद्धा पाहा
[संपादन] बाह्य दुवे
- अधिकृत संकेतस्थळ
- GIS ब्रसेल्स राजधानी क्षेत्र
- नकाशा
- विकिट्रॅव्हल वरील ब्रसेल्स विकिट्रॅव्हल गाईड (इंग्रजी)
 |
विकिमीडिया कॉमन्सवर खालील विषयाशी संबंधित संचिका आहेत: |
|
|||||||||||||
|
|||||
