कॅनडा

विकिपीडिया, मुक्‍त ज्ञानकोशातून
कॅनडा
Canada
कॅनडा
कॅनडाचा ध्वज कॅनडाचे चिन्ह
ध्वज चिन्ह
ब्रीद वाक्य: A Mari Usque Ad Mare (लॅटिन)
(समुद्रापासून समुद्रापर्यंत)
राष्ट्रगीत: ओ कॅनडा
कॅनडाचे स्थान
कॅनडाचे जागतिक नकाशावरील स्थान
राजधानी ओटावा
सर्वात मोठे शहर टोराँटो
अधिकृत भाषा इंग्रजी, फ्रेंच
सरकार
 - राष्ट्रप्रमुख एलिझाबेथ दुसरी (राणी), मिकाएल ज्याँ (गव्हर्नर जनरल)
 - पंतप्रधान स्टीवन हार्पर
महत्त्वपूर्ण घटना
 - स्वातंत्र्य दिवस (ब्रिटनपासून)
जुलै १, १८६७ 
क्षेत्रफळ
 - एकूण ९९,८४,६७० किमी (२वा क्रमांक)
 - पाणी (%) ८.९२
लोकसंख्या
 -एकूण ३,२६,०१,३६० (३६वा क्रमांक)
 - घनता ३.३/किमी²
वार्षिक सकल उत्पन्न (पीपीपी)
 - एकूण १.१०५ निखर्व अमेरिकन डॉलर (११वा क्रमांक)
 - वार्षिक दरडोई उत्पन्न ३४,२७३ अमेरिकन डॉलर (७वा क्रमांक)
राष्ट्रीय चलन कॅनेडियन डॉलर
आंतरराष्ट्रीय कालविभाग यूटीसी -३.५ ते -८
-२.५ ते -७ (DST)
आय.एस.ओ. ३१६६-१ CA
आंतरजाल प्रत्यय .ca
आंतरराष्ट्रीय दूरध्वनी क्रमांक +१
राष्ट्र_नकाशा


कॅनडा हा उत्तर अमेरिकेतील एक प्रमुख देश आहे. कॅनडा जगातील दुसऱ्या क्रमांकाचा मोठा देश (रशिया सर्वात मोठा देश) आहे.

इतिहास[संपादन]

नावाची व्युत्पत्ती[संपादन]

कॅनडा हे नाव इराक्वॉस जमातीतील गाव किंवा वाडी या अर्थाच्या शब्दापासून आलेले आहे.

प्रागैतिहासिक कालखंड[संपादन]

भूगोल[संपादन]

कॅनडा उत्तर अमेरिकेच्या उत्तर भागात पसरलेला विशाल देश आहे. याला फक्त अमेरिकेशी सीमा आहे व कॅनडाच्या इतर तीन बाजूंना समुद्र आहेत.

चतु:सीमा[संपादन]

कॅनडाच्या दक्षिणेला अमेरिका, पूर्वेला अटलांटिक महासागर, उत्तरेला आर्क्टिक महासागर तर पश्चिमेला पॅसिफिक महासागर व अमेरिकेचे अलास्का राज्य आहेत.

राजकीय विभाग[संपादन]

कॅनडाचे १० प्रांत व तीन इतर राजकीय प्रदेश आहेत.

मोठी शहरे[संपादन]

१० सर्वात मोठी शहरे
शहर लोकसंख्या
टोराँटो
२६,१५,०६०
माँत्रियाल
१६,४९,५१९
कॅल्गारी
१०,९६,८३३
ओटावा
८,८३,३९१
एडमंटन
८,१२,२०१
मिसिसागा
७,१३,४४३
विनिपेग
६,६३,६१७
व्हँकूव्हर
६,०३,५०२
हॅमिल्टन
५,१९,९४९
क्वेबेक सिटी
५,१६,६२२

समाजव्यवस्था[संपादन]

वस्तीविभागणी[संपादन]

इ.स. २००६च्या अंदाजानुसार कॅनडाची लोकसंख्या ३,१६,१२,८९७ आहे. येथील लोकसंख्येतील वाढ मुख्यत्वे बाहेरदेशातून येणाऱ्या लोकांमुळे आहे. वस्तीवृद्धीचा दर वर्षास ५.४% आहे.

कॅनडातील तीन चतुर्थांश वस्ती कॅनडा व अमेरिकेच्या सीमेपासून १५० कि.मी. (९० मैल) अंतराच्या आत राहते.

धर्म[संपादन]

धर्मनिरपेक्षता ही कॅनडातील जनतेचे महत्त्वाचे वैशिष्ट्य आहे. इ.स. २००१च्या वस्तीगणनेनुसार कॅनडातील ७७.१% स्वतःला क्रिश्चन मानतात, पैकी कॅथोलिक पंथीय सगळ्यात जास्त (एकूण वस्तीच्या ४३.६%) तर युनायटेड चर्च ऑफ कॅनडाचे अनुयायी दुसऱ्या क्रमांकावर आहेत. १६.५% केनेडियन स्वतःला निधर्मी मानतात. उरलेले ६.३% लोक इतरधर्मीय आहेत पैकी १.९% मुसलमान तर १.१% ज्यू आहेत.

शिक्षण[संपादन]

कॅनडातील प्रांत व प्रदेश आपआपल्या भागातील शिक्षणव्यवस्थेची रचना ठरवतात. या सगळ्या व्यवस्था साधारण सारख्याच असतात परंतु त्यात प्रदेशानुसार संस्कृती व भूगोलाबद्दलची माहिती वेगवेगळी असते.[१] प्रदेशानुसार वयाच्या ५-७ पासून १६-१८ वर्षांपर्यंतचे शिक्षण सक्तीचे आहे. यामुळे कॅनडातील साक्षरताप्रमाण ९९% आहे. उच्चमाध्यमिक शिक्षणसुद्धा प्रांतीय व प्रादेशिक सरकारचालवतात व त्याचा खर्च सरकारी तिजोरीतून येतो. याशिवाय केंद्र सरकारकडून संशोधनासाठी निधी आणि विद्यार्थ्यांना कर्ज तसेच शिष्यवृत्ती दिल्या जातात. इ.स. २००२मध्ये कॅनडातील २५ ते ६४ वर्षांमधील व्यक्तींपैकी ४३% व्यक्तींनी उच्चमाध्यमिक शिक्षण घेतलेले होते तर २५-३४ वर्षांमधील व्यक्तींपैकी ५१% व्यक्ती उच्चशिक्षित होत्या.[२]

संस्कृती[संपादन]

राजकारण[संपादन]

अर्थतंत्र[संपादन]

कॅनडा जगातील धनाढ्य देशांपैकी एक आहे व त्यामुळे तो ओ.ई.सी.डी. आणि जी-८ या संघटनांमध्ये शामिल आहे. कॅनडा जगातील व्यापारउदीमातील पहिल्या दहा देशांमधील एक आहे.[३] कॅनडाचे अर्थतंत्र मिश्र स्वरुपाचे आहे.[४] हेरिटेज फाउंडेशनने या देशाला आर्थिक स्वातंत्र्याच्या बाबतीत अमेरिकेपेक्षा खाली तर युरोपमधील देशांपेक्षा वर क्रमित केलेले आहे.[५]

संदर्भ व नोंदी[संपादन]

  1. Council of Ministers of Canada. कॅनडातील शिक्षणपद्धतीचे सिंहावलोकन. Education@Canada. 2006-05-22 रोजी पाहिले.
  2. Department of Finance (2005-11-14). कॅनडातील उच्चशिक्षण. Department of Finance Canada. 2006-05-22 रोजी पाहिले.
  3. WTO (2008-04-17). Latest release. WTO. 2008-07-03 रोजी पाहिले.
  4. PBS, Commanding Heights, map of the world's economic systems. 2008-01-31 रोजी पाहिले.
  5. The Heritage Foundation (2008). Index of Economic Freedom. The Heritage Foundation. 2009-01-09 रोजी पाहिले.