राधानगरी धरण

विकिपीडिया, मुक्‍त ज्ञानकोशातून
Jump to navigation Jump to search
राधानगरी धरण
Radhanagari.jpg
धरणाचा उद्देश सिंचन, जलविद्युत
अडवलेल्या नद्या/
प्रवाह
भोगावती नदी
स्थान फेजीवडे, राधानगरी तालुका, कोल्हापूर जिल्हा, महाराष्ट्र
सरासरी वार्षिक पाऊस ५५७० मि.मी.
लांबी १०३७ मी.
उंची ३८.४१ मी.
बांधकाम सुरू १९०८
उद्‍घाटन दिनांक १९५५
ओलिताखालील क्षेत्रफळ १७२३ हेक्टर
जलाशयाची माहिती
क्षमता २३६.७९ दशलक्ष घनमीटर
क्षेत्रफळ १८.१३ वर्ग कि.मी.
विद्युत उत्पादनासंबंधित माहिती
टर्बाइनांची संख्या
स्थापित उत्पादनक्षमता १० मेगावॉट

राधानगरी धरण कोल्हापूर जिल्ह्यातील एक धरण आहे. हे धरण भोगावती नदीवर बांधण्यात आले असून त्याचा उपयोग शेतीच्या पाणी पुरवठ्यासाठी व वीज निर्मितीसाठी होतो.

राजर्षी शाहूमहाराजांनी शंभर वर्षांपूर्वी सिंचनाचे महत्त्व ओळखून त्या कामाला सर्वाधिक प्राधान्य दिले. विहिरी, तलाव, छोटे बंधारे अशा अनेक योजनांचा धडाका लावला. राधानगरी धरण म्हणजे या प्रयत्‍नांच्या मालिकेतील मुकुटमणी आहे. एका छोट्या संस्थानाच्या बचतीमधून इ.स. १९०७ मध्ये महाराजांनी राधानगरी या धरणाच्या महत्त्वाकांक्षी प्रकल्पासाठी धरणाची योजना पुढे आणली. १९ फेब्रुवारी १९०८ ला गाव नव्याने वसवून त्या गावाचे नाव "राधानगरी' ठेवण्यात आले. १९०९ मध्ये धरणाचे प्रत्यक्ष बांधकाम सुरू झाले. १९१८ पर्यंत धरणाचे बांधकाम ४० फुटांपर्यंत पूर्ण झाले. पुढे निधीच्या कमतरतेमुळे प्रकल्प पूर्ण होण्यास १९५७ साल उजाडले. पण तत्पूर्वी पाणी साठवणे सुरू झाले होते. महाराष्ट्रातील एक अतिशय भक्कम धरण म्हणून राधानगरी ओळखले जाते.

धरणाची माहिती[संपादन]

बांधण्याचा प्रकार : दगडी बांधकाम
उंची  : ३८.४१ मीटर (सर्वोच्च)
लांबी  : १०३७ मी्टर

दरवाजे[संपादन]

प्रकार : स्वचलित
लांबी : १०६.६८ मीटर.
सर्वोच्च विसर्ग : सेकंदाला २८३ घनमीटर
संख्या व आकार : ७ ( १४.४८ X १.५२ मी)

पाणीसाठा[संपादन]

ओलिताखालील क्षेत्र

क्षेत्रफळ  : १८.१३ चौरस कि.मी.
क्षमता  : २३६८ लक्ष घनमीटर
वापरण्यायोग्य क्षमता  : २२०० लक्ष घनमीटर
ओलिताखालील क्षेत्र  : १७२३ हेक्टर
ओलिताखालील गावे  : ८

कालवा[संपादन]

या धरणातून कालवा काढण्यात आलेला नाही.

ओलिताखालील क्षेत्र  : ५९११० हेक्टर
ओलिताखालील शेतजमीन  : ४७२८८ हेक्टर

वीज उत्पादन[संपादन]

जलप्रपाताची उंची  : २७ मीटर
जास्तीतजास्त विसर्ग  : २७.३० क्युमेक्स
निर्मिती क्षमता  : १० मेगा वॅट
विद्युत जनित्र  : २ X ५ मेगा वॅट