विश्वेश्वरय्या राष्ट्रीय तंत्रज्ञान संस्था (नागपूर)
|
VNIT | |
.jpg) | |
| ब्रीदवाक्य | योगः कर्मसु कौशलम् |
|---|---|
| Type | सार्वजनिक तांत्रिक संस्था |
| स्थापना | 1960 |
| संकेतस्थळ | https://www.vnit.ac.in/ |
विश्वेश्वरैय्या राष्ट्रीय तंत्रज्ञान संस्था (लघुनाव: व्हीएनआयटी; पूर्वीचे नाव: विश्वेश्वरय्या रीजनल कॉलेज ऑफ इंजिनीयरिंग) ही नागपूर स्थित तंत्रज्ञानाचे शिक्षण देणारी एक संस्था आहे. मूळरित्या ही संस्था सन १९६० मध्ये स्थापन झाली नंतर या संस्थेस मोक्षगुंडम विश्वेश्वरया यांचे सन्मानाप्रित्यर्थ त्यांचे नाव देण्यात आले. ही भारतामधील ३१ स्वायत्त राष्ट्रीय प्रौद्योगिकी संस्थानांपैकी एक आहे.
या संस्थेचा परिसर, नागपूरच्या पश्चिमेस असलेल्या अंबाझरी तलावाजवळ आहे. याचा विस्तार सुमारे २२० एकर आहे. या संस्थेच्या परिसरास तीन प्रवेशद्वार आहेत.
इतिहास
[संपादन]या संस्थेचा इतिहास १९४७ पासून सुरू होतो जेव्हा मध्य प्रदेश सरकारने वास्तुकला विभागाची स्थापना केली. भारतातील दुसऱ्या पंचवार्षिक योजनेनंतर (१९५६–६०) अनेक औद्योगिक प्रकल्पांचा विचार करण्यात आला. त्यांत प्रादेशिक स्तरावर आयआयटींचे अनुकरण करण्यासाठी आणि त्या-त्या राज्यातील इतर महाविद्यालयांसाठी मानदंड म्हणून कार्य करण्यासाठी केंद्र सरकारने प्रादेशिक अभियांत्रिकी महाविद्यालये (REC) स्थापन केली.
जुलै १९५६ पासून नागपूर येथील राज्य शासनाच्या अभियांत्रिकी महाविद्यालयाचे विलीनीकरण १९६० साली या संस्थेची स्थापना विश्वेश्वरय्या प्रादेशिक अभियांत्रिकी महाविद्यालय (व्हीआरसीई) या नावाने करण्यात आली. पश्चिम विभागासाठी असलेल्या या संस्थेचे प्रायोजन भारत सरकार आणि महाराष्ट्र सरकार यांनी संयुक्तपणे केले होते. संपूर्ण महाराष्ट्र राज्य या संस्थेचे कार्यक्षेत्र आहे. ऑक्टोबर १९६२ मध्ये महाविद्यालयाच्या प्रशासकीय मंडळाने त्याचे नाव बदलून प्रख्यात भारतीय अभियंता, नियोजक आणि राजकारणी एम. विश्वेश्वरय्या यांचे नाव दिले.
महाविद्यालयाची सुरुवात १९६० मध्ये नागपूरच्या येथील शासकीय तंत्रनिकेतनच्या परिसरातील इमारतीत तात्पुरती झाली. त्यानंतर सुमारे २१४ एकर जमीन स्वतंत्र प्रादेशिक अभियांत्रिकी महाविद्यालय उभारण्यासाठी संपादित करण्यात करून महाविद्यालय त्याच्या सध्याच्या ठिकाणी स्थलांतरित झाले.
आवार
[संपादन]संस्थेचे आवार नागपूर शहराच्या पश्चिम भागात अंबाझरी तलावाजवळ आहे. हा परिसर नागपूर रेल्वे स्थानकापासून सुमारे ७ किमी आणि डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर आंतरराष्ट्रीय विमानतळ पासून सुमारे ८ किमी अंतरावर आहे. २२५ एकर (९१ हे.) क्षेत्रफळाच्या या आवाराला दक्षिण अंबाझरी रोडवरील मुख्य प्रवेशद्वार, बजाज नगर प्रवेशद्वार आणि यशवंत नगर प्रवेशद्वार अशी तीन मुख्य प्रवेशद्वारे आहेत. आवारात मोठ्या प्रमाणावर झाडी असून शहरातील इतर भागांतील प्रदूषणाचा त्याच्यावर तुलनेने कमी परिणाम होतो.
येथे जिमखाना तसेच टेनिस, बॅडमिंटन, बास्केटबॉल, व्हॉलीबॉल, फुटबॉल, हॉकी आणि क्रिकेट यांसाठी स्वतंत्र मैदाने आहेत. याशिवाय एक सभागृह आणि वैद्यकीय केंद्र देखील उपलब्ध आहे. संस्थेमध्ये एनसीसी कार्यरत आहे.
वसतिगृहे
[संपादन]संस्था आणि प्रशासन
[संपादन]प्रशासन
[संपादन]विभाग
[संपादन]शैक्षणिक
[संपादन]प्रवेश प्रक्रिया
[संपादन]संस्थेची क्रमवारी
[संपादन]विद्यार्थी जीवन
[संपादन]प्रसिद्ध माजी विद्यार्थी
[संपादन]अभियांत्रिकी व तंत्रज्ञान
[संपादन]- विजय पी. भटकर पद्मभूषण आणि पद्मश्री विजेते वैज्ञानिक; सी-डॅकचे संस्थापक आणि संचालक.
- नेमकुमार बांठिया – ब्रिटिश कोलंबिया विद्यापीठातील नागरी अभियांत्रिकीचे प्राध्यापक आणि आयसी-इम्पॅक्ट्सचे मुख्य कार्यकारी अधिकारी.
- अखिलेश के. गहारवार – जैववैद्यकीय अभियांत्रिकीचे प्राध्यापक.
- रश्मी उर्ध्वरेषे – भारतीय वाहन अभियांत्रिकी तज्ज्ञ; एआरएआयच्या संचालिका; नारी शक्ती पुरस्कार विजेत्या (२०२०)
विज्ञान व संशोधन
[संपादन]- रमेश जैन – कॅलिफोर्निया विद्यापीठाच्या अर्व्हाइन आवारातील माहिती व संगणक विज्ञान विभागातील प्राध्यापक.
- बुडाराजू श्रीनिवास मूर्ती – भारतीय तंत्रज्ञान संस्था, हैदराबादचे संचालक.
प्रशासन, उद्योग व सार्वजनिक सेवा
[संपादन]- प्रदीप कार – मायक्रोलँडचे अध्यक्ष आणि संस्थापक
- दिनेश केसरकर – बोईंग कमर्शियल एरप्लेन्सचे आशिया‑पॅसिफिक व भारत प्रदेशाचे वरिष्ठ उपाध्यक्ष (विक्री).
- हेमंत करकरे – मुंबई एटीएसचे दिवंगत प्रमुख.
- संजय जोशी – भारतीय जनता पक्षाच्या राष्ट्रीय कार्यकारिणीचे माजी सदस्य; राष्ट्रीय स्वयंसेवक संघ प्रचारक
- आनंद तेलतुंबडे – लेखक, नागरी हक्क कार्यकर्ते; गोवा इन्स्टिट्यूट ऑफ मॅनेजमेंटचे प्राध्यापक.
कला, साहित्य व मनोरंजन
[संपादन]- नीलम सक्सेना चंद्रा – कवयित्री आणि लेखिका.
- सत्येंद्र पाखळे – औद्योगिक डिझायनर आणि वास्तुविशारद
- सुदेव नायर – अभिनेता.