भारतातील राष्ट्रीय उद्यानांची यादी
| उपवर्ग | administrative territorial entity of India, national park  |
|---|
भारतातील राष्ट्रीय उद्याने ही इंटरनॅशनल युनिअन फॉर कंझर्वेशन ऑफ नेचरनुसार वर्ग II मधील संरक्षित क्षेत्र आहे. भारतातील पहिले राष्ट्रीय उद्यान १९३६ मध्ये स्थापन झाले, जे आता उत्तराखंडमध्ये जिम कॉर्बेट राष्ट्रीय उद्यान म्हणून ओळखले जाते. १९७० मध्ये भारतात फक्त पाच राष्ट्रीय उद्याने होती. १९७२ मध्ये भारताने वन्यजीव संरक्षण कायदा लागू केला आणि १९७३ मध्ये वाघांच्या संरक्षणासाठी व्याघ्रप्रकल्प सुरू केले. १९८० च्या दशकात वन्यजीवांचे संरक्षण मजबूत करणारे आणखी कायदे आणले गेले. सध्या भारतात १०६ राष्ट्रीय उद्याने आहेत जे एकूण ४४,४०२.९५ चौरस किमी (१७,१४४.०७ चौ. मैल) क्षेत्र व्यापतात.[१]
राज्यानुसार
[संपादन]मध्य प्रदेश राज्यामध्ये ११ अशी सर्वाधिक राष्ट्रीय उद्याने आहे. त्या खालोखाल आसाम मध्ये ७; तर केरळ, महाराष्ट्र, उत्तराखंड, पश्चीम बंगाल व अंदमान आणि निकोबार येथे प्रत्येकी ६ राष्ट्रीय उद्याने आहे. १९८१ मध्ये स्थापन झालेले लडाखयेथील हेमिस राष्ट्रीय उद्यान हे सर्वाधील मोठे असे ३,३५० चौरस किमी (१,२९० चौ. मैल) क्षेत्रफळाचे आहे.
राज्यांमध्ये पंजाब आणि केंद्रशासित प्रदेशांमध्ये चंडिगढ, दादरा नगर हवेली आणि दमन दिव, दिल्ली, लक्ष्यद्विप, आणि पुडुचेरी यांमध्ये राष्ट्रीय उद्याने नाही.
| राज्य / प्रदेश | राष्ट्रीय उद्याने | क्षेत्रफळ (चौ. किमी) |
|---|---|---|
| अंदमान आणि निकोबार द्वीपसमूह | ९ | १,२१६.९५ |
| आंध्र प्रदेश | ३ | १,३६८.८६ |
| अरुणाचल प्रदेश | २ | २,२९०.८२ |
| आसाम | ८ | ३,८७५.३९ |
| बिहार | १ | ३३५.६५ |
| छत्तीसगड | ३ | २,८९९.०८ |
| गोवा | १ | १०७ |
| गुजरात | ४ | ४८०.१२ |
| हरियाणा | २ | ४८.२५ |
| हिमाचल प्रदेश | ५ | २,२५६.२८ |
| जम्मू आणि काश्मिर | ४ | २,४३२.४५ |
| झारखंड | १ | २२६.३३ |
| कर्नाटक | ५ | २,७९४.०५ |
| केरळ | ५ | २,७९४.०५ |
| लडाख | १ | ३,३५०.० |
| मध्य प्रदेश | ११ | ४,३४९.१४ |
| महाराष्ट्र | ६ | १,२७३.६ |
| मणिपूर | २ | १४०.० |
| मेघालय | २ | २६७.४८ |
| मिझोरम | २ | १५०.०० |
| नागालॅंड | १ | २०२.०२ |
| ओडिशा | २ | ९९०.७ |
| राजस्थान | ५ | ३,९४७.०७ |
| सिक्कीम | १ | १,७८४.० |
| तमिळ नाडू | ५ | ८२७.५१ |
| तेलंगणा | ३ | १९.६२ |
| त्रिपुरा | २ | ३६.७१ |
| उत्तर प्रदेश | १ | ४९०.०० |
| उत्तराखंड | ६ | ४,९१५.०२ |
| पश्चिम बंगाल | ६ | १,९८१.४८ |
| एकूण | १०६ | ४४,४०२.९५ |
यादी
[संपादन]ही भारतातल्या राष्ट्रीय उद्यानांची यादी आहे:
.jpg)
संदर्भ
[संपादन]- ↑ "National Parks". 2 January 2024 रोजी पाहिले.