हेलियम

विकिपीडिया, मुक्‍त ज्ञानकोशातून
Jump to navigation Jump to search
हेलियम,  He
Helium discharge tube.jpg
हेलियम
सामान्य गुणधर्म
दृश्यरूप रंगहीन वायू
साधारण अणुभार (Ar, standard) ४.००२६०२ ग्रॅ/मोल
हेलियम - आवर्तसारणीमधे
हायड्रोजन हेलियम
लिथियम बेरिलियम बोरॉन कार्बन नत्रवायू प्राणवायू फ्लोरीन निऑन
सोडियम मॅग्नेशियम ॲल्युमिनियम सिलिकॉन स्फुरद गंधक क्लोरिन आरगॉन
पोटॅशियम कॅल्शियम स्कॅन्डियम टायटॅनियम व्हेनेडियम क्रोमियम मँगेनीज लोखंड कोबाल्ट निकेल तांबे जस्त गॅलियम जर्मेनियम आर्सेनिक सेलेनियम ब्रोमिन क्रिप्टॉन
रुबिडियम स्ट्रॉन्शियम यिट्रियम झिर्कोनियम नायोबियम मॉलिब्डेनम टेक्नेटियम रुथेनियम ऱ्होडियम पॅलॅडियम चांदी कॅडमियम इंडियम कथील अँटिमनी टेलरियम आयोडिन झेनॉन
Caesium Barium Lanthanum Cerium Praseodymium नियोडायमियम Promethium Samarium Europium Gadolinium Terbium Dysprosium Holmium Erbium Thulium Ytterbium Lutetium Hafnium Tantalum Tungsten Rhenium Osmium Iridium Platinum सोने पारा Thallium Lead Bismuth Polonium Astatine Radon
फ्रान्सियम रेडियम ॲक्टिनियम थोरियम प्रोटॅक्टिनियम युरेनियम नेप्चूनियम प्लुटोनियम अमेरिसियम क्युरियम बर्किलियम कॅलिफोर्नियम आइन्स्टाइनियम फर्मियम मेंडेलेव्हियम नोबेलियम लॉरेन्सियम रुदरफोर्डियम Dubnium Seaborgium Bohrium Hassium Meitnerium Darmstadtium Roentgenium Copernicium Nihonium Flerovium Moscovium Livermorium Tennessine Oganesson
-

He

निऑन
हायड्रोजनहेलियमलिथियम
अणुक्रमांक (Z)
गण अठरावा गण (निष्क्रीय वायू)
आवर्तन
श्रेणी निष्क्रिय वायू
भौतिक गुणधर्म
रंग रंगहीन
स्थिती at STP वायू
विलयबिंदू ०.९५ °K ​({{{विलयबिंदू सेल्सियस}}} °C, ​{{{विलयबिंदू फारनहाइट}}} °F)
क्वथनबिंदू (उत्कलनबिंदू) ४.२२ °K ​({{{क्वथनबिंदू सेल्सियस}}} °C, ​{{{क्वथनबिंदू फारनहाइट}}} °F)
घनता (at STP) ०.१७८६ ग्रॅ/लि
आण्विक गुणधर्म
इतर माहिती
references | हेलियम विकीडाटामधे

हेलियम हा एक रंगहीन, गंधहीन, चवरहित, बिनविषारी, उदासीन वायू आहे. हेलियम हे २ अणुक्रमांकाचे रासायनिक मूलद्रव्य आहे. हेलियमचा वितळण्याचा आणि वायुरूप होण्याचा बिंदु सर्व मूलद्रव्यात सर्वात कमी आहे. अतिशय पराकोटीच्या कमी तापमानाचा अपवाद सोडता हेलियम नेहेमी वायुरूपातच सापडतो.

हेलियमचा शोध ऑगस्ट १८, इ.स. १८६८ रोजी सूर्याच्या क्रोमोस्फियरच्या लहरींचा पटलातील गडद पिवळ्या रेघेवरून लागला. हेलियमचे नामकरण हे ग्रीक भाषेतील ἥλιος (हेलियॉस) अशा सूर्य ह्या अर्थी शब्दावरूनच करण्यात आले आहे.

सिंधुदुर्गातील विजयदुर्ग जसा शिवाजी महाराजांच्या इतिहासाचा साक्षीदार, तसाच तो हेलियम वायूच्या शोधाचाही साक्षीदार आहे. १८ ऑगस्ट १८६८ रोजी ब्रिटिश खगोलशास्त्रज्ञ सर नॉर्मन लॉकियर यांनी याच किल्ल्यावरुन, हेलियमचा शोध लावला होता[ संदर्भ हवा ]. विजयदुर्ग किल्ल्यावर मुक्कामी असतांना, सूर्याभोवती असणार्‍या पिवळ्या रंगाच्या रेषा म्हणजेच हेलियम वायू असल्याचा शोध लॉकियर यांनी लावला. त्यामुळेच १८ ऑगस्ट हा 'हेलियम डे' म्हणून जगभरात साजरा केला जातो. हेलियमच्या जन्माचे ठिकाण म्हणून विजयदुर्गचे नाव जगभर प्रसिद्ध आहे .[ संदर्भ हवा ]