इंग्लिश भाषा

विकिपीडिया, मुक्‍त ज्ञानकोशातून
Disambig-dark.svg



Wiki letter w.svg
कृपया या लेखाचा / विभागाचा विस्तार करण्यास मदत करा.
अधिक माहितीसाठी या लेखाचे चर्चा पान, विस्तार कसा करावा? किंवा इतर विस्तार विनंत्या पाहा.

इंग्लिश अथवा इंग्रजी भाषा ही पश्चिम जर्मेनिक भाषाकुळातील एक भाषा आहे. इंग्लिश अमेरिकेची संयुक्त संस्थाने, कॅनडा, इंग्लंड, ऑस्ट्रेलियान्यूझीलंड ह्या देशांमध्ये प्रमुख भाषा आहे. ( अमेरिकन संयुक्त संस्थानांमध्ये इंग्लिश प्रमुख भाषा असली करी तिला राज्यघटना अथवा इतर कोणत्याही कायद्याद्वारे अधिकृत भाषेचा दर्जा नाही. कॅनड्यामध्ये इंग्लिश व फ्रेंच ह्या दोन अधिकृत भाषा आहेत.) कित्येक देशांची दुसरी भाषाशासकीय भाषा आहे. जगभरात सर्वांत जास्त शिकवल्या जाणाऱ्या व समजल्या जाणाऱ्या भाषेत इंग्लिश भाषेची गणना होते.

निळ्या रंगाने दर्शविलेल्या भागात इंग्लिश ही प्रमुख व शासकीय भाषा आहे व फिकट निळ्या रंगाने दर्शविलेल्या भागात इंग्लिश ही केवळ शासकीय भाषा आहे

३५ कोटी लोकांची इंग्लिश ही मातॄभाषा आहे तर जवळजवळ १५ कोटी लोकांची दुसरी भाषा. जगभरात सुमारे १०० कोटी लोक या भाषेत साक्षर आहेत. इंग्लिश विज्ञान-तंत्रज्ञान, व्यापार, इंटरनेटसह अनेक विषयात अत्यंत समॄद्ध आहे.

इंग्लिश ही पश्चिम-जर्मेनिक भाषा आहे. एंग्लो-सॅक्सन कुळातील जुन्या इंग्लिश भाषेपासून इंग्लिश भाषेची उत्पत्ती झाली आहे. इंग्लिशची मुळे जर्मेनिक भाषांत आहे व व्याकरण जुन्या इंग्लिशचे आहे. ब्रिटिश साम्राज्यातून पसरलेल्या इंग्लिश भाषेला आंतरराष्ट्रीय महत्त्व अमेरिकेची संयुक्त संस्थाने महासत्ता झाल्यामुळे आले. जागतीकरणामुळे इंग्लिशचे महत्त्व अनन्यसाधारण झाले आहे. संपर्क,रोजगार, शिक्षण इत्यादींकरता इंग्लिशचे किमान ज्ञान असणे गरजेचे आहे. भारत हा इंग्लिश ही दुसरी भाषा असणारा महत्त्वाचा देश आहे व भारतीय इंग्लिश ही इंग्लिशची एक बोलीभाषा म्हणून ओळखली जाते.

स्वर[संपादन]

IPA Description मराठी उच्चार (सर्वसाधारण) इंग्लिश शब्द इंग्लिश स्पेलिंगसाठी अक्षर/अक्षरे
en:monophthongs
i/i: en:Close front unrounded vowel machine ae, e, ee, ea, ei, ie, i, ey, oe.
ɪ en:Near-close near-front unrounded vowel bit i, ie, y, ey, ui.
ɛ en:Open-mid front unrounded vowel ऱ्हस्व ए red e, ea, a, ai, ay.
æ en:Near-open front unrounded vowel cat a
ɒ en:Open back rounded vowel ऱ्हस्व ऑ hot o, ua, au, ou, ow
ɔ: en:Open-mid back rounded vowel दीर्घ ऒ c'aught a, or, ore, ough, oor, aw, al, oar, ough, o, ar
ɑ/a: en:Open back unrounded vowel father a, au, ah, al.
ʊ en:Near-close near-back rounded vowel put u, o, ou, oo, ui
u/u: en:Close back rounded vowel rule u, oo, o, ou, ui, ew, eau, oe, wo
ʌ/ɐ en:Open-mid back unrounded vowel, en:Near-open central vowel ऱ्हस्व अ cut u, o, ou, oo, oe
ɝ/ɜ: en:Open-mid central unrounded vowel दीर्घ अ bird er, ir, ur, or, ear, our
ə en:Schwa above a, ar, e, er, o (unstressed)
ɨ en:Close central unrounded vowel अतिऱ्हस्व इ rosez es, i
en:diphthongs
en:Close-mid front unrounded vowel
en:Close front unrounded vowel
एS/*एइ gate a, ay, ai, ey, ea
oʊ/əʊ en:Close-mid back rounded vowel
en:Near-close near-back rounded vowel
home o, ow, oa, ou
en:Open front unrounded vowel
en:Near-close near-front rounded vowel
ऐ/आइ time i, y, igh, ei, uy
en:Open front unrounded vowel
en:Near-close near-back rounded vowel
औ/आउ house ou, ow
ɔɪ en:Open-mid back rounded vowel
en:Close front unrounded vowel
*ऑइ spoil oi, oy

व्यंजने[संपादन]

bilabial ओष्ठ्य Labiodental दन्त्योष्ठ्य dental दन्त्य alveolar वर्त्स्य post-
alveolar परा-वर्त्स
palatal तालव्य velar कण्ठ्य glottal काकल्य
plosive स्पर्श p प b ब t *त--ट d *द--ड k क g ग
nasal अनुनासिक m म n न ŋ ङ
flap उत्क्षिपित ɾ *र
fricative संघर्षी f *फ़ v *व θ *थ ð *द s स z *ज़ ʃ *श ʒ *श्झ h *ह
affricate स्पर्श-संघर्षी tʃ *च dʒ *ज
en:approximant अर्धस्वर w *व ɹ *र j य
lateral approximant पार्श्विक l ल, ɫ *ल

इथे * चा अर्थ ते उच्चार साधारणपणे मराठी अथवा इतर भारतीय भाषात वापरला जात नाही.

ध्वनि-अक्षर संबंध[संपादन]

IPA इंग्लिश अक्षर |इतर भाषात
p p
b b
t t, th (rarely) thyme, Thames th thing ( African-American, New York)
d d th that ( African-American, New York)
k c (+ a, o, u, consonants), k, ck, ch, qu (rarely) conquer, kh (in foreign words)
g g, gh, gu (+ a, e, i), gue (final position)
m m
n n
ŋ n (before g or k), ng
f f, ph, gh (final, infrequent) laugh, rough th thing (many forms of English used in England)
v v th with ( en:Cockney, en:Estuary English)
θ th : there is no obvious way to identify which is which from the spelling.
ð
s s, c (+ e, i, y), sc (+ e, i, y)
z z, s (finally or occasionally medially),