गोवा

विकिपीडिया, मुक्‍त ज्ञानकोशातून

?गोंय गोवा भारत
पणजी
गुणक: 15°29′35″N 73°49′05″E / 15.493, 73.818
प्रमाणवेळ	IST (यूटीसी+५:३०)
क्षेत्रफळ	३,७०२ km² (१,४२९ sq mi)
राजधानी	पणजी
मोठे शहर	वास्को दा गामा, गोवा
जिल्हे	२
लोकसंख्या • घनता	१,४००,००० (२५ वे) (२००१) • ३६३/km² (९४०/sq mi)
भाषा	कोकणी
राज्यपाल	एस.सी. जमीर
मुख्यमंत्री	दिगंबर कामत
स्थापित	मे ३० १९८७ (1987-05-30)
विधानसभा (जागा)	Unicameral (४०)
आयएसओ संक्षिप्त नाव	IN-GA
संकेतस्थळ: गोवा सरकार संकेतस्थळ
गोवा चिन्ह

गुणक: 15°29′35″N 73°49′05″E / 15.493, 73.818

गोवा हे भारतातील क्षेत्रफळाच्या दृष्टीने सर्वात छोटे व लोकसंख्येच्या दृष्टीने चौथे छोटे (सिक्किम, मिझोरम व अरुणाचल प्रदेश या राज्यांनंतर) राज्य आहे. ते भारताच्या पश्चिम किनारपट्टीवर असून, त्याच्या उत्तरेला महाराष्ट्र, पूर्व व दक्षिणेला कर्नाटक ही राज्ये, तर पश्चिमेला अरबी समुद्र आहे. ११ मार्च १९९३ रोजी गोव्याला स्वतंत्र राज्याचा दर्जा मिळाला.
पणजी हे शहर गोव्याची राजधानी असून राज्यातील सर्वात मोठे शहर असलेले वास्को व पोर्तुगिजांचा ऐतिहासिक प्रभाव असलेले मडगांव ही इतर महत्त्वाची शहरे आहेत. इसवी सनाच्या पंधराव्या शतकात पोर्तुगिजांनी व्यापाराच्या निमित्ताने गोव्यात पाऊल ठेवले व लवकरच हा प्रदेश काबीज केला. १९६१मध्ये भारताने गोवा मुक्त करेपर्यंत सुमारे ४५० वर्षांच्या दीर्घ कालावधीकरता गोव्यावर पोर्तुगिजांचा अंमल राहिला.
निसर्गसौंदर्याबद्दल प्रसिद्ध असलेल्या समुद्रकिनार्‍यांमुळे गोवा हे देशी, परदेशी पर्यटकांचे आकर्षणाचे ठिकाण असून पर्यटन येथील एक महत्त्वाचा व्यवसाय आहे. गोवा प्राचीन मंदिरे व वैशिष्ट्यपूर्ण स्थापत्यकलेबद्दलदेखील प्रख्यात आहे. बसिलिका ऑफ बॉम जीझस हे आशियातील सर्वात मोठे ख्रिश्चन यात्रास्थळ गोव्यातच आहे. सह्याद्रीच्या कुशीत वसल्यामुळे गोव्यामध्ये जैवसंपदादेखील वैविध्यपूर्ण व वैशिष्ट्यपूर्ण आहे.

[संपादन] नावाचा उगम

महाभारतामध्ये गोव्याचा उल्लेख ’गोपराष्ट्र’ किंवा ’गोवराष्ट्र’ - (गुराख्यांचे राष्ट्र) असा केलेला आढळतो. स्कंदपुराण, हरीवंश तसेच इतर काही संस्कृत ग्रंथांमध्ये या भागाचा उल्लेख ’गोपकपुरी’ किंवा ’गोपकपट्टणम’ असा केला आहे.

== {| class="wikitable" |- अग्रशीर्ष मजकुर |} ==

[संपादन] अग्रशीर्ष मजकुर

==

[संपादन] अग्रशीर्ष मजकुर

ठळक मजकूर ==

• Element A
• Element B
• Element C

==
==

[संपादन] इतिहास

[संपादन] भूगोल

[संपादन] जिल्हे

यावरील विस्तृत लेख पहा - गोव्यामधील जिल्हे

गोव्यात २ जिल्हे आहेत - 'उत्तर गोवा जिल्हा' आणि 'दक्षिण गोवा जिल्हा'.

[संपादन] तालुके

गोव्यात ११ तालुके आहेत.

[संपादन] प्रमुख शहरे

• पणजी
• मडगांव
• फोंडा
• वास्को
• म्हापसा
• मार्मागोवा

[संपादन] संस्कृती

दिवाळीतील नरकचतुर्दशीच्या दिवशी काढण्यात आलेल्या नरकासुराच्या मिरबवणुकीतील एक दृश्य (स्थळःम्हापसा)

[संपादन] पर्यटन

[संपादन] प्रमुख समुद्रकिनारे

• कोलवा
• दोना पावला
• मिरामार
• कळंगुट
• हणजुणे
• पाळोळे
• वागातोर
• हरमल
• आगोंद

[संपादन] अभयारण्ये

• भगवान महावीर अभयारण्य, मोले
• बोंडला अभयारण्य
• खोतीगाव अभयारण्य
• सलीम अली पक्षी अभयारण्य, चोडण

[संपादन] इतर ठिकाणे

• दूधसागर धबधबा
• आग्वाद किल्ला
• मये तलाव
• केसरव्हाळ

प • च • सं भारतीय राज्ये आणि प्रदेश
राज्ये	अरुणाचल प्रदेश ·आंध्र प्रदेश ·आसाम ·उत्तर प्रदेश ·उत्तराखंड ·ओरिसा ·कर्नाटक ·केरळ ·गुजरात ·गोवा ·छत्तीसगढ ·जम्मू आणि काश्मीर ·झारखंड ·तामीळनाडू ·त्रिपुरा ·नागालँड ·पंजाब ·पश्चिम बंगाल ·बिहार · मणिपूर ·मध्य प्रदेश ·महाराष्ट्र ·मिझोरम ·मेघालय ·राजस्थान ·सिक्किम ·हरियाणा ·हिमाचल प्रदेश
केंद्रशासित प्रदेश	अंदमान आणि निकोबार · चंदिगढ · दमण आणि दीव · दादरा आणि नगर-हवेली ·पुडुचेरी ·राष्ट्रीय राजधानी प्रदेश (दिल्ली) ·लक्षद्वीप