नागालँड

विकिपीडिया, मुक्‍त ज्ञानकोशातून
  ?नागालँड
भारत
—  राज्य  —
गुणक: 25°24′N 94°05′E / 25.4, 94.08
प्रमाणवेळ भाप्रवे (यूटीसी+५:३०)
क्षेत्रफळ १६,५७९ चौ. किमी (६,४०१ चौ. मैल)
राजधानी कोहिमा
मोठे शहर दीमापुर
जिल्हे 11
लोकसंख्या
घनता
१९,८८,६३६ (24th)
• १२०/km² (३११/sq mi)
भाषा इंग्रजी
राज्यपाल निखिल कुमार
मुख्यमंत्री नैफीउ रीयो
स्थापित १ डिसेंबर इ.स. १९६३
विधानसभा (जागा) Unicameral (60)
आयएसओ संक्षिप्त नाव IN-NL
संकेतस्थळ: Nagaland.nic.in
नागालँड चिन्ह

गुणक: 25°24′N 94°05′E / 25.4, 94.08


नागालँड Nagaland.ogg उच्चार हे ईशान्य भारतातील एक राज्य आहे. या राज्याच्या पश्चिमेला आसाम, उत्तरेला अरुणाचल प्रदेश व आसामचा काही भाग, तर पूर्वेकडे म्यानमार हा देश आणि दक्षिणेला मणिपूर राज्य आहे. हे राज्य सृष्टिसौंदर्याने व विविध लोकसंस्कृतींनी नटले आहे. नागालँड राज्याचे क्षेत्रफळ १६,५७९ चौ.किमी असून लोकसंख्या १९,८०,६०२ एवढी आहे. कोहिमा ही नागालँडची राजधानी व सर्वात मोठे शहर आहे. अँगमीचँग ह्या येथील प्रमुख भाषा आहेत. शेती, हातमाग व विणकाम हे नागालँडमधील प्रमुख उद्योग आहेत. तांदूळ, डाळ, ऊसकापूस ही येथील प्रमुख पिके आहेत. या राज्याची साक्षरता ८०.११ टक्के एवढी आहे.

इतिहास[संपादन]

नागभूमीत राहणाऱ्यांना किरात म्हंटले जाते. नाग ही एकच जनजाती नाही. अंगामी, आअ, कुबई, कचा, लेंगमी, कोन्याक, रेंगमा, जेलियांग अशा साऱ्या किरातांना 'नाग' ही सामान्य संज्ञा आहे. नाग हे त्यांचे कुलचिन्ह आहे. या जनजातीचा प्रमुख देव सूर्य आहे. तसेच प्रत्येक जनजातीचे देव आहेत. अंगामी नागांचा देव उकपेनुअकाई- तर आअंचा देव पाषाणस्वरूप आणि तोच त्यांचा मूळ पुरुष. रैंगमाच्या दृष्टीने सूर्य पुरुष आहे तर चंद्र हा देवी आहे. नागकन्यांचे आकर्षण रामायण काळातही होते असे दिसून येते. श्रीरामाचा पुत्र कुशाचा विवाह नागकन्येशी झाला होता. रावणाचा पराक्रमी पुत्र मेघनाद याची पत्नी नागभूमीची होती असे दिसून येते. उलुपी ही अर्जुनाची पत्नी नागकन्या होती.

भूगोल[संपादन]

जिल्हे[संपादन]

यावरील विस्तृत लेख पहा - नागालँडमधील जिल्हे

नागालँड राज्यात एकूण ८ जिल्हे आहेत.