ओरिसा

विकिपीडिया, मुक्‍त ज्ञानकोशातून

?ओरिसा भारत
गुणक: 20°09′N 85°30′E / 20.15, 85.5
प्रमाणवेळ	IST (यूटीसी+५:३०)
क्षेत्रफळ	१५५,७०७ km² (६०,११९ sq mi)
राजधानी	भुवनेश्वर
मोठे शहर	भुवनेश्वर
जिल्हे	३०
लोकसंख्या • घनता	३६,७०६,९२० (११ वा) (२००१) • ३१४.४२/km² (८१४/sq mi)
भाषा	उडिया
राज्यपाल	मुरलीधर चंद्रकांत भंडारे
मुख्यमंत्री	नवीन पटनायक
स्थापित	जानेवारी १ १९४९ (1949-01-01)
विधानसभा (जागा)	Unicameral (= १४७)
आयएसओ संक्षिप्त नाव	IN-OR
संकेतस्थळ: ओरिसा सरकार संकेतस्थळ

गुणक: 20°09′N 85°30′E / 20.15, 85.5 ओरिसा भारताच्या पूर्व किनार्‍यावरील एक राज्य आहे.

अनुक्रमणिका १ इतिहास २ भूगोल २.१ चतुःसीमा २.२ जिल्हे ३ औद्योगिकिकरण व सामाजिक विरोध ४ बाह्यदुवे ४.१ शासकीय संदर्भ

[संपादन] इतिहास

[संपादन] भूगोल

ओरिसा हे भरपूर खनिज संपत्ती असलेले राज्य आहे. छोटा नागपूरचे पठार व पूर्व घाट या राज्यात एकत्र येतात आणि या दोहोंतील खडकांच्या वैशिष्टय़पूर्ण रचनेमुळे ओरिसामध्ये मोठय़ा प्रमाणावर खनिजे मिळतात

[संपादन] चतुःसीमा

ओरिसाच्या पूर्वेस बंगालचा उपसागर, दक्षिणेस आंध्र प्रदेश, पश्चिमेस छत्तीसगढ तर उत्तरेस झारखंड ही राज्ये आहेत.

[संपादन] जिल्हे

यावरील विस्तृत लेख पहा - ओरिसामधील जिल्हे.

ओरिसा राज्यात ३० जिल्हे आहेत.

[संपादन] औद्योगिकिकरण व सामाजिक विरोध

तत्कालिन ओरिसातील (आताचेझारखंड मधील) जमशेदपूर येथे पहिला स्वदेशी पोलाद कारखाना स्थापन झाला आणि या भागातील खनिज संपत्तीमुळे येथील राज्यात मोठय़ा प्रमाणावर औद्योगिकीकरण झाले. मात्र गेल्या ६० वर्षांतच विकासप्रकल्पांसाठी सुमारे ६० दशलक्ष ग्रामस्थांनी आपली घरे, जमिनी गमावल्या. त्यापैकी दोन दशलक्ष ग्रामस्थ एकटय़ा ओरिसातील आहेत. विकासप्रकल्पांतून स्थानिकांना लाभ मिळत नसल्याचा अनुभव त्यांनी जवळपास सहा दशके घेतला आहे. त्यातून शहाणे झालेले स्थानिक आता येऊ घातलेल्या प्रकल्पांना विरोध करत आहेत.

[संपादन] बाह्यदुवे

[संपादन] शासकीय संदर्भ

प • च • सं भारतीय राज्ये आणि प्रदेश
राज्ये	अरुणाचल प्रदेश ·आंध्र प्रदेश ·आसाम ·उत्तर प्रदेश ·उत्तराखंड ·ओरिसा ·कर्नाटक ·केरळ ·गुजरात ·गोवा ·छत्तीसगढ ·जम्मू आणि काश्मीर ·झारखंड ·तामीळनाडू ·त्रिपुरा ·नागालँड ·पंजाब ·पश्चिम बंगाल ·बिहार · मणिपूर ·मध्य प्रदेश ·महाराष्ट्र ·मिझोरम ·मेघालय ·राजस्थान ·सिक्किम ·हरियाणा ·हिमाचल प्रदेश
केंद्रशासित प्रदेश	अंदमान आणि निकोबार · चंदिगढ · दमण आणि दीव · दादरा आणि नगर-हवेली ·पुडुचेरी ·राष्ट्रीय राजधानी प्रदेश (दिल्ली) ·लक्षद्वीप