शबाना आझमी
 | हा लेख/विभाग स्वत:च्या शब्दात विस्तार करण्यास मदत करा. |
| शबाना आझमी | |
|---|---|
 शबाना आझमी, २०१५ मधील एक छायाचित्र | |
| जन्म |
शबाना आझमी १८ सप्टेंबर, १९५० हैदराबाद,तेलंगाणा, भारत |
| राष्ट्रीयत्व | भारतीय |
| कार्यक्षेत्र | अभिनय |
| वडील | कैफी आझमी |
| आई | शौकत आझमी |
| पती | जावेद अख्तर |
शबाना आझमी ( १८ सप्टेंबर १९५०) ही एक भारतीय अभिनेत्री आहे.ती प्रसिद्ध कवी कैफी आझमी व रंगभूमी कलाकार शौकत आझमी यांची कन्या आहे. ती भारतीय चित्रपट आणि दूरदर्शन संस्था पुणे, या संस्थेची माजी विद्यार्थिनी आहे. तिने सन १९७४ मध्ये आपल्या अभिनयाची कारकीर्द सुरू केली. तिने समांतर सिनेमातही कामे केलीत.[१][२] तिने आपल्या अभिनयाने अनेक पुरस्कार प्राप्त केले.त्यात राष्ट्रीय चित्रपट पुरस्कारांचा समावेश आहे.तिला सर्वोत्तम अभिनेत्री म्हणून ५ वेळा पुरस्कार मिळाला आहे व अनेक आंतरराष्ट्रीय पुरस्कारही मिळाले आहेत.[१][३] तिला पाच फिल्मफेअर पुरस्कारही मिळाले आहेत.[४] सन १९८८ मध्ये तिला भारत सरकारने पद्मश्री पुरस्काराने सन्मानित केले.
निवडक चित्रपटसूची
[संपादन]शबाना आझमी यांनी त्यांच्या कारकिर्दीत अनेक वास्तववादी आणि सामाजिक प्रश्नांवर आधारित चित्रपटांत काम केले आहे. [५]
| वर्ष | चित्रपट | दिग्दर्शक | सहकलाकार | भूमिका | नोंदी |
|---|---|---|---|---|---|
| १९७४ | अंकुर | श्याम बेनेगल | अनंत नाग | लक्ष्मी | पदार्पण; विजेता: राष्ट्रीय चित्रपट पुरस्कार (सर्वोत्कृष्ट अभिनेत्री) [६] |
| १९७७ | अमर अकबर अँथनी | मनमोहन देसाई | विनोद खन्ना, ऋषी कपूर | लक्ष्मी | ब्लॉकबस्टर; सर्वाधिक कमाई करणारा चित्रपट |
| १९७७ | शतरंज के खिलाडी | सत्यजित राय | संजीव कुमार, सईद जाफरी | खुर्शीद | ऐतिहासिक चित्रपट |
| १९८२ | अर्थ | महेश भट्ट | कुलभूषण खरबंदा | पूजा मल्होत्रा | विजेता: राष्ट्रीय पुरस्कार आणि फिल्मफेर पुरस्कार (सर्वोत्कृष्ट अभिनेत्री) |
| १९८३ | मासूम | शेखर कपूर | नसीरुद्दीन शाह | इंदू मल्होत्रा | नावाजलेला कौटुंबिक चित्रपट |
| १९८३ | मंडी | श्याम बेनेगल | स्मिता पाटील | रुक्मिणी बाई | सामाजिक चित्रपट |
| १९८४ | पार | गौतम घोष | नसीरुद्दीन शाह | रामा | विजेता: राष्ट्रीय चित्रपट पुरस्कार (सर्वोत्कृष्ट अभिनेत्री) |
| १९९६ | फायर | दीपा मेहता | नंदिता दास | राधा | आंतरराष्ट्रीय स्तरावर सन्मानित आणि वादग्रस्त |
| १९९९ | गॉडमदर | विनय शुक्ला | मिलिंद गुणाजी | रंभी | विजेता: राष्ट्रीय चित्रपट पुरस्कार (सर्वोत्कृष्ट अभिनेत्री) [७] |
| २००५ | वॉटर | दीपा मेहता | जॉन अब्राहम, लिसा रे | शकुंतला | ऑस्करसाठी नामांकित चित्रपट |
| २०१६ | नीरजा | राम माधवानी | सोनम कपूर | रमा भानोत | विजेता: फिल्मफेर सर्वोत्तम सहाय्यक अभिनेत्री पुरस्कार |
| २०२३ | रॉकी और रानी की प्रेम कहानी | करण जोहर | धर्मेंद्र, जया बच्चन | जामिनी चॅटर्जी | सुपरहिट व्यावसायिक चित्रपट |
पुरस्कार आणि सन्मान
[संपादन]जीवन
[संपादन]
१९७० च्या उत्तरार्धात आझमी यांचा बेंजामिन गिलानी यांच्याशी साखरपुडा झाला होता, परंतु नंतर तो मोडला.[९] त्यानंतर पुढे सात वर्षे चित्रपट निर्माते शेखर कपूर यांच्यासोबत त्यांचे संबंध होते.[१०]
९ डिसेंबर १९८४ रोजी त्यांनी हिंदी चित्रपटांतील गीतकार, कवी आणि पटकथा लेखक जावेद अख्तर यांच्याशी लग्न केले.[११] जावेद अख्तर यांचे हे दुसरा लग्न होते; त्यांचे पहिले लग्न हिंदी चित्रपट पटकथा लेखक हनी इराणी यांच्याशी झाले होते. यामुळे आझमी यांच्या आई जावेद अख्तर यांच्यासोबतच्या या संबंधांवर नाराज होत्या. अख्तर यांना दोन मुले (फरहान आणि झोया) होती. शबाना आझमी यांच्यावर हे नाते तोडण्यासाठी प्रचंड दबाव होता. या काळात त्यांनी आपल्या वडिलांकडे अख्तर यांच्याशी लग्न करण्याबद्दल सल्ला मागितला. अख्तर यांनी आपले पहिले लग्न संपविल्याचे सांगितल्यावर "कोणतेही प्रश्न विचारले गेले नाहीत. अब्बांनी अधिक चौकशी केली नाही किंवा त्या गोष्टीचा तपशील जाणून घेण्याचा प्रयत्न केला नाही. त्यांनी माझ्या शब्दावर विश्वास ठेवला आणि मला त्यांचे आशीर्वाद दिले," आझमी यांनी एका मुलाखतीत आठवण सांगताना सांगितले, "माझ्या आयुष्यातील हा एक अत्यंत महत्त्वाचा निर्णय होता—जर त्यांनी खरोखरच नकार दिला असता, तर त्यांच्याविरुद्ध जाण्याचे धैर्य माझ्यात आले असते की नाही याची मला शंका वाटते: मी त्यांना घाबरत होते म्हणून नाही, तर वैयक्तिक बाबतीत अत्यंत वस्तुनिष्ठ निर्णय घेण्यासाठी त्यांच्यावर पूर्ण विश्वास ठेवता येऊ शकत होता."[१२][१३]
अख्तर आणि आझमी यांना अपत्य नाही. इंडियन एक्सप्रेसला दिलेल्या एका मुलाखतीत त्यांनी स्पष्ट केले की मूल नाही होणार हे स्वीकारणे त्यांच्यासाठी कठीण होते. समाज अपत्य नसलेल्या स्त्रीला अपूर्ण असल्याचे भासवतो. पुरुषांना त्यांच्या कारकिर्दीतून सर्वाधिक समाधान मिळते, त्याउलट महिला अनेकदा त्यांच्या नात्यांवरून—पत्नी, आई, मुलगी म्हणून त्या कशा राहतात यावरून स्वतःचे मूल्य ठरवतात, असे त्या म्हणाल्या.[१४] आझमी यांनी मातृत्त्व आणि आयुष्याकडे पाहण्याचा त्यांचा दृष्टिकोन बदलण्याचे श्रेय आपल्या आईला दिले आहे.[१५]
भारतीय अभिनेत्री फराह नाझ आणि तब्बू या आझमी यांच्या भाच्या असून दूरचित्रवाणि अभिनेत्री तन्वी आझमी या त्यांच्या भावजय आहेत.
हे सुद्धा पहा
[संपादन]- कैफी आझमी (वडील)
- जावेद अख्तर (पती)
- स्मिता पाटील
- समांतर चित्रपट
संदर्भ
[संपादन]- 1 2 PTI (22 July 2005). "Parallel cinema seeing changes: Azmi(इंग्रजी मजकूर)". 2012-11-05 रोजी मूळ पान पासून संग्रहित. 31 January 2009 रोजी पाहिले.
- ↑ K., Bhumika (21 January 2006). "Shabana's soap opera(इंग्रजी मजकूर)". Chennai, India. 2012-01-11 रोजी मूळ पान पासून संग्रहित. 31 January 2009 रोजी पाहिले.
- ↑ Nagarajan, Saraswathy (18 December 2004). "Coffee break with Shabana Azmi(इंग्रजी मजकूर)". Chennai, India. 2004-12-31 रोजी मूळ पान पासून संग्रहित. 31 January 2009 रोजी पाहिले.
- ↑ "Directorate of Film Festival(इंग्रजी मजकूर)" (PDF).
- ↑ "Shabana Azmi Filmography". IMDb (इंग्रजी भाषेत). १२ फेब्रुवारी २०२६ रोजी पाहिले.
- ↑ "22nd National Film Awards" (PDF). Directorate of Film Festivals (इंग्रजी भाषेत). १२ फेब्रुवारी २०२६ रोजी पाहिले.
- ↑ "46th National Film Awards" (PDF). Directorate of Film Festivals (इंग्रजी भाषेत). १२ फेब्रुवारी २०२६ रोजी पाहिले.
- ↑ "Padma Awards Directory" (PDF). Ministry of Home Affairs, India (इंग्रजी भाषेत). १२ फेब्रुवारी २०२६ रोजी पाहिले.
- ↑ "Actor and rebel: Shabana Azmi". filmfare.com. 22 March 2020 रोजी मूळ पानापासून संग्रहित. 14 June 2019 रोजी पाहिले.
- ↑ "Shabana Azmi was in live in relationship with Shekhar Kapur". J S News Times. 5 April 2021. 13 May 2023 रोजी मूळ पान पासून संग्रहित. 13 March 2025 रोजी पाहिले.
- ↑ "THE DYNAMIC DYNASTIES: What would the world of films be without them?". Screen. 22 September 2000. 10 February 2010 रोजी मूळ पान पासून संग्रहित.
- ↑ चुका उधृत करा:
<ref>चुकीचा कोड; "Screen CPI" नावाने दिलेल्या संदर्भांमध्ये काहीही माहिती नाही - ↑ "For Abba with Love by Shabana Azmi". Kaifiyat. 22 January 2013 रोजी मूळ पान पासून संग्रहित. 31 January 2013 रोजी पाहिले.
- ↑ "Shabana Azmi on not having children: Society makes you feel incomplete". 18 September 2024. 9 December 2024 रोजी मूळ पानापासून संग्रहित. 27 July 2025 रोजी पाहिले.
- ↑ "Shabana Azmi reveals not having kids with Javed Akhtar was tough for her to accept". The Times of India. 18 September 2024. 31 May 2025 रोजी मूळ पानापासून संग्रहित. 27 July 2025 रोजी पाहिले.