वैष्णव पंथ

विकिपीडिया, मुक्‍त ज्ञानकोशातून
Jump to navigation Jump to search


Wiki letter w.svg
कृपया स्वत:च्या शब्दात परिच्छेद लेखन करून या लेखाचा / विभागाचा विस्तार करण्यास मदत करा.
अधिक माहितीसाठी या लेखाचे चर्चा पान, विस्तार कसा करावा? किंवा इतर विस्तार विनंत्या पाहा.

वैष्णव पंथ ( संस्कृत : वैष्णव धर्म) हा हिंदू धर्मातला एक पंथ वा संप्रदाय आहे. हा या पंथाचा आराध्यदेव आहे. विष्णु किंवा त्यांचे अवतार (मुख्यतः राम आणि कृष्ण ) प्राचीन किंवा सर्वोच्च देवता आहेत . आणि विशेषत: सराव भक्ती आणि भक्तीयोग संदर्भ, वैष्णव धर्म सैद्धांतिक आधार उपनिषद आणि त्यांचे संबंधित वेद आणि इतर पौराणिक पवित्र शास्त्र. म्हणजे - भागवद्गीता , पद्मपुराण , विष्णु आणि भागवत पुराण .वैष्णव हे एक आहेत. त्यांची बहुसंख्याक भारतात राहतात . परंतु अलीकडेच भारतातील धार्मिक जागरूकता, ओळख आणि प्रजनन याव्यतिरिक्त वैष्णवांची संख्या लक्षणीय वाढली आहे. 1990 च्या दशकाच्या मध्यात वैदविवाद आंतरराष्ट्रीय पातळीवर पसरवण्यासाठी गौडिया वैष्णव शाखा महत्त्वपूर्ण भूमिका बजावत आहे . मुख्यतः, इस्कॉन हरे कृष्णा चळवळीचा प्रसार आणि भौगोलिक विस्तार पसरवून हे कार्य करीत आहेत. तसेच, अलीकडेच इतर वैष्णव संघटनांनी पश्चिम भागात प्रचार करण्यास सुरवात केली आहे.

प्राचीन काळातील वैष्णव पंथाचे नाव 'भागवत धर्म' किंवा 'पांचरात्र मत' आहे.

जिवात्मा आणि परमात्मा ( विष्णु किंवा कृष्णा ) या चार संबंधांमध्ये स्पष्ट फरक आहे. बहुतेक वैष्णव संप्रदायतील मुख्य कल्पना एकाच प्रकारचे आहेत.

वैष्णव पंथ मध्ये अनेक उप-संप्रदाय आहेत. प्रमाणे: श्रीवैष्णव ,बैरागी, दास, रामानंद, वल्लभ, निंबार्क , माधव, राधावल्लभ, सखी आणि गौडीया , रुद्र संप्रदाय

वैष्‍णव ग्रंथ  [संपादन]

(i) ईश्वर संहिता

(ii) पाद्मतन्त

(iii) विष्णुसंहिता

(iv) शतपथ ब्राह्मण

(v) ऐतरेय ब्राह्मण

(vi) महाभारत

(vii) रामायण

( viii) विष्णु पुराण

वैष्णव तीर्थ[संपादन]

(i) बद्रीधाम

(ii) मथुरा

(iii) अयोध्या

(iv) तिरुपति बालाजी

(v) श्रीनाथ

(vi) द्वारकाधीश

श्लोक[संपादन]

बलिर्बिभीषणो भीष्मः | प्रल्हादो नारदो ध्रुवः |

षडेते वैष्णवाः प्रोक्ताः | स्मरणं पापनाशनाम् ||

या श्लोकामध्ये बली, बिभीषण, भीष्म, प्रल्हाद, नारद, ध्रुव हे सहा वैष्णव असल्याचे सांगितले आहे.

हे पण पहा[संपादन]

श्रीलक्ष्मीनारायण  

विष्णु

लक्ष्मी