लातूर

विकिपीडिया, मुक्‍त ज्ञानकोशातून
Jump to navigation Jump to search

लातूर जिल्हा-विकिपीडिया

  ?लातूर
महाराष्ट्र • भारत
—  शहर  —

१८° २४′ ००″ N, ७६° ३४′ ५९.८८″ E

गुणक: एक्स्प्रेशन त्रुटी: अनोळखी < कार्यवाहक°एक्स्प्रेशन त्रुटी: अनोळखी < कार्यवाहकएक्स्प्रेशन त्रुटी: अनोळखी < कार्यवाहकअभिव्यक्ती त्रुटी: अनोळखी उद्गारवाचक चिन्ह "१" एक्स्प्रेशन त्रुटी: अनोळखी < कार्यवाहक°एक्स्प्रेशन त्रुटी: अनोळखी < कार्यवाहकएक्स्प्रेशन त्रुटी: अनोळखी < कार्यवाहकअभिव्यक्ती त्रुटी: अनोळखी उद्गारवाचक चिन्ह "७" / १८.४°N ७३.२५°E / १८.४; ७३.२५अभिव्यक्ती त्रुटी: अनोळखी उद्गारवाचक चिन्ह "१"अभिव्यक्ती त्रुटी: अनोळखी उद्गारवाचक चिन्ह "१"अभिव्यक्ती त्रुटी: अनोळखी उद्गारवाचक चिन्ह "७"अभिव्यक्ती त्रुटी: अनोळखी उद्गारवाचक चिन्ह "७"
प्रमाणवेळ भाप्रवे (यूटीसी+५:३०)
जिल्हा लातूर
लोकसंख्या
घनता
लिंग गुणोत्तर
३,८२,९४०
त्रुटि: "२९०/km

क्षेत्रफळ_आकारमान= ७७ sq mi" अयोग्य अंक आहे/किमी
९२३.५४ /

महापौर सुरेश पवार

लोकसंख्या_वर्ष = २००१

कोड
पिन कोड
दूरध्वनी
आरटीओ कोड

• ४१३५१२
• +०२३८२
• महा २४ (MH 24)
संकेतस्थळ: [http://latur.nic.in/ latur.nic.in/]
[१]

गुणक: एक्स्प्रेशन त्रुटी: अनोळखी < कार्यवाहक°एक्स्प्रेशन त्रुटी: अनोळखी < कार्यवाहकएक्स्प्रेशन त्रुटी: अनोळखी < कार्यवाहकअभिव्यक्ती त्रुटी: अनोळखी उद्गारवाचक चिन्ह "१" एक्स्प्रेशन त्रुटी: अनोळखी < कार्यवाहक°एक्स्प्रेशन त्रुटी: अनोळखी < कार्यवाहकएक्स्प्रेशन त्रुटी: अनोळखी < कार्यवाहकअभिव्यक्ती त्रुटी: अनोळखी उद्गारवाचक चिन्ह "७" / १८.४°N ७३.२५°E / १८.४; ७३.२५अभिव्यक्ती त्रुटी: अनोळखी उद्गारवाचक चिन्ह "१"अभिव्यक्ती त्रुटी: अनोळखी उद्गारवाचक चिन्ह "१"अभिव्यक्ती त्रुटी: अनोळखी उद्गारवाचक चिन्ह "७"अभिव्यक्ती त्रुटी: अनोळखी उद्गारवाचक चिन्ह "७"

लातूर (इंग्रजी :Latur ) हे महाराष्ट्रातील लातूर जिल्ह्याचे मुख्यालय आहे. लातुर जिल्ह्याची लोकसंख्या 3,82,940 (2011 नुसार) आहे. लातुर जिल्ह्यामध्ये दहा तालुके आहेत.यांची नावे अहमदपूर, उदगीर, औसा, चाकूर, जळकोट, देवणी, निलंगा, रेणापुर, लातूर, शिरूर अनन्तपाळ, ही आहेत.लातूर जिल्ह्यातील क्षेत्रफळाच्या दृष्टीने सर्वात मोठा तालुका औसा व सर्वात लहान तालुका शिरूर अनन्ततपाळ आहे. लोकसंख्येच्या दृष्टिने सर्वात मोठा तालुका लातूर व सर्वात लहान तालुका शिरूर अनन्तपाळ आहे.

ऐतिहासिक स्थान[संपादन]

लातूर शहराला बराच जुना इतिहास आहे. असे म्हणतात की तो राष्ट्रकूटांच्या काळापर्यन्त पोचतो. लातूर हे दक्षिणेवर राज्य करणाऱ्या राष्ट्रकूटनामक राजघराण्याची राजधानी होते. लातूरचे पूर्वीचे नाव लत्तलूर असे होते. राष्ट्रकूटचा पहिला राजा दन्तिदुर्ग हा याच शहरात रहात असे. लातूरचे दुसरे नाव "रत्नापूर" असेही सांगितले जाते.शतकानुशतके सातवाहन, शक, चालुक्य, देवगिरीचे यादव, दिल्लीच्या सुलतान, दक्षिण भारतातील बहामनी शासक,आदिल शाही आणि मुघल यांच्याद्वारे शासन केले.

हैदराबाद संस्थान भारतात विलीन होईपर्यन्त लातूर शहर हैदराबाद संस्थानाच्या अंमलाखाली होते.[१] पुढे ते राज्यपुनर्रचनेनंतर मुम्बई राज्यात आणि १९६० मध्ये महाराष्ट्र राज्यात समाविष्ट करण्यात आले .

धार्मिक स्थळे[संपादन]

लातूरमधील लोकांचे सिद्धेश्वर हे ग्रामदैवत आहे. दर वर्षी महाशिवरात्रीला सिद्धेश्वर येथे यात्रा असते, [२] लातूर येथे असलेली गंजगोलाई, सूरत शहावली दर्गा ही काही मुख्य धार्मिकस्थळे आहेत.

गंज गोलाई हे व्यापाराच्या दृष्टीने अत्यन्त महत्वाचे केन्द्र आहे.

१९९३ चा लातूर भूकम्प[संपादन]

३० सप्टेम्बर १९९३ मध्ये लातूर मधील किल्लारी येथे स्थानिक वेळेनुसार पहाटे ३.५३ वाजता मोठा भूकम्प झाला, या भूकम्पात ३०,००० पेक्षा जास्त लोकांचा मृत्यू झाला, भूकम्पाची तीव्रता ६.३ रिश्टर स्केल इतकी होती तर भूकम्पाचे केन्द्र जमिनीपासून १२ किलोमीटर खाली होते. भूकम्पाचा प्रभाव लातूर, बीड, उस्मानाबाद या जिल्ह्यांत अधिक जाणवला..

विराट हनुमान मन्दिर[संपादन]

विराट हनुमन्त मन्दिर

येथे हनुमानाची २५ फुट उंच मूर्ती पाहायला मिळते, मन्दिरासमोर दोन्ही बाजूस बागा आहेत.

परम्परा[संपादन]

लातूर मधील गंजगोलाई आशिया खण्डात प्रसिद्ध आहे. या मध्ये देवीचे मन्दिर आहे व स्थापत्य कलेची उत्तम उदाहरण असलेली बाजारपेठ आहे.

लातूर आकृतिबन्ध (पॅटर्न)[संपादन]

[२] माध्यमिक, उच्च माध्यमिक व विद्यापीठांच्या परीक्षांच्या तयारीसाठी वापरायच्या पद्धतीवरून लातूर पॅटर्न हा शब्द महाराष्ट्रात प्रसिद्ध आहे. लातूरला "द ऑक्सफर्ड ऑफ मराठवाडा" (मराठवाड्यातील ऑक्सफर्ड) म्हणून ओळखले जाते. 'लातूर मध्ये जवळच्या राज्यातून विद्यार्थी शिक्षणासाठी येतात. महाराष्ट्राच्या इतर भागातही लातूर पॅटर्न ही पद्धत वापरायला सुरुवात झाली आहे. ही पद्धत म्हणजे वर्षभरातला मूळ अभ्यासक्रम लवकर सम्पवणे आणि अन्तिम परीक्षेची तयारी करण्यावर लक्ष केन्द्रित करणे होय. लातूर पॅटर्न मध्ये मुख्य गोष्ट म्हणजे नियमित आणि पद्धतशीरपणे भरपूर प्रश्नपत्रिका सोडवणे ही होय. या पॅटर्न ची सुरवात शाहू महाविद्यालयाने केली.

लातूर मधील देवालये[संपादन]

लातूर जिल्ह्यातील उद्याने[संपादन]

  • आजी-आजोबा उद्यान
  • विलासराव देशमुख उद्यान
  • बाबासाहेब आम्बेडकर उद्यान

लातूर जिल्ह्यातील प्रांगणे[संपादन]

  • इदगाह प्रांगण
  • जिल्हा क्रीडा संकुल
  • नगर प्रांगण

लातूर जिल्ह्यातील नाट्यगृहे[संपादन]

  • दगडोजीराव देशमुख नाट्यगृह
  • दयानन्द नाट्यगृह

उच्च माध्यमिक परीक्षा विभाग[संपादन]

बँका[संपादन]

लातूर शहरात अनेक राष्ट्रिय, खाजगी तसेच सहकारी बँका आहेत. त्यातील काही प्रमुख बँका

  • स्टेट बँक ऑफ हैद्राबाद
  • स्टेट बँक ऑफ इण्डिया
  • बँक ऑफ महाराष्ट्र
  • लातूर अर्बन बँक
  • लातूर जिल्हा मध्यवर्ती सहकारी बँक

महाविद्यालये[संपादन]