ख्रिश्चन धर्म

विकिपीडिया, मुक्‍त ज्ञानकोशातून
Jump to navigation Jump to search
ख्रिश्चन धर्म 
एकेक्षी धर्म जे पहिल्या शतकात स्थापन झाले होते ज्यात येशू हा देवाचा पुत्र आहे असे विश्वास.
StJohnsAshfield StainedGlass GoodShepherd Portrait.jpg
माध्यमे अपभारण करा
प्रकार प्रमुख धार्मिक गट
उपवर्ग अब्राहमिक धर्म,
एकनिष्ठ धर्म
याचे नावाने नामकरण
संस्थापक
स्थापना
अधिकार नियंत्रण
Blue pencil.svg
cristianismo (es); Krześćijaństwo (szl); Kristni (is); Christianity (shn); Kristian (ms); Чырыстон дин (os); Christianity (en-gb); عيسويت (ps); Bukhristu (ss); Hristiyanlık (tr); مسیحیت (ur); Cristianismo (an); Kresťanstvo (sk); 基督教 (zh-hans); християнство (uk); Christentum (de); Whakapono Karaitiana (mi); Кристозши (mdf); Cristianèsimu (sc); Masihiylik (uz); খ্ৰীষ্টান ধৰ্ম (as); 基督教 (zh-cn); христијанство (mk); Kršćanstvo (bs); ईसाई धर्म (bho); Чыристан дин (ady); christianisme (fr); Kristendom (da); Kršćanstvo (hr); Cristianismo (cbk-zam); Hristianlıq (crh-latn); Cristianismu (ext); christendom (nl); ख्रिश्चन धर्म (mr); Crìosdaidheachd (gd); ଖ୍ରୀଷ୍ଟିଆନ ଧର୍ମ (or); Ukristo (sw); Kristyanismo (war); Krėkštiuonībė (sgs); хришћанство (sr); UbuKhrestu (zu); Efefe Kraịst (ig); cristianisme (ca); Kristiyanismo (tl); Chrëschtentum (lb); ศาสนาคริสต์ (th); kristendom (nb); xristianlıq (az); Isai Dharam (hif); Hristianlıq (crh); Ísáí (brh); Kristanvponn (gom); Христианлыкъ (krc); المسيحية (ar); kristeniezh (br); Ххачпарас дин (lbe); ခရစ်ယာန်ဘာသာ (my); 基督教 (yue); Машаякчылык (ky); Kristjaneżmu (mt); křesťanství (cs); Kî-tuk-kau (hak); ܡܫܝܚܝܘܬܐ (arc); Cristianismu (ast); Christendom (zea); Christentum (de-ch); Cristnogaeth (cy); Cristianesim (lmo); An Chríostaíocht (ga); مسیحیت (fa); 基督教 (zh); Kristendom (fy); ქრისტიანობა (ka); キリスト教 (ja); Christianismo (ia); Kiristanci (ha); مسيحيه (arz); Krgatsonik (ik); ක් රිස්තියානි ආගම (si); Religio Christiana (la); क्रैस्तमतम् (sa); ईसाई धर्म (hi); 基督教 (wuu); kristinusko (fi); Crustinnisse (wa); Cristianésim (pms); 基督教 (gan); கிறித்தவம் (ta); Christianity (en-ca); Kristndum (bar); Christndom (vls); Kristaniti (bi); хрысьціянства (be-tarask); Kristen (su); христианлык (tt-cyrl); Kristianisme (nov); Boklísto (ln); Мәсіхшілік (kk); Hristanuskond (vep); مسیحی دین (mzn); ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಧರ್ಮ (tcy); مسیحیت (azb); 基督教 (zh-hk); xi'ojda (jbo); Cristandade (mwl); Vukreste (ts); Crishinizmo (rup); ᱤᱥᱟᱹᱭ ᱫᱷᱚᱨᱚᱢ (sat); Kristiyanismo (ceb); مەسىھچىلىك (ug); 基督教 (zh-hant); Hrišćanstvo (sh); دأرآسونه:مأسییأت (lrc); Kśesćijaństwo (dsb); Crestianêximo (lij); Kristendum (stq); Kiristaanummaa (om); Cristianisme (oc); Cristianèximo (vec); Kristianidad (ilo); ཡེ་ཤུའི་ཆོས་ལུགས། (bo); Kristianisma (mg); Sekriste (nso); Cristianisimu (co); Cristianoyōtl (nah); Krɩstiyaniism (kbp); Chitendero chechiKristu (sn); kristendom (nn); ਇਸਾਈ ਧਰਮ (pa); Kristianismo (bcl); Ubukirisitu (rw); Christetum (gsw); Kreschenitii (pih); Kristoneth (kw); Християнство (bg); Cristianime (pcd); creștinism (ro); Cristianesimo (nap); хрысціянства (be); Masiixiyad (so); kristendom (sv); Крештинизм (mo); Lotu Kristen (tpi); Kristen (ace); Дини христианӣ (tg); Kristanismo (io); ຄິດຕະສາສະໜາ (lo); 기독교 (ko); Kristindómur (fo); kristanismo (eo); Kristen (map-bms); Kristianismo (pap); Yn Chreestiaght (gv); খ্রিস্ট ধর্ম (bn); Gĭ-dók-gáu (cdo); Kristen (jv); Христианлăх (cv); މަސީހީދީން (dv); Kristyanism (gcr); Ristiusk (vro); קריסטנטום (yi); ईसाई धर्म (mai); křesćanstwo (hsb); Kitô giáo (vi); Христианлъи (av); kristietība (lv); Christendom (af); христианство (ru); Кераста ди (inh); Kërëthänuɔɔi (din); cristianismo (pt-br); Christianity (sco); Христийн шашин (mn); Ki-tok-kàu (nan); Kristohanon (hil); cristianèsimu (scn); Kristen (min); Agama Kristen (ban); ಕ್ರೈಸ್ತ ಧರ್ಮ (kn); ئایینی مەسیحییەت (ckb); Christianity (en); ခရေတ်ယာန် (mnw); Hesu rape (gn); kristautasun (eu); Kinilisyano (tw); ખ્રિસ્તી ધર્મ (gu); kereszténység (hu); ክርስትና (am); Krit (vo); христианлык (mhr); ქირსიანობა (xmf); Хрїстїаньство (cu); Xıristiyaniye (diq); Kristiyanu iñiy (qu); Kristianiti (jam); Керсталла (ce); kristianismo (lad); cristianisme (lfn); Christendom (nds-nl); Xiristiyanî (ku); ईसाई धर्म (ne); Kerisiano (sm); Cristianissem (rm); Chrêtchienneté (nrm); Kristen (id); Cristianisme (ie); נצרות (he); христианлык (tt); Geidoekgauq (za); គ្រិស្តសាសនា (km); క్రైస్తవ మతము (te); kristtalašvuohta (se); Krastendoom (frr); Христосой шажан (bxr); Христианлыҡ (ba); Kiyesu (kg); cristianesimo (it); Christendom (nds); Хрістіанство (rue); Krisyanis (ht); kristlus (et); عِیسائیت (ks); Хашпара дин (lez); Hristianlık (gag); عیسائیت (pnb); ẹ̀sìn Krístì (yo); քրիստոնէութիւն (hyw); cristianismo (pt); Crīstendōm (ang); Ақьырсианра (ab); Kerestén (bjn); Krikščionybė (lt); Krščanstvo (sl); xristianlıq (tt-latn); Cristianismo (frp); 基督教 (lzh); Cristianesim (fur); chrześcijaństwo (pl); ക്രിസ്തുമതം (ml); Tamasiḥit (kab); քրիստոնեություն (hy); Христианство (sah); مەسىھچىلىك (sd); Hristianskoi usko (olo); cristianismo (gl); Christendóm (li); Χριστιανισμός (el); Krishterimi (sq) grupo de religiones monoteístas (es); monoteista világvallás, amely Jézus életében gyökerezik (hu); I. mendean sortutako abrahamdar erlijio monoteista (eu); religió abrahàmica monoteista (ca); Weltreligion (de); relijin (pih); دین ابراهیمی، بر اساس تعالیم و روش زندگی عیسی مسیح (fa); 一世紀建立的一神教,宣稱耶穌是上帝的兒子 (zh); monoteïstyske religy stifte yn de earste ieu (fy); प्रथम शताब्दीमा स्थापित अदैत्यवाद सम्बन्धि धर्म (ne); 1世紀に成立した一神教、世界三大宗教の一つ。 (ja); monoteistické náboženstvo, ktorého členovia veria, že Ježiš je syn Boží a spasiteľ sveta (sk); abrahamitisk religion (sv); монотеїстична світова релігія, заснована в першому столітті, яка стверджує, що Ісус є Сином Божим (uk); дөньякүләм таралган диннәрнең берсе (tt); relijion (br); येसु द्वारा प्रवर्तित एकेश्वरवादी धर्म (hi); одна из мировых религий (ru); maailman suurin uskonto (fi); monotheistic religious group based on the belief of Jesus being the Son of God (en); monoteisma Abrahama religio, fondita en la 1-a jarcento, rigardanta Jesuon el Nazareto kiel ian diaĵon (depende de la sekto), kies sankta libro estas la Biblio (bazita de la hebrea Biblio kun suplemento, la t.n. Nova Testamento) (eo); monoteistické náboženství (cs); கிறிஸ்தவம் (ta); gruppo di religioni monoteiste (it); একেশ্বরবাদী আব্রাহামীয় ধর্ম। (bn); groupe religieux monothéiste fondé sur l'enseignement, la personne et la vie de Jésus-Christ (fr); ଧର୍ମ (or); Tôn giáo độc thần đặt nền tảng dựa trên sự chết và sự sống lại của Giêsu (vi); דת (he); дөньякүләм таралган диннәрнең берсе (tt-cyrl); Birinci yüzyılda kurulan tek tanrılı din (tr); groep monotheïstische religies (nl); एकेक्षी धर्म जे पहिल्या शतकात स्थापन झाले होते ज्यात येशू हा देवाचा पुत्र आहे असे विश्वास. (mr); riliggioni monuteìstica ca vènira a Gesù di Nazaret comu figghiu di Diu fattu omu (scn); grupo de religiões monoteístas (pt); monoteistinė religija (lt); Nurt religijny oparty na nauczaniu Jezusa Chrystusa (pl); pammati ti maymaysa a dios ken Abraham a relihion a naibatay kadagiti sursuro ni Hesus (ilo); једнобожачка религија (sr); siŏh cṳ̄ng ék-sìng-gáu (cdo); dönyäküläm taralğan dinnärneñ berse (tt-latn); religião abraâmica monoteísta (pt-br); releegion (sco); Agama terbesar pertama sedunia (id); monoteistisk religion (nn); monoteistisk religion (nb); dünyəvi dinlərdən biri (az); monotheistic religion founded in the first century (en-gb); مسیحیت یعنې څه؟ (ps); Religión mònoteìsta ch'a l'à avûo orìgine da l'ebraixmo into I sécolo. A l'é fondâ in bâze a l'insegnaménto do Gexù Cristo. (lij); monoteistiska swětowa nabožina (hsb); Relixión abrahámica monoteísta (gl); ديانة إبراهيمية، وتوحيدية، متمحورة في تعاليمها حول الكتاب المقدس، وبشكل خاص يسوع (ar); Η μεγαλύτερη θρησκεία (el); 예수 그리스도의 삶과 가르침을 따르는 아브라함계 종교 (ko) Iglesia cristiana, cristianidad, cristianería, cristianego, religión cristiana, fe cristiana, cristiandad, cristianeria, religion cristiana (es); Chřeśćijaństwo (szl); Kristin trú (is); Agama Kristian, Kristianiti, Nasarani, Nasrani, Masihi (ms); Чырыстонад, Киристон дин, Чырыстон, Киристон (os); عیسویت (ps); Hiristiyanlık, Hıristiyan, Hırıstiyan, HRİSTYANLIK, Hıristiyanlar, Hristiyan, Nasranilik, Köktenci Hıristiyanlık, İsevi, Hiristiyanlik, Hrıstiyan, Hristiyanlar, İsevilik, Hiristiyan, Hıristiyanlık (tr); نصرانیت, عیسائیت, مسیحی مذہب (ur); Christianizmus, Kresťanské náboženstvo, Kresťanská viera (sk); християнська філософія, християнин, християнський (uk); Cristianesimu, Religione Cristiana (sc); Xristianlik, Xristian dini (uz); Христиан діні, Христианство, Христиандық (kk); Křesťanská víra, Křesťanská církev (cs); Gristndum, Christntum, Christndum, Christentum (bar); Culture chrétienne, Système chrétien, Phénomène chrétien, Christianisme populaire, Communauté chrétienne, Christiannisme, Fide Christi, Religion chrétienne, Culte de Jésus-Christ, Doctrine chrétienne, Culte chrétien, Christianique, Chrétienneté, Religion de la croix, Vie chrétienne, Christianisme biblique (fr); Istočnorusinski jezik, Kršćani, Kršćanska vjera (hr); ख्रिस्ती धर्म, प्रोटेस्टंट (mr); Krikščionybė, Krėkštionībe (sgs); Хришћанин, Хришћана, Kršćanstvo (sr); Kristendomen, Kristen tro, Kristen tid, Kristne, Kristent, Kristen historie, Oldkirken, Kristendommen, Kristelig, De kristne, Kristen (nb); Xristiyan, Xristian kilsəsi, Xristianliq, Xristian (az); الدين المسيحي, المسيحيه, الديانة المسيحية, مسيحيه, المسيحي, المسيحيون (ar); Kristenien, Relijion gristen, Relijion kristen, Kristen (br); ခရစ်ယာန်သာသနာ, ခရစ်ယာန်​ဘာသာ (my); Christianity, 基督敎 (yue); Christen (nds); Христианство (ba); Gristnogaeth, Cristionogaeth, Cristnogol, Cristionogion, Cristion (cy); Religion cristianna, Cristianézem (lmo); Críostaithe, Críostaíocht, Críostaí (ga); Քրիստոնյա, Քրիստոնեության (hy); 基督宗教, 基督信仰, 耶教, 主流基督教 (zh); Kristus-troende, Kristendommen, Kristendommens historie, Kristendomskundskab, Kristentro, Kristelig, Kristne (da); ქრისტიანი, ქრისტიანები (ka); 耶蘇教, 基督教, ハリストス教, ヤソ教 (ja); Christianismo credal, Localismo (ia); Kiristancìì (ha); المسيحيه, المسيحية, مسيحية (arz); කිතුනු දහම, කිතු දහම, ක්‍රිස්තියානි ධර්මය, ක්‍රිස්තියානි (si); Christianismus, Ecclesia Christiana, Christianitas, Christianorum (la); क्रिस्तीय (sa); इसाई, इसाई धर्म, ईसाइयत (hi); kristillisyys, kristikunta, kristillinen (fi); Karaitiana (mi); Christedom, Kristedom, Christendom, Kristendom, Christen (li); கிறித்துவ சமயம், கிறிஸ்தவ சமயம், கிறிஸ்தவம், கிறித்தவ சமயம், கிருத்தவம், கிறிஸ்துவம், கிருத்துவம், கிறீஸ்தவர் (ta); Christendom, Christ'ndom (vls); Хрысьціянін, Хрысьціяне (be-tarask); христиан, христиан дине (tt-cyrl); riliggioni cristiana (scn); Kristyanismo (ceb); Kršćanski, Kršćanstvo, Кршћанство, Хришћанство (sh); Religión crestiànn-a, Fêde crestiànn-a, Gêxe crestiànn-e (lij); Cristianéximo, Cristianesimo, Cristianeximo (vec); ཡེ་ཤུའི་ཆོས་ལུགས, ཡེ་ཤུའི་ཆོས་ལུགས་ (bo); Ubukirisito, Kristendomu (rw); Christianity (pih); Kristyon, Kristonyon (kw); Християнин, Християнството, Християните, Християнската вяра, Християнски, Източната криза (bg); Creştinism, Creştin, Creştini, Crestinism, Creștinătate, Creștin, Crestin, Creștini (ro); Kikristo (kg); Kiristaan, Kiristanka, Kirishtaan, Kiristaanka (so); den kristna tron, kristenheten, kristendomskunskap, kristendomen, kristen lära, kristen, kristne, kristna kyrkan, kristendomens riktningar, kyrkan i västra och östra Europa, kristen tro, kristlig, kristenhet, kristnande, kristna tron, kristna läran (sv); Eféfé Kraịst, Christianity, Éféfé Kraist (ig); Дини Насронӣ, Христианӣ (tg); xriso lijda, xriso (jbo); 기독교 신앙, 야소교, 크리스트교, 예수교, 그리스도교회, 초대교회, 고대교회, 그리스도 교, 그리스도교, 크리스트 교, 초기 기독교, 초대 교회 (ko); kristana doktrino, kristanisma, kristanoj, kristana, kristana kredo (eo); Misa Katóliko (pap); Cristiana, Cristians (an); খৃষ্ট ধর্ম, খৃস্ট ধর্ম, খ্রিষ্টধর্ম, খ্রিস্টধর্ম, খ্রিস্টান, খ্রিস্টান ধর্ম, খ্রীষ্টধর্ম, খ্রীষ্টান ধর্ম (bn); Nasrani, Agama Kristen (jv); Христианлӑх, Христос тĕнĕ, Христиан тĕнĕ (cv); Christianity (dv); קאטויליש, קריסטיעניטום, קריסטליכע, נוצרי, קריסטן, קריסטיענטום, קריסטיאנעטום, קריסט (yi); křesćanske, křesćanska nabožina, křesćenjo (hsb); Cơ-đốc giáo, Ki-tô giáo, Đạo Cơ-đốc, Ky-tô giáo, Christianity, Đạo Ki-tô (vi); Kristiānisms, Kristieši, Kristietis, Kristietisms (lv); Christelik, Christen (af); cristão, cristã (pt-br); Christian, Christianism (sco); Христосын шашин (mn); kristendommen, kristendomen, den kristne religionen, kristen religion, kristen tru, kristentru, kristi tru, kristentrua, kristentrui (nn); ಕ್ರೈಸ್ತ ಮತ, ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಕ್ರೈಸ್ತ ಧರ್ಮ (kn); ئایینی گاور, مەسیحییەت, ئاینی مەسیحییەت, خاچپەرستی, ئاینی مەسیحی (ckb); Christian faith (en); keresztények, keresztény vallás, keresztény papság, keresztyén (hu); ክርስቲያኖች, ክርስቲያን (am); giristinotasun, kristau, kristautasuna, kristianismo (eu); Хрїстова вѣра, Крьстиꙗньство (cu); христианское вероучение, христианский (ru); Kristiyanukuna, Kristiyanismu, Kristiyanu (qu); Christliche Lehre, Christlicher Glaube, Christlich, Christenheit, Christlicher Glauben, Christliche Religion (de); คริสต์ศาสนา, คริสตศาสนา, คริสต์, พระคริสตศาสนา (th); Хрысціяне (be); risttalašvuohta (se); Kristendom (nds-nl); Xristiyanî, Kirîstîyan, Xristiyanetî, File, Xirîstiyanî, Xristiyan, Mesîhtî, Îsewî, Xiristiyantî, Felatî, Mesihî, Mesîhî, Xrîstiyan, Xiristiyan, Xirîstiyan, Fele, Xrîstiyanî, Xristian, Xristîyan, Îsawî, Xiristîyan (ku); ਈਸਾਈ, ਇਸਾਈ, ਇਸਾਈ ਦੀਨ, ਈਸਾਈ ਦੀਨ, ਈਸਾਈ ਧਰਮ (pa); Kimokristo, Bokrístu, Bokrísto (ln); Kristiyanismo, Kristianidad (war); Chrêtchian, Chretchiennete, Chrêtchien, Chretchien, Chrêtchiannisme, Chrêtchiann'taie, Chretchianisme, Chrêtchianisme, Christianisme, Chretchiann'taie, Chretchienn'te, Chrêtchienn'té, Chrêtchiannetaé (nrm); Kriss'ndom, Chrissendom, Christ'ndom (zea); Xristian Dini, خىرستىئان دىنىنىڭ, خرىستىئان دىنى (ug); דת הנצרות, נוצרית, נוצרים, האמונה הנוצרית, נצרות משיחית, נוצרי, נוצרות, הכנסייה (he); xristian, xristian dine, христиан, христиан дине (tt); Chrześcijanizm, Chrześcijanie, Chrześcijanin, Chrystianizm (pl); Tamasiḥt (kab); క్రైస్తవ మతం, క్రిస్టియన్, క్రైస్తవమతం, క్రైస్తవులు, క్రైస్తవం (te); ܡܫܝܚܝܬܐ, ܟܪܝܣܛܝܢܘܬܐ, ܟܪܣܛܝܢܘܬܐ (arc); Crìosdalachd (gd); Kristlik, Kristlane, Kristlased, Ristiusk (et); Kristianisme, Orang Kristen, Kekristenan, Agama Kristen, Kristiani (id); ایین ترسایی, عیسوی, آيين مسيحيت, مسيحيان, آیین ترسایی, ایین مسیحی, آئین مسیحیت, مسیحیان, آیین مسیحیت, ايين مسيحي, ایین مسیحیت, ائین مسیحیت, آيين مسيحي, نصارا, کریستین, نصاری, آيين ترسايي, دین مسیح, نصرانی, ايين ترسايي, دين مسيحيت, ائين مسيحيت, ايين مسيحيت, مسيحيت, آئين مسيحيت, مذاهب مسيحي, دين مسيح, آیین مسیحی, دین مسیحیت (fa); Religione Cristiana, Chiese cristiane, Fede cristiana, Confessioni cristiane (it); Hrišćanski, Hrišćanstvo (bs); Kristianismo, Pangkristiyano, Pang-Kristiyano, Kasaysayan ng Kristiyanismo, Kristyanismo, Cristianismo, Mga Kristiyano, Relihiyon ni Hesus, Relihiyon ni Hesukristo, Christian Living, Pananampalatayang Kristiyano, Kristiyano, Layunin ng kristiyanismo, Kristiyanong, Relihiyon ni Kristo, Kristyano, Christianity, Teolohiyang Kristiyano, Kristohanon, Cristiano, Maagang Kristiyanismo, Ekumenismong Kristiyano (tl); Kretyente (ht); Ххачпараст, Къанчпарас, Ххачпарас, Къанчпараст, Ххачпараст дин (lbe); Cristià, Cristiandat, Fe cristiana, Cristians, Cristiana, Cristianes, Religió cristiana (ca); Христианвал, Хашпарвал, Хашпаравал (lez); Rilidjon crustinne, Crustins, Crustinisse, Crustin (wa); ქრისტიანობა (xmf); ẹ̀sin Igbagbo, ẹ̀sìn Kristi, Christianity (yo); Christianity, Cristianidad (ilo); Cristandade, Culto do homem morto, Fé Cristã, Akum, Religião cristã, Cristantade (pt); Crīstendōme, Cristendōm (ang); Insara, Kristjani (mt); Kristen (bjn); Krikščionybės istorija, Krikščionys (lt); Krščanska vera, Kristjan, Kristjani (sl); xristian, xristian dine (tt-latn); مسیحیت, Messihvar, Messiavar / مسیحا وار (mzn); Христианство, Христиан (krc); Cristianisim (fur); Kikristo, Ukristu, Christianity, Mkristo, Wakristo (sw); ക്രൈസ്തവർ, ക്രിസ്തു മതം, കൃസ്തുമതം, Christianity, ക്രിസ്ത്യൻ, ക്രിസ്ത്യൻ മതം (ml); Christelijk geloof, Christelijke leer, Christelijke geloof, Christelijk, Cristendom (nl); Religjioni Krishter, Feja e Krishterë, Krishterizmi, Kristianizmi, Krishtërimi (sq); Христианизм (sah); Hristian, Hristianlar (crh-latn); İsewitiye, Xıristiyaney, Xıristiyan (diq); cristiandade, cristián, cristiá, relixión cristiá (gl); Crestianismo, Cristianismo (mwl); Χριστιανοί, Χριστιανική πίστη, Χριστιανός (el); Kristianizmo, Kristyanismo (lad)


Broom icon.svg
या लेखातील मजकूर मराठी विकिपीडियाच्या विश्वकोशीय लेखनशैलीस अनुसरून नाही. आपण हा लेख तपासून याच्या पुनर्लेखनास मदत करू शकता.

नवीन सदस्यांना मार्गदर्शन
हा साचा अशुद्धलेखन, अविश्वकोशीय मजकूर अथवा मजकुरात अविश्वकोशीय लेखनशैली व विना-संदर्भ लेखन आढळल्यास वापरला जातो. कृपया या संबंधीची चर्चा चर्चापानावर पहावी.


ख्रिस्ती धर्म किंवा ख्रिश्चन धर्म हा लोकसंख्येच्या दृष्टीने जगातील सर्वात मोठा धर्म असून त्याला जवळजवळ दोन हजार वर्षांचा इतिहास आहे. पॅलेस्टाईन (सध्याचा इस्रायल देश) येथे ख्रिस्ती धर्माचा प्रारंभ झाला. येशू ख्रिस्त हा या धर्माचा संस्थापक मानला जातो. ख्रिस्तपूर्व ४ ते ६ च्या दरम्यान येशूचा जन्म बेंथलेहम गावी झाला.ख्रिस्ती शकारंभी बलाढ्य रोमन साम्राज्य अटलांटिक महासागरापासून तुर्कस्तान पर्यंत व जर्मन समुद्रापासून सहारा पर्यंत पसरले होते. पालेस्तीन हा या रोमन साम्राज्यातील एक सुभा होता. योग्य वेळ आली तेव्हा गालील प्रांतातील बेंथलेहम या गावी येशूचा जन्म झाला. त्या वेळी पालेस्तीन देशावर रोमन सत्ता अधिकार गाजवीत होती. सम्राट ऑगस्टस हा या साम्राज्याचा सम्राट होता. त्याने गालील प्रांताचा मांडलिक राजा म्हणून हेरोद राजाला नेमले होते. याच्याच अमदानीत येशूचा जन्म झाला. येशू (मूळ हिब्रू शब्द यहोशवा - यहोवा माझे तारण आहे.) या हिब्रू नावाचा अर्थ तारणारा असा आहे. तर ख्रिस्त हा शब्द ख्रिस्तोस या ग्रीक शब्दापासून बनला आहे. त्याचा अर्थ अभिषिक्त केलेला असा होतो. ख्रिस्तोस हा शब्द मसीहा (म्हणजे तारणारा) या हिब्रू शब्दाचे ग्रीक भाषेतील रूपांतर आहे. येशू धर्माने यहुदी होता. वयाच्या ३०व्या वर्षी त्याने आपल्या शिकवणुकीला प्रारंभ केला. जवळपास तीन वर्ष त्याने आपली शिकवण संपूर्ण गालील प्रांतात व आजूबाजूच्या परिसरात प्रसारित केली. त्याने बारा प्रेषितांची निवड करून त्यांना आपले कार्य पुढे चालविण्यास प्रोत्साहन दिले. यहुदी धर्मानुसार (जुना करार) पापी मानवाच्या तारणासाठी परमेश्वराने तारणारा (मूळ हिब्रू शब्द मसीहा) पाठविण्याचे अभिवचन दिले होते. जुन्या करारात या मसीहाबद्दल अनेक भविष्ये वर्तविली गेली होती. येशू हाच तारणारा (मसीहा) आहे अशी ख्रिस्ताच्या शिष्यांची खात्री झाली होती. वयाच्या ३३ व्या वर्षी यहुदी धर्माधिकाऱ्यांनी त्याच्यावर धर्मद्रोहाचा व राष्ट्रद्रोहाचा आरोप करून तत्कालीन रोमन सत्ताधीशांच्या करवी त्याला क्रुसावर खिळवून ठार केले. परंतु मरणानंतर तिसऱ्या दिवशी तो पुन्हा जिवंत झाला. त्याने आपल्या अनेक प्रेषितांना दर्शने दिली. व त्याची शिकवण जगभर प्रसारित करण्याची आज्ञा दिली. त्यांनंतर तो स्वर्गात गेला. असा ख्रिस्ती धर्मीयांचा विश्वास आहे. त्याच्या आज्ञेनुसार त्याच्या प्रेषितांनी ख्रिस्ती धर्माचा जगभर प्रसार केला. बायबल (जुना व नवा करार) हा ख्रिस्ती धर्माचा धर्मग्रंथ आहे. ख्रिश्चन धर्म हा लोकसंख्येच्या बाबतीत सगळ्यात मोठा धार्मिक समुदाय आहे. ख्रिस्ती धर्मात तीन मुख्य पंथ आहेत. १. कॅथोलिक, २ ईस्टर्न ऑर्थोडॉक्स, ३. प्रोटेस्टंट . या पंथांतही (विशेषतः प्रोटेस्टंट पंथात) प्रेस्बिटेरियन, कॅल्व्हिनिस्ट आदी अनेक उपपंथ आढळतात. [ संदर्भ हवा ]

ख्रिस्ती धर्मपंथ : ख्रिस्ती धर्मात मुखत्वे तीन धर्मपंथ आढळून येतात. १. रोमन कॅथोलिक २. ईस्टर्न ऑर्थोडॉक्स,३. प्रोटेस्टंट. रोमन कॅथोलिक पंथ हा धर्मातील कर्मठ परंपराचे जतन करतो. रोमन कॅथोलिक पंथ रोमच्या पोपची धार्मिक सत्ता मान्य करते. हा ख्रिस्ती धर्मातील सुधारणावादी विचारांचे समर्थन करतो. रोमन कॅथोलिक पंथ आणि ईस्टर्न ऑर्थोडॉक्स पंथ यांच्याशिकवणुकीत व विचारात विशेष फरक नाही. फक्त ईस्टर्न ऑर्थोडॉक्स पंथ हा रोमच्या पोपची सत्ता मान्य करीत नाही तर त्याऐवजी कॉनस्तंटटीनोपलची सत्ता सर्वोच्च मानतात. या पंथांच्या धार्मिक श्रद्धा, धार्मिक विधी या बाबतीत बरीच मतभिन्नता असली तरी येशू ख्रिस्ताबाबत असलेले तीन घटक सर्वांनाच मान्य आहेत. ते तीन घटक खालीलप्रमाणे :

१. ख्रिस्ताचा जीवन वृत्तांत : येशू ख्रिस्ताच्या जीवन व कार्यासंबंधी सर्वे घटनांचे संकलन करणारे वृत्तांत (चार शुभवर्तमाने - Four Gospels)

२. धर्मसिद्धांत : येशु ख्रिस्त ही एकमेव अद्वितीय व्यक्ती व परमेश्वराचा पुत्र असून त्याच्या द्वारेच मानवाला तारणप्राप्ती होऊ शकते. तो देव व मानव यांच्यातील एकमेव मध्यस्थ आहे.

३. मानवी जीवन : परमेश्वराबद्दल व आपल्या सहकाऱ्याबद्दल प्रेम बाळगून जीवन व्यतीत करण्याचा ख्रिस्ती मनुष्य प्रयत्न करतो, म्हणजेच ख्रिस्ताच्या आदर्श जीवनाप्रमाणे आपले जीवन व्यतीत करण्याचा ख्रिस्ती व्यक्ती प्रयत्न करते.[ संदर्भ हवा ]

आणखी उपपंथ (एकूण ४३,००० ते ५५,०००)[संपादन]

  • अँग्लिकन कम्यूनियन
  • इंडिपेन्डन्ट कॅथाॅलिकिझम
  • ओरियंट आॅर्थोडाॅक्सी
  • चर्च आॅफ द ईस्ट
  • रेस्टोरेशनिझम आणि नाॅन ट्रिनिटेरियानिझम

पंथ-उपपंथ

विश्वास[संपादन]

ख्रिस्ती लोकांचा असा विश्वास आहे की येशू हा देवाचा पुत्र आहे, तो ईश्वर असून मनुष्य झाला, मानवतेचा रक्षक, जो तारणारा, त्यामुळे ख्रिस्ती लोक येशूला ख्रिस्त किंवा मसीहा म्हणतात.

ज्याची हिब्रू बायबल (यहुदी लोकांचे धर्मपुस्तक व ख्रिस्ती लोकांचे जुना करार)मध्ये भविष्यवाणी केली होती तोच हा येशू मसीहा आहे असा ख्रिस्ती लोकांचा विश्वास आहे.[१]

भारतातील ख्रिश्चन[संपादन]

नसरानी cross

२०११ च्या जनगणनेनुसार भारतात ख्रिश्चन धर्म हा तिसऱ्या क्रमांकाचा धर्म आहे. ख्रिस्तीधर्मीय भारताच्या लोकसंख्येच्या २.३ टक्के आहेत. भारतात या धर्माचे आगमन संत थॉमस याच्या येण्यानंतर झाले. भारताच्या ४ राज्यांत ख्रिश्चन हे बहुसंख्याक आहेत.[२]

इस्लाम, ख्रिस्ती आणि ज्यू या तिन्ही धर्माचा भारतीय उपखंडातील प्रवेश दक्षिण भारतातील केरळ प्रांतातून झाला. येशू ख्रिस्ताच्या बारा प्रत्यक्ष शिष्यांपकी सेंट थॉमस ख्रिस्ती धर्मप्रसाराच्या हेतूने केरळच्या किनारपट्टीवरील मुझिरिस म्हणजे सध्याचे कोडुंगलूर येथे इ.स. ५२ मध्ये आला. त्याच्या तिथे येण्यापूर्वी काही ज्यू लोक आधीच त्या भागात स्थायिक झाले होते. थॉमसने त्या भागातील पालायार, कोडुंगलूरवगरे आठ ठिकाणी चच्रेस स्थापन करून ख्रिस्ती धर्मप्रसाराची केंद्रे सुरू केली. इ.स. ७२ मध्ये चेन्नईजवळच्या सध्याच्या सेंट थॉमस माऊंट येथे त्याची हत्या झाली.

सेंट थॉमसने ख्रिस्ती धर्माची दीक्षा (बाप्तिस्मा) दिलेल्या लोकांची संख्या वाढत गेली. सेंट थॉमस हा सीरियन ख्रिस्ती धर्मपीठाचा धर्मोपदेशक असल्यामुळे त्याने दीक्षा दिलेल्या ख्रिस्ती धर्मीयांना ‘सीरियन ख्रिश्चन्स’, ‘सेंट थॉमस ख्रिश्चन्स’ किंवा ‘नसरानी ख्रिश्चन्स’ असे संबोधण्यात येते. सीरियन ख्रिश्चन पंथीयांची संख्या अधिकतर केरळातच आढळते. सीरियन ख्रिश्चन धर्मपंथाचे हे भारतातले ख्रिश्चन या परकीय धर्माचे पहिले अनुयायी.  पुढे मध्यपूर्वेतल्या आणि आफ्रिकन देशांमधून आलेले ख्रिश्चन लोक आणि धर्मातर केलेले ज्यू धर्मीय यांनीही सीरियन धर्मपंथाचा स्वीकार केला. केरळातल्या या सीरियन ख्रिस्ती लोकांचे वैशिष्टय़ म्हणजे यांच्या जीवनशैलीवर तिथल्या स्थानिक हिंदू परंपरांचा पडलेला प्रभाव हे आहे. हिंदूंच्या काही स्थानिक परंपरा पाळणाऱ्या या सीरियन ख्रिश्चनांचे सर्व व्यवहार मल्याळी भाषेतच चालतात. धर्मग्रंथही मल्याळी भाषेत अनुवादित केलेले येथे वाचले जातात. या समाजातील अनेक लोकांनी आपापल्या क्षेत्रात आपल्या कर्तृत्वाने समाजाचे नाव मोठे केले आहे. भूतपूर्व केंद्रीय संरक्षणमंत्री ए.के.अँटोनी, भारतातील उच्च न्यायालयातील पहिली महिला न्यायाधीश अ‍ॅना चांदी, प्रसिद्ध मल्याळी कवी के.व्ही.सायमन, ख्रिस्ती धर्मोपदेशक साधू कोचुंजु उपदेशी हे सर्व सीरियन ख्रिश्चन होत.[३]


संदर्भ यादी[संपादन]

  1. ^ जोशी 'शतायु', अनिरुद्ध. "यहूदी धर्म को जानें | yahudi religion". hindi.webdunia.com (hi मजकूर). 2019-09-05 रोजी पाहिले. 
  2. ^ "भारत में धर्म". विकिपीडिया (hi मजकूर). 2019-05-21. 
  3. ^ "भारतातील ख्रिस्ती धर्मप्रसार". Loksatta (mr-IN मजकूर). 2018-01-26. 2019-09-05 रोजी पाहिले.