ठाणे

विकिपीडिया, मुक्‍त ज्ञानकोशातून
हा लेख ठाणे शहराविषयी आहे. ठाणे जिल्ह्याच्या माहितीसाठी येथे टिचकी द्या


  ?ठाणे
मुंबई • महाराष्ट्र • भारत
—  उपनगर  —
तलाव पाळी , ठाणे
तलाव पाळी , ठाणे
गुणक: 19°10′21″N 72°57′25″E / 19.172431, 72.957019
प्रमाणवेळ भाप्रवे (यूटीसी+५:३०)
जिल्हा ठाणे
लोकसंख्या १२,६१,५१७ (2001)
संसदीय मतदारसंघ ठाणे
कोड
पिन कोड
दूरध्वनी
आरटीओ कोड

• ४००
• +022
• MH-04

गुणक: 19°10′21″N 72°57′25″E / 19.172431, 72.957019 ठाणे हे ठाणे जिल्ह्याचे प्रशासकीय मुख्यालय आहे. ठाणे शहराचा कारभार ठाणे महानगरपालिका चालवते. ठाणे हे मुंबईच्या मध्य रेल्वे (हार्बर) उपनगरीय मार्गावरील एक स्थानक आहे. ठाणे हे मुंबईच्या मध्य रेल्वे उपनगरीय मार्गावरील एक स्थानक आहे.

इतिहास[संपादन]

ठाणे हे अतिशय जुने शहर आहे. ह्या शहराचे उल्लेख मध्ययुगीन काळातील शिलालेखात आणि ताम्रपटात सापडतात. हे शहर शिलाहार राजांची राजधानी होती. इटालियन प्रवासी मार्को पोलोने १२९० मध्ये ठाण्याला भेट दिली. ठाणे हे विकसित झालेले सुंदर शहर असल्याचा उल्लेख तो करतो. तसेच ठाणे हे मोठे बंदर असून तेथील व्यापारी कापूस, ताग आणि चामडे विकतात आणि घोडे खरेदी करतात असे तो म्हणतो.

पोर्तुगीज ठाण्यात १५३० मध्ये आले आणि त्यांनी शहरावर १७३९ पर्यंत सुमारे २०० वर्षे राज्य केले. मराठ्यांनी शहरावर १७३९ ते १७८४ राज्य केले. १७८४पासून स्वातंत्र्यापर्यंत शहर इंग्रजांच्या ताब्यात होते. भारतातील पहिली रेल्वे बोरीबंदर (आताचे छत्रपती शिवाजी टर्मिनस) ,मुंबई ते ठाणे दरम्यान १८५३ मध्ये धावली.

ठाणे महानगरपालिका १९८२ साली स्थापन झाली.

भौगोलिक स्थान[संपादन]

ठाणे is located in मुंबई
ठाणे
ठाणे लोहमार्ग स्थानक

ठाणे हे मुंबईच्या उत्तरेकडे वसलेले आहे. ठाण्याचे क्षेत्रफळ १४७ वर्ग कि. मी. आहे. ठाण्याला तळ्यांचे शहर असेही म्हणतात. ठाण्यातला मासुंदा तलाव हा सर्वात सुंदर आहे. ठाणे परिसरात अनेक निसर्गरम्य टेकड्या आणि डोंगर आहेत.

संस्कृती[संपादन]

ठाण्याला महाराष्ट्राची सांस्कृतिक उपराजधानी म्हणतात. गणेशोत्सव आणि नवरात्र हे ठाण्यातील मुख्य उत्सव आहेत. ठाण्यातले गडकरी रंगायतन विविध नाटके आणि सांस्कृतिक कार्यक्रमांचे माहेरघर आहे. ठाण्यातील राम मारूती रस्ता आणि गोखले रस्ता हे उपहारगृहे , कपडे, पुस्तके, संगणक ह्यांच्या दुकानांसाठी प्रसिद्ध आहेत.

ठाण्यात दही हंडी उत्सव फार उत्साहात साजरा केला जातो. येथे ठाणे शहर, मुंबई व उपनगरातून गोविंदा पथक ह्या उत्सवात सहभाग घेण्यासाठी येतात.

कुंजविहार आणि राजमाता ह्यांचे वडापाव आणि टिप-टॉपचे खाद्यपदार्थ आणि मिठाई विशेष प्रसिद्ध आहेत.

ठाण्यात आता विविध मल्टिप्लेक्स थियेटर्स आणि शॉपिंग मॉल्स आहेत.

वाहतूक व्यवस्था[संपादन]

ठाणे शहरात ठाणे महापालिका परिवहन (टी. एम. टी.) शहर वहातूक व्यवस्था पुरवते. बेस्ट ठाण्याच्या तीन हात नाक्यापासून आणि ठाणे पूर्व स्थानकापासून मुंबईत बससेवा पुरवते. नवी मुंबई परिवहन (एन. एम. एम. टी.) ठाण्यातील चेंदणी नाक्यापासून नवी मुंबईत बससेवा पुरवते. महाराष्ट्र राज्य परिवहन मंडळ (एस. टी.) ठाणे ते बोरिवली, भायंदर, पनवेल ह्या मध्यम पल्ल्याच्या सेवा आणि इतर शहरांसाठी लांब पल्ल्याच्या बससेवा पुरवते.

ठाणे हे मध्य रेल्वेचे मुख्य स्थानक आहे. ठाणे - वाशी ही लोकलसेवा नवीन सुरु झाली आहे.

पर्यटनस्थळे व तीर्थक्षेत्रे[संपादन]

गडकरी रंगायतन, मासुंदा तलाव, राम मारूती रस्ता, येऊर, उपवन, कोपनेश्वर मंदिर, वर्तकनगर साई बाबा मंदिर

हे सुद्धा पहा[संपादन]

ठाणे शहर बाह्य दुवे[संपादन]

ठाणे जिल्ह्यातील तालुके
ठाणे शहर | वसई | कल्याण | मुरबाड | भिवंडी | शहापूर | वाडा | जव्हार | मोखाडा | पालघर | डहाणू | तलासरी | उल्हासनगर | अंबरनाथ | विक्रमगड