डोंबिवली

विकिपीडिया, मुक्‍त ज्ञानकोशातून
डोंबिवली is located in मुंबई
डोंबिवली
डोंबिवली
डोंबिवली


Broom icon.svg
या लेखाचे शुद्धलेखन किंवा/आणि मराठी व्याकरण मराठी विकिपीडियासाठी अनुकूल नाही. कृपया लेख तपासून शुद्धलेखन करावे. हा साचा अशुद्धलेखन किंवा/आणि मराठी व्याकरणविषयक चुका आढळल्यास वापरला जातो. या संबंधी अधिक चर्चा करायची असल्यास अथवा काही शंका/ प्रश्न असल्यास कृपया चर्चापान वापरावे.

मुंबईपासून सुमारे ५० किमी. अंतरावर मध्य रेल्वे उपनगरीय मार्गावरील हे एक स्थानक आहे. २००१ च्या जनगणनेनुसार डोंबिवलीची लोकसंख्या १२ लाख होती. हे गाव कल्याण-डोंबिवली महापालिकेत येते. २००९ साली स्वतंत्र विधानसभा मतदारसंघ झाल्यावर भारतीय जनता पक्षाचे श्री. रविंद्र चव्हाण डोंबिवलीचे पहिले आमदार म्हणून निवडून आले.

इतिहास[संपादन]

इ.स.१०७५ सालच्या राजा हरपाल देव याच्या शिलालेखात डोंबिवली चा उल्लेख आढळतो. हा शिलालेख तुर्भे बंदराजवळ माहुल या गावात आहे. त्यावरून असे वाटते की डोंबिवली इसवी सनाच्या तेराव्या शतकांपासून अस्तित्वात आहे. पोर्तुगीज जेंव्हा डोंबिवलीमध्ये आले तेंव्हा त्यांनी वेगवेगळ्या ठिकाणी आपले तळ उभारले होते. इ.स.१७३० मध्ये पेशवेकाळात डोंबिवलीचा उल्लेख आढळतो. १९ व्या शतकात डोंबिवलीतील शेतकरी भात पिकवीत आणि कल्याण ते मुंबई येथे त्याची विक्री करीत. डोंबिवली शहराला त्याचे नाव तेथील मूूळ निवासी "डोंब" लोकांपासून मिळाले आहे. १९८३ साली कल्याण-डोंबिवली महानगरपालिका स्थापन झाली. १९९५ साली लोकप्रतिनिधी(नगरसेवक) राजवट(??) सुरू झाली. डोंबिवलीचे पहिले आमदार म्हणून भाजपचे श्री.रवींद्र चव्हाण यांची २००९ साली निवड झाली.

डोंबिवली शह्र हे खालील चार गावांनी वेढलेले आहे.- १. पश्चिम - चोळे
२. पूर्व - आयरे
३. दक्षिण - पाथर्ली
४, उत्तर - ठाकुर्ली

प्रशासन[संपादन]

१ ऑक्टोबर १९८३ साली डोंबिवली नगरपलिका आणि नजीकची कल्याण नगरपालिका मिळून कल्याण-डोंबिवली महानगरपालिका (क. डो. म. पा.) स्थापन करण्यात आली.

लोकजीवन आणि संस्कृति[संपादन]

डोंबिवली प्रामुख्याने मराठी भाषकांचे, मराठी संस्कृतीचे शहर मानले जाते. हिचा महाराष्ट्राची सांस्कृतिक उपराजधानी म्हणून गौरव होतो. पु.ल. देशपांडे एकदा म्हणाले होते डोंबिवलीत अनेक "कार" आहेत. चित्रकार, संगीतकार, कलाकार, पत्रकार वगैरे वगैरे....तर अनिल अवचट म्हणतात डोंबिवलीकर ही एक बेडरूम कम्युनिटी आहे. कामानिमित्त दिवसभर मुंबईत असतात आणि रात्री झोपायला फक्त घरी येतात.

नववर्ष स्वागत शोभा यात्रा[संपादन]

[१] डोंबिवलीत होणारा शोभायात्रा हा सांस्कृतिक सोहळा उल्लेखनीय आहे. या उत्सवाची सुरुवात १९९० मध्ये झाली. ही शोभायात्रा हिंदू नववर्षाच्या पहिल्या दिवशी म्हणजे गुडी पाडव्याला आयोजित केली जाते. ठाणे, पुणे, नाशिक या शहरांनीदेखील डोंबिवलीचे अनुकरण करुन शोभायात्रा आयोजित करणे सुरू केले आहे. डोंबिवलीत दिवाळी, गणेशोत्सव, दांडिया रास, नाताळ हे सण देखील उत्साहात साजरे केले जातात.

डोंबिवलीकर एक सांस्कृतिक परिवार[संपादन]

डोंबिवलीचे सर्वात मोठे वैशिष्ट्य म्हणजे वर्षभर सुरू असणारे विविध सांस्कृतिक कार्यक्रम. आमदार रवींद्र चव्हाण यांच्या पुढाकाराने डोंबिवलीत रोझ फेस्टिवल, बच्चे कंपनीकरिता किलबिल फेस्टिवल, आदर्श डोंबिवलीकर पुरस्कार संध्या असे अनेक उत्तमोत्तम कार्यक्रम चालू झाले.

अर्थव्यवस्था[संपादन]

डोंबिवलीच्या औद्योगिक भागात विविध कारखाने आहेत. यात तैलरंग, औद्योगिक आणि शेतीसाठी लागणारी रसायने यांचा समावेश होतो. या भागात जड धातूची सामग्री बनवणारे कारखाने देखील आहेत. काही प्रमुख औद्योगिक संस्था जसे घरडा केमिकल, विको लॅब, लॉईड स्टील, दीपक फर्टिलायझर यांचे उत्पादन कारखाने या ठिकाणी आहेत. डोंबिवली, दिवा-वसई रेल्वेमार्गावरील कोपर, ठाकुर्ली ही मध्य रेल्वेमधील एकूण तीन स्थानके डोंबिवली शहराच्या हद्दीत आहेत.

वाहतूक[संपादन]

डोंबिवली हे मध्य रेल्वेच्या लोकल्सचे एक महत्त्वाचे स्थानक आहे. सकाळी आणि संध्याकळी डोंबिवली स्थानकात भरपूर गर्दी असते. मध्य रेल्वेवरील सर्व जलद आणि धीम्या गतीच्या लोकल्स डोंबिवली स्थानकात थांबतात.

कल्याण-डोंबिवली महानगर परिवहनाची बस सुविधा डोंबिवलीमध्ये उपलब्ध आहे. डोंबिवली राज्य महामार्गाने पनवेल आणि कल्याण या शहरांना जोडलेले आहे. एन.एम.एम.टी. (नवी मुंबई म्युनिसिपल ट्रान्सपोर्ट)ची डोंबिवली ते नवी मुंबई अशी बसची सुविधा आहे.

'एन.एम.एम.टी. डोंबिवली बस सेवा'
एन.एम.एम.टी. मार्ग क्रमांक. मार्ग
एन.एम.एम.टी. ४१ वाशी रेल्वे स्थानक ते डोंबिवली आणि परत
एन.एम.एम.टी. ४२ वाशी रेल्वे स्थानक ते डोंबिवली आणि परत
एन.एम.एम.टी. ४४ खारघर (वास्तु विहार) ते डोंबिवली आणि परत


संदर्भ[संपादन]