ब्रह्मदेव

विकिपीडिया, मुक्‍त ज्ञानकोशातून
ब्रह्मदेव
A roundel of Brahma.jpg
ब्रह्मदेवांचे चित्र
मराठी ब्रह्मा
संस्कृत ब्रह्मा
कन्नड ಬ್ರಹ್ಮ
तमिळ பிரம்மா
लोक ब्रह्मलोक
वाहन हंस
पत्नी सरस्वती

ब्रह्मदेव (किंवा ब्रह्मा) हा हिंदू धर्मातील एक महत्त्वाचा देव आहे. तीन प्रमुख देवांपैकी (त्रिमूर्ति) ब्रह्मदेव एक आहे (विष्णूमहेश हे इतर दोन देव). भगवान ब्रह्मदेवाला सृष्टीचा निर्माता मानले जाते. विद्येची देवता देवी सरस्वती ही ब्रह्मदेवाची पत्‍नी.

हिंदू पुराणानुसार ब्रह्मदेवाचा जन्म विश्वाच्या सुरुवातीला भगवान विष्णूच्या नाभीतून उगवलेल्या एका कमळाच्या फुलातून झाला.

ब्रह्मदेव हा हिंदूंचा महत्त्वाचा देव असला तरी याची पूजा केली जात नाही. भारतात ब्रह्मदेवाचे एकुलते एक देऊळ राजस्थानातील पुष्कर तलाव येथे आहे.

हिंदू धर्माने सात लोक (जगे) कल्पिली आहेत. भूलोक (पृथ्वी), भुवर्लोक (पृथ्वी व सूर्य यांमधील जग), स्वर्लोक (सूर्य व ध्रुव यांमधील इंद्रादि देवतांचे जग), महर्लोक (सूर्य व नक्षत्रांचे जग), जनलोक (ब्रम्हदेवाच्या मानस पुत्रांचे जग),. तपोलोक (तपस्वी लोकांचे जग) आणि सत्यलोक (किंवा ब्रह्मलोक, ब्रह्मदेवाचे निवासस्थान).

माणसाचा मृत्यू झाला व त्याचा आत्मा अन्य कोठे गेला नाही तर ब्रह्मलोकाला जातो.