समाजशास्त्र

विकिपीडिया, मुक्‍त ज्ञानकोशातून

समाजशास्त्र किंवा सामाजिक विज्ञान म्हणजे माणसाच्या समाजाशी असलेल्या आंतरसंबंधांचा अभ्यास. समाजशास्त्र हे समाजाचे विज्ञान आहे. यात सामाजिक घटक व घडामोडींचा समावेश असतो. समाजाचे मन, मनाचा एकूण कल व समाज पाळत असलेले रीतिरिवाज यांचा शोध या शास्त्रात घेतला जातो. सामाजिक प्रश्नांची उकल करण्यासाठी समाजशास्त्र उपयुक्त असते. हे शास्त्र आंतरविद्याशाखीय स्वरूपाचे आहे. यामुळे याचा मानववंशशास्त्र, भाषाशास्त्र, राज्यशास्त्र, इतिहाससंख्याशास्त्र अशा अनेक शाखांशी संबंध येतो.

समाजशास्त्र या शब्दाचे इंग्रजी रूप "Sociology" असे आहे हा शब्द "Socious" या लॅॅॅटिन व "Logus" या ग्रीक शब्दापासून बनला आहे. "Socious" या शब्दाचा अर्थ सखा, सोबती असा होतो तर "Logus" म्हणजे शास्त्र किंवा विज्ञान होय.

ऑगस्ट कॉम्ट हा समाजशास्त्राचा जनक मनाले जातात. कारण इ.स. १९३९ मध्ये त्यांनी सामाजिक भाषणात "समाजशात्र" या शब्दाचा पहिल्यांदा वापर केला.

अनुक्रमणिका

वर्गीकरण[संपादन]

समाजशास्त्राचा इतिहास[संपादन]

समाजशास्त्राचा इतिहास[संपादन]

आगस्ट कॉम्टने समाजशास्त्र(Sociology) या शब्दाचा उल्लेख सर्वप्रथम आपल्या Positive philosophy या ग्रंथात 1839 साली केला. त्यामूळे त्याला समाजशास्त्राचा जनक म्हटले जाते.

भारतीय समाजशास्त्रज्ञ[संपादन]

भारतीय समाजशास्त्र[संपादन]

उपशाखा[संपादन]

समाजशास्त्रात अनेक उपशाखा आहेत.

उपयोजित समाजशास्त्र[संपादन]

लिंगभावाचे समाजशास्त्र[संपादन]

सामूहिक वर्तनशास्त्र[संपादन]

तुलनात्मक समाजशास्त्र[संपादन]

लोकसंख्याशास्त्र[संपादन]

मानवी परिसंस्थाशास्त्र[संपादन]

वैद्यकीय समाजशास्त्र[संपादन]

औद्योगिक समाजशास्त्र[संपादन]

लष्करी समाजशास्त्र[संपादन]

  • सैन्याची विचारसरणी
  • सैन्याची अंतर्गत एकी
  • सैनिकी वृत्ती आणि सैनिकी सावधानता
  • सैन्यामधील स्त्रियांचे स्थान
  • सैन्याच्या औद्योगिक व शैक्षणिक परिसरांतील जीवन
  • सेना - संस्था आणि संरचना
  • सैन्याची सततची युद्धाची तयारी

राजकीय समाजशास्त्र[संपादन]

धार्मिक समाजशास्त्र[संपादन]

शहरी समाजशास्त्र[संपादन]

ग्रामीण समाजशास्त्र[संपादन]

भारतीय ग्रामीण समाजशास्त्राच्या अभ्यासात, भारतातील ग्रामीण संरचनांचा, जातीव्यवस्थेचा, गावाच्या आर्थिक आणि राजकिय संरचनांचा अभ्यास केला जातो. मराठी ग्रामीण समाजशास्त्राच्या सुरुवातीच्या अभ्यासांमध्ये त्र्यंबक नारायण अत्रे यांचे गावगाडा हे पुस्तक जे वरदा प्रकाशनाने प्रकाशित केले आहे त्याचा विचार केला जातो.

शेतकरी समाजशास्त्र[संपादन]

सामाजिक मानसशास्त्र[संपादन]

सैद्धान्तिक समाजशास्त्र[संपादन]

शैक्षणिक समाजशास्त्र[संपादन]

न्याय समाजशास्त्र[संपादन]

आंतरजालीय समाजशास्त्र[संपादन]

माध्यमाचे समाजशास्त्र[संपादन]

वर्ग आणि जातींचे समाजशास्त्र[संपादन]

विज्ञानाचे समाजशास्त्र[संपादन]

पर्यावरणाचे समाजशास्त्र[संपादन]

व्यावसायिक संघटना[संपादन]

बाह्य दुवे[संपादन]


Wiki letter w.svg
कृपया स्वत:च्या शब्दात परिच्छेद लेखन करून या लेखाचा / विभागाचा विस्तार करण्यास मदत करा.
अधिक माहितीसाठी या लेखाचे चर्चा पान, विस्तार कसा करावा? किंवा इतर विस्तार विनंत्या पाहा.