आंतरराष्ट्रीय अंतराळ स्थानक

विकिपीडिया, मुक्‍त ज्ञानकोशातून
आंतरराष्ट्रीय अंतराळ स्थानकचे बोधचिन्ह
आंतरराष्ट्रीय अंतराळ स्थानक
आंतरराष्ट्रीय अंतराळ स्थानकाचे सुटे भाग

आंतरराष्ट्रीय अंतराळ स्थानक हे अंतराळात बांधले जाणारे संशोधन केंद्र आहे. याचे बांधकाम १९९८ मध्ये चालू झाले. १९९८ मध्ये अंतराळात पाठवलेले हे स्थानक २०११ पर्यंत पूर्णपणे कार्यान्वित झालेले आहे, तेव्हा ते आतापर्यंत अंतराळात पाठवलेले सर्वांत मोठे स्थानक आहे. तेव्हा ते फुटबॉलच्या मैदानापेक्षाही मोठे आहे. जगभरातील सोळा देशांनी एकत्र येऊन हा प्रकल्प राबविला आहे. अमेरिका, रशिया, जपान, कॅनडा आणि १० युरोपियन देशांचा त्यात प्रत्यक्ष सहभाग आहे. तासाला २७,७२४ किलोमीटर एवढ्या प्रचंड वेगाने ते पृथ्वीला प्रदक्षिणा घालते; म्हणजे ९१ मिनिटांत एक प्रदक्षिणा पूर्ण होते. हे पृथ्वीच्या पृष्ठभागापासून सुमारे ३५० कि.मी. उंचीवर आहे. हे स्थानक म्हणजे एक कृत्रिम उपग्रह असून, तो आतापर्यंतच्या कोणत्याही कृत्रिम उपग्रहापेक्षा खूप मोठा आहे. याची लांबी आहे २४० फूट, तर रुंदी आहे ३३६ फूट आहे. यामध्ये सहा व्यक्ती एका वेळेस राहण्याची व्यवस्था आहे.

बांधणी[संपादन]

यास्थानकाची बांधणी अवकाशातच करण्यात आले. निरनिराळ्या मोहिमांमध्ये अंतराळ स्थानकाचे सुटे भाग स्पेस शटल डिस्कव्हरी आणि अतर वाहने जसे स्पेस शटल अटलांटिस च्या मदतीनं तेथे नेण्यात आले. आधीच्या मोहीमेतील स्पेस-शटलमधून तेथे गेलेल्या अंतराळवीरांनी हे सुटे भाग मुख्य स्थानकाच्या यंत्रणेला जोडले. आवश्यक त्या यंत्रणा सुरू केल्या केल्या.

प्रयोग[संपादन]

या स्थानकात जीवशास्त्र, खगोलशास्त्र, हवामानशास्त्र, रसायनशास्त्र आणि खगोलशास्त्राशी केले जाणारे प्रयोग असतील. पृथ्वीवरील गुरुत्वीय बलामुळे येथे करता न येणारे प्रयोग या अंतराळ स्थानकात करण्यात येतात. वजन विरहीत अवस्थेमध्ये मनुष्याचे वास्तव्य किती दिवस वाढवता येईल, जेणेकरून मंगळावरील मोहिमेसाठी माणूस पाठवता येईल, याचा अभ्यास केला जात आहे. संशोधन करण्यासाठी साधारणपणे दर सहा महिन्यांनी अंतराळवीरांचा नवा चमू पृथ्वीवरून पाठविला जातो.

बांधणी[संपादन]

दाब नियंत्रित भाग[संपादन]

शक्ती स्रोत[संपादन]

भ्रमण कक्षा[संपादन]

संवाद[संपादन]

जीवन राखणारी यंत्रणा[संपादन]

आंतरराष्ट्रीय मदत[संपादन]

स्थानकावरील जीवन[संपादन]

व्यायाम[संपादन]

स्वच्छता[संपादन]

झोप[संपादन]

अन्न व पाणी[संपादन]

स्थानकाचे कार्य[संपादन]

अपघात[संपादन]

हे ही पाहा[संपादन]

बाह्य दुवे[संपादन]