पोलंड

विकिपीडिया, मुक्‍त ज्ञानकोशातून
Jump to navigation Jump to search
पोलंड
Rzeczpospolita Polska
पोलंडचे प्रजासत्ताक
पोलंडचा ध्वज पोलंडचे चिन्ह
ध्वज चिन्ह
ब्रीद वाक्य: अनधिकृत ब्रीदवाक्ये
(ब्रीदवाक्य - पोलिश:Bóg, Honor, Ojczyzna; अर्थ: देव, मान आणि पितृभू)
राष्ट्रगीत: माझुरेक डाब्रॉवस्कीएगो
पोलंडचे स्थान
पोलंडचे जागतिक नकाशावरील स्थान
राजधानी
(व सर्वात मोठे शहर)
वर्झावा
अधिकृत भाषा पोलिश
सरकार सांसदीय प्रजासत्ताक
 - राष्ट्रप्रमुख आंद्रेय दुदा
 - पंतप्रधान बियाता शिद्वो
महत्त्वपूर्ण घटना
 - स्वातंत्र्य दिवस ९६६ (पोलंडचे ख्रिस्तीकरण)
१० वे शतक (घोषित)
नोव्हेंबर ११, १९१८ (पुनर्घोषित) 
युरोपीय संघात प्रवेश १ जानेवारी २००४
क्षेत्रफळ
 - एकूण ३,१२,६७९ किमी (७०वा क्रमांक)
 - पाणी (%) ३.००
लोकसंख्या
 - २०१४ ३,८४,८ ४,००० (३४वा क्रमांक)
 - घनता १२३/किमी²
वार्षिक सकल उत्पन्न (पीपीपी)
 - एकूण ६८८.७६१ अमेरिकन डॉलर (२४वा क्रमांक)
 - वार्षिक दरडोई उत्पन्न १८,०७२ अमेरिकन डॉलर (४९वा क्रमांक)
राष्ट्रीय चलन पोलिश झुवॉटी (PLN)
आंतरराष्ट्रीय कालविभाग मध्य युरोपीय प्रमाणवेळ (यूटीसी+०१:००)
आय.एस.ओ. ३१६६-१ PL
आंतरजाल प्रत्यय .pl
आंतरराष्ट्रीय दूरध्वनी क्रमांक ४८
राष्ट्र_नकाशा


पोलंड हा मध्य युरोपातील एक देश आहे. पोलंडच्या उत्तरेला बाल्टिक समुद्ररशियाचे कालिनिनग्राद ओब्लास्ट, ईशान्येला लिथुएनिया, पूर्वेला बेलारूसयुक्रेन, दक्षिणेला स्लोव्हाकिया, नैऋत्येला चेक प्रजासत्ताक तर पश्चिमेला जर्मनी हे देश आहेत. ३,१२,६८५ वर्ग किमी क्षेत्रफळ असलेला पोलंड हा आकाराने युरोपातील ९वा व जगातील ६९वा मोठा देश आहे. वर्झावा तथा वॉर्सो ही पोलंडची राजधानी व सर्वात मोठे शहर आहे.

पोलंडचे अधिकृत चलन न्यु झ्लॅाटी हे आहे. जगात सर्वाधिक गंधकाचे साठे याच देशात आहे. ओडर आणि व्हिस्चुला या देशातील प्रमुख नद्या आहेत.

पोलिश मातीवरील मानवी क्रियाकलापांचा इतिहास जवळजवळ 500,000 वर्षांचा आहे. लोह युग संपूर्ण काळात विविध संस्कृतींमध्ये व विविध संस्कृती व जमाती नंतर पूर्व जर्मनिया मध्ये स्थायिक झाले. तथापि, पाश्चात्य पोलांनीच या प्रांतावर प्रभुत्व मिळवत पोलंडला हे नाव दिले. पहिल्या पोलिश राज्याची स्थापना इ.स. 66 .66 पर्यंत शोधली जाऊ शकते, जेव्हा मिआस्को प्रथम, सध्याच्या पोलंडच्या प्रांताशी सुसंगत ख्रिश्चन धर्मात परिवर्तित झाले. पोलंड किंगडमची स्थापना 1025 मध्ये झाली आणि 1569 in मध्ये त्याने लुब्लिन संघटनेवर स्वाक्षरी करून लिथुआनियाच्या ग्रँड डचीशी दीर्घकाळपासून चाललेल्या राजकीय संबंधांना सिमेंट बनविले. या संघटनेने पोलिश-लिथुआनियन कॉमनवेल्थची स्थापना केली, सर्वात मोठा (१,००,००,००० चौरस किलोमीटर क्षेत्रातील एक (0 s ०,००० चौरस मैल)) आणि 16 व्या आणि 17 व्या शतकातील युरोपमधील सर्वाधिक लोकसंख्या असलेल्या देशांमध्ये, अनोखी उदारमतवादी राजकीय व्यवस्था ज्यांनी युरोपची पहिली अंगीकारली राष्ट्रीय संविधान, 3 मे 1791 ची घटना.

प्रतिष्ठा आणि समृद्धीच्या अस्तित्वामुळे, 18 व्या शतकाच्या शेवटी शेजारील देशांनी देशाचे विभाजन केले आणि 1918 मध्ये व्हर्साय कराराद्वारे त्याचे स्वातंत्र्य पुन्हा मिळवले. प्रादेशिक संघर्षांच्या मालिकेनंतर, नवीन बहु-वंशीय पोलंडने युरोपियन राजकारणातील महत्त्वाचा खेळाडू म्हणून आपले स्थान पुनर्संचयित केले. सप्टेंबर 1939 मध्ये जर्मनीने पोलंडच्या स्वारीवर दुसरे महायुद्ध सुरू केले आणि त्यानंतर सोव्हिएत युनियनने मोलोटोव्ह – रिबेंट्रॉप करारानुसार पोलंडवर आक्रमण केले. देशातील 90% ज्यूंसह सुमारे सहा दशलक्ष पोलिश नागरिक युद्धामध्ये मरण पावले. 1947 मध्ये, पोलिश पीपल्स रिपब्लिकची स्थापना सोव्हिएटच्या प्रभावाखाली उपग्रह राज्य म्हणून झाली. 1989 च्या क्रांतीनंतर, विशेषत: एकता चळवळीच्या उदयातून पोलंडने स्वतःला राष्ट्रपती लोकशाही प्रजासत्ताक म्हणून प्रस्थापित केले.

पोलंडची विकसित बाजारपेठ आहे आणि पूर्व-मध्य युरोपीय क्षेत्रातील सर्वात मोठा स्टॉक एक्सचेंज असलेल्या मध्य युरोपमधील एक प्रादेशिक शक्ती आहे. [२०] युरोपियन युनियनमध्ये जीडीपी (पीपीपी) द्वारे सहाव्या क्रमांकाची अर्थव्यवस्था आहे आणि जगातील सर्वात गतीशील अर्थव्यवस्था आहे, एकाच वेळी मानव विकास निर्देशांकात उच्च स्थान मिळवित आहे. [२ 23] पोलंड हा एक विकसित देश आहे, जी राहणीमान, जीवन गुणवत्ता, सुरक्षा, शिक्षण आणि आर्थिक स्वातंत्र्य यासह उच्च-उत्पन्न-अर्थव्यवस्था [२ 25] राखते. [२]] [२]] विकसित शालेय शैक्षणिक व्यवस्थेसह, राज्य विनामूल्य विद्यापीठ शिक्षण, सामाजिक सुरक्षा आणि सार्वत्रिक आरोग्य सेवा प्रणाली देखील प्रदान करते. [२]] []०] देशात 16 युनेस्को जागतिक वारसा साइट आहेत, त्यापैकी 15 सांस्कृतिक आहेत.

पोलंड हे युरोपियन युनियन, शेंजेन एरिया, संयुक्त राष्ट्र, नाटो, ओईसीडी, थ्री सीज इनिशिएटिव्ह, व्हिसेग्रीड ग्रुपचे सदस्य राष्ट्र आहे आणि जी -20 वर अंदाज आहे.

इतिहास[संपादन]

मुख्य लेख: पोलंडचा[संपादन]

प्रागैतिहासिक आणि आद्यप्रतिबंधक[संपादन]

इतिहास प्रागैतिहासिक आणि आद्यप्रतिबंधकमुख्य लेखः कांस्य- आणि लोह-युग पोलंड, प्राचीन काळातील पोलंड, प्रारंभिक स्लाव्ह आणि प्रारंभिक मध्यम वयातील पोलंड.

पोलंडमधील सुरुवातीच्या कांस्ययुगाची सुरुवात इ.स.पू. 2400 च्या सुमारास झाली, तर लोहयुग इ.स.पू. 750 मध्ये सुरू झाला. या काळात, कांस्य आणि लोह युगांतील विस्तारित लुसाटियन संस्कृती विशेषतः प्रख्यात झाली. प्रागैतिहासिक आणि पोलंडच्या आद्य ग्रंथातील सर्वात पुरातन शोध म्हणजे बिस्कूपिन किल्ला (आता ओपन-एअर संग्रहालय म्हणून पुनर्बांधणी केली गेली) आहे, इ.स.पू. सुमारे 700 च्या आसपासच्या लोहयुगाच्या लुसाटियन संस्कृतीतून.

नावाची व्युत्पत्ती[संपादन]

प्रागैतिहासिक कालखंड[संपादन]

आधुनिक इतिहास[संपादन]

सप्टेंबर १९३९ रोजी पोलंडवर हल्ला करून जर्मनीचा हुकूमशहा हिटलरने दुसऱ्या महायुद्धाची सुरवात केली. त्याने या देशातील लक्षावधी ज्यू धर्मियांना गॅस चेंबरमध्ये डांबून ठार मारले होते. एकूण सुमारे ३१ लाख ज्यूंपैकी केवळ १ लाख ज्यू कसेबसे वाचले. त्यानंतर हा देश बऱ्याच काळापर्यंत रशियाचा अंकित राहिल्याने येथे कम्युनिस्टांची राजवट स्थिरावली.

भूगोल[संपादन]

चतु:सीमा[संपादन]

राजकीय विभाग[संपादन]

मोठी शहरे[संपादन]

समाजव्यवस्था[संपादन]

वस्तीविभागणी[संपादन]

धर्म[संपादन]

शिक्षण[संपादन]

संस्कृती[संपादन]

राजकारण[संपादन]

अर्थतंत्र[संपादन]

खेळ[संपादन]

Commons-logo.svg
विकिमीडिया कॉमन्सवर संबंधित संचिका आहेत