रिचमंड (व्हर्जिनिया)

रिचमंड Richmond
अमेरिकामधील शहर
रिचमंड रिचमंडचे व्हर्जिनियामधील स्थान
रिचमंड रिचमंडचे अमेरिकामधील स्थान
गुणक: 37°32′28″N 77°25′58″W
देश	अमेरिका
राज्य	व्हर्जिनिया
स्थापना वर्ष	इ.स. १९०६
क्षेत्रफळ	१६२ चौ. किमी (६३ चौ. मैल)
समुद्रसपाटीपासुन उंची	१६६ फूट (५१ मी)
लोकसंख्या  (२०१०)
- शहर	२,०४,२१४
- घनता	१,२४० /चौ. किमी (३,२०० /चौ. मैल)
- महानगर	१२,५८,२५१
प्रमाणवेळ	यूटीसी - ७:००
richmondgov.com

रिचमंड (इंग्लिश: Richmond) ही अमेरिकेतील व्हर्जिनिया राज्याची राजधानी व तिसऱ्या क्रमांकाचे मोठे शहर आहे. अमेरिकेच्या यादवी युद्धादरम्यान हे शहर दक्षिणेची राजधानी होते. रिचमंड शहर व्हर्जिनियाच्या पूर्व भागात वॉशिंग्टन, डी.सी.पासून १०८ मैल अंतरावर स्थित आहे.

इतिहास

रिचमंड अमेरिकेतील सगळ्यात जुन्या मोठ्या शहरांपैकी एक आहे. या शहराची स्थापना १७३७ मध्ये दुसऱ्या विल्यम बर्डने केली. अमेरिकन क्रांती दरम्यान या शहराला व्यूहात्मक महत्त्व होते. १७८० मध्ये व्हर्जिनिया राज्याची राजधानी विल्यम्सबर्गहून रिचमंड येथे हलवण्यात आली. हे शहर ब्रिटिशांच्या हल्ल्यांपासून अधिक सुरक्षित मानले जात होते. येथेच पॅट्रिक हेन्री यांनी त्यांचे प्रसिद्ध भाषण दिले होते.

अमेरिकन यादवी युद्ध

अमेरिकन यादवी युद्धादरम्यान रिचमंड १८६१ मध्ये रिचमंड कॉन्फेडरेट स्टेट्स ऑफ अमेरिकाची राजधानीचे शहर होते. दक्षिण राज्यांची राजधानी असल्यामुळे हे शहर राजकीय घडामोडींचे केंद्र झाले होते. तसेच यादवी युद्धाच्या काळात हे शहर दक्षिणेकडील राज्यांसाठी एक प्रमुख औद्योगिक केंद्र आणि रेल्वेचे जाळे असलेले महत्त्वाचे ठिकाण होते. येथून दक्षिणेच्या सैन्याला शस्त्रे आणि रसद पुरवली जात असे.

यादवी युद्धाचा शेवट आणि परिणाम

राजधानी असल्यामुळे संपूर्ण यादवी युद्धात युनियन सैन्याने रिचमंडवर ताबा मिळवण्यासाठी अनेक मोहिमा आखल्या. अखेर एप्रिल १८६५ मध्ये युनियन सैन्याने शहराला वेढा घातला. कॉन्फेडरेट सैन्याने शहरातून माघार घेताना अनेक महत्त्वाच्या इमारतींना आग लावली, ज्यामुळे शहराचा मोठा भाग उद्ध्वस्त झाला. रिचमंडचे पतन हे यादवी युद्धाच्या समाप्तीचे आणि युनियनच्या विजयाचे एक प्रमुख लक्षण मानले जाते.

भूगोल

भौगोलिकदृष्ट्या रिचमंड हे व्हर्जिनियाच्या पीडमोंट प्रदेशात जेम्स नदीच्या काठावर वसलेले आहे. जेम्स नदी जेथे डोंगराळ भागातून सपाट मैदानी प्रदेशात प्रवेश करते तेथे या शहराची स्थापना झाली. यामुळे पूर्वी नदीवरील वाहतूक आणि जलशक्तीचा वापर करून उद्योगांचा विकास करणे सोपे झाले. शहराचे हवामान समशीतोष्ण असून येथे चारही ऋतू स्पष्टपणे अनुभवता येतात.

अर्थव्यवस्था

रिचमंडची अर्थव्यवस्था अनेक क्षेत्रांवर आधारित आहे. राज्याची राजधानी असल्याने येथे सरकारी कार्यालये आणि तत्संबधित व्यवसाय मोठ्या प्रमाणात आहेत. हे शहर प्रामुख्याने कायदा, वित्त आणि सरकारी सेवांचे एक प्रमुख केंद्र आहे. अनेक फॉर्च्युन ५०० कंपन्यांची मुख्यालये या शहरात स्थित आहेत. बँकिंग आणि वित्तीय सेवांचा येथे मोठ्या प्रमाणावर विस्तार झाला असून फेडरल रिझर्व्ह बँक ऑफ रिचमंड येथे असून कॅपिटल वन या बँक आणि वित्तसंस्थेचे मुख्यालयही आहे.. याशिवाय जैवतंत्रज्ञान, आरोग्य सेवा आणि उच्च शिक्षण क्षेत्र देखील स्थानिक अर्थव्यवस्थेला मोठी गती देतात.

वस्तीविभागणी

रिचमंडची लोकसंख्या सुमारे २,२६,००० आहे. हे एक स्वतंत्र शहर असून ते हेन्रिको काउंटीने वेढलेले आहे, ज्याची लोकसंख्या सुमारे ३,३४,००० आहे. रिचमंड महानगर प्रदेशाची अंदाजित लोकसंख्या सुमारे १३ लाख आहे.

वांशिक विभागणी

रिचमंड शहर, व्हर्जिनिया – वांशिक आणि वंशपरंपरागत रचना
टीप: यू.एस. जनगणना ही हिस्पॅनिक/लॅटिनोला एक वंशपरंपरागत श्रेणी मानते. हा तक्ता वांशिक श्रेणींमधून लॅटिनोंना वगळतो आणि त्यांना एका स्वतंत्र श्रेणीत ठेवतो. हिस्पॅनिक/लॅटिनो कोणत्याही वंशाचे असू शकतात.

वंश / वंशपरंपरा (NH = गैर-हिस्पॅनिक)	लोकसंख्या १९८०	लोकसंख्या १९९०	लोकसंख्या २०००	लोकसंख्या २०१०	लोकसंख्या २०२०	% १९८०	% १९९०	% २०००	% २०१०	% २०२०
केवळ गोरे (NH)	१०३,९०४	८७,२२२	७४,५०६	७९,८१३	९५,२२०	४७.४०%	४२.९५%	३७.६७%	३९.०८%	४२.०२%
केवळ काळे किंवा आफ्रिकन अमेरिकन (NH)	१११,२४३	१११,६४४	११२,४५५	१०२,२६४	९०,४९०	५०.७५%	५४.९८%	५६.८६%	५०.०८%	३९.९३%
केवळ मूळ अमेरिकन किंवा अलास्काचे मूळ निवासी (NH)	३५७	४४१	४६०	५१४	४४०	०.१६%	०.२२%	०.२३%	०.२५%	०.१९%
केवळ आशियाई (NH)	९७६	१,७४१	२,४३७	४,६७९	६,१९९	०.४५%	०.८६%	१.२३%	२.२९%	२.७४%
हवाईचे मूळ निवासी किंवा पॅसिफिक बेटवासी (NH)	x	x	६६	९३	६९	x	x	०.०३%	०.०५%	०.०३%
केवळ इतर वंश (NH)	५२४	११०	३१९	३६७	१,३७८	०.२४%	०.०५%	०.१६%	०.१८%	०.६१%
मिश्र वंश किंवा बहुवांशिक (NH)	x	x	२,४७३	३,६८१	९,०६७	x	x	१.२५%	१.८०%	४.००%
हिस्पॅनिक किंवा लॅटिनो (कोणत्याही वंशाचे)	२,२१०	१,८९८	५,०७४	१२,८०३	२३,७४७	१.०१%	०.९३%	२.५७%	६.२७%	१०.४८%
एकूण	२१९,२१४	२०३,०५६	१९७,७९०	२०४,२१४	२२६,६१०	१००.००%	१००.००%	१००.००%	१००.००%	१००.००%

उच्च शिक्षण आणि विद्यापीठे

रिचमंड हे व्हर्जिनियामधील उच्च शिक्षणाचे एक प्रमुख केंद्र आहे. येथील व्हर्जिनिया कॉमनवेल्थ युनिव्हर्सिटी हे एक अग्रगण्य सार्वजनिक संशोधन विद्यापीठ वैद्यकीय संशोधन आणि कला क्षेत्रातील अभ्यासक्रमांसाठी प्रसिद्ध आहे. तसेच युनिव्हर्सिटी ऑफ रिचमंड हे खाजगी विद्यापीठ त्याच्या व्यावसायिक आणि कायदेशिक्षण अभ्यासक्रमांसाठी ओळखले जाते. याशिवाय व्हर्जिनिया युनियन युनिव्हर्सिटी ही ऐतिहासिक कृष्णवर्णीय संस्था आणि परिसरातील रेनॉल्ड्स कम्युनिटी कॉलेज स्थानिक विद्यार्थ्यांना तांत्रिक व व्यावसायिक शिक्षण पुरवतात.

वाहतूक व्यवस्था

रिचमंड इंटरस्टेट ९५ आणि ६४ च्या तिठ्यावर आहे. ॲमट्रॅक सेवा शहराला देशातील इतर प्रमुख शहरांशी रेल्वेमार्गाने जोडते. तसेच रिचमंड आंतरराष्ट्रीय विमानतळ हा येथील मुख्य विमानतळ आहे. जेम्स नदीवरील रिचमंड बंदर मालवाहतुकीसाठी उपयुक्त ठरते, तर स्थानिक प्रवासासाठी ग्रेटर रिचमंड ट्रान्झिट कंपनीची बस सेवा आणि बीआरटी (बस रॅपिड ट्रान्झिट) प्रणाली उपलब्ध आहे.

बाह्य दुवे

• अधिकृत संकेतस्थळ Archived 2012-01-03 at the वेबॅक मशीन.
• स्वागत कक्ष Archived 2007-04-27 at the वेबॅक मशीन.

विकिमीडिया कॉमन्सवर खालील विषयाशी संबंधित संचिका आहेत: रिचमंड