राधिका मेनन

मानव
लिंग	महिला
नागरिकत्व	भारत
दिलेले नाव	Radhika
आडनाव	Menon
जन्मस्थान	कोडुंगल्लूर
व्यवसाय	sea captain

राधिका मेनन (प्रकाशक) याच्याशी गल्लत करू नका.

कॅप्टन राधिका मेनन या भारतीय नौकानायक आहेत. यांना आंतरराष्ट्रीय समुद्री संघटना (आयएमओ(इंटरनॅशनल मॅरिटिम ऑर्गनायझेशन)) पुरस्कार देऊन सन्मानित करण्यात आले.^[१] २१ नोव्हेंबर २०१६ला लंडनमधील आयएमओ मुख्यालयात होणाऱ्या समारंभाच्या वेळी हा पुरस्कार त्यांना देण्यात आला. जून २०१५ मध्ये बंगालच्या खाडीत फिशिंग बोटी बुडविण्यापासून सात मच्छिमारांच्या जीवनाची वाचवण्यासाठी त्यांना या पुरस्काराने सन्मानित करण्यात आले.^[२] त्या १९९१ मध्ये ट्रेनिंग कॉरपोरेशन ऑफ इंडिया (एससीआय) मध्ये प्रशिक्षणार्थी रेडिओ अधिकारी म्हणून सामील झाली होती. या स्पर्धेत भाग घेणारी ती पहिली महिला होती. त्या कोदूनगलर या गावात राहत होत्या.^[३]

प्रारंभिक आयुष्य

शिपिंग कॉर्पोरेशन ऑफ इंडिया मधील काही काळ नोकरी केल्यानंतर त्या भारतीय मर्चंट नेव्हीच्या एक प्रमुख कॅडेट झाल्या. २०१२ मध्ये, त्यांची भारतीय मर्चंट नेव्हीमध्ये एससीआय जहाजाच्या कर्णधार (कॅप्टन) पदी नियुक्ती करण्यात आली आणि भारतीय मर्चंट नेव्हीच्या पहिल्या महिला कॅप्टन बनण्याचा मान त्यांनी मिळवला. त्याच वर्षी त्यांनी २१,८२७ ग्रॉस टन वजनाच्या सुवर्ण स्वराज्य या ऑईल टँकरच्या कॅप्टन म्हणून पदभार स्वीकारला.^[४]^[५] जून २०१५ मध्ये बंगालच्या उपसागरात समुद्री वादळामुळे इंजिन निकामी होऊन आणि नांगर तुटल्यामुळे बुडणाऱ्या नौकेत अडकलेल्या सात मच्छिमारांची यशस्वीरीत्या सुटका केली. या धाडसी बचाव मोहिमेचे नेतृत्व केल्याबद्दल नोव्हेंबर २०१६ मध्ये त्यांना आंतरराष्ट्रीय सागरी संघटनेचा (IMO) पुरस्कार देऊन गौरवण्यात आले.^[६]^[७]^[८] भारत सरकारने त्यांच्या राष्ट्रीय कर्तव्याची दखल घेत या पुरस्कारासाठी त्यांचे नामांकन केले होते. विशेष म्हणजे, 'आयएमओ शौर्य पुरस्कार' (IMO Bravery Award) मिळवणाऱ्या त्या पहिल्या महिला ठरल्या.^[९]

तरुण महिला नाविकांना प्रोत्साहित करण्याच्या उद्देशाने २०१७ मध्ये त्यांनी सहकारी नौदल अधिकारी सुनीती बाला आणि शर्वणी मिश्रा यांच्यासोबत मुंबई येथे 'इंटरनॅशनल विमेन सीफेअर्स फाउंडेशन'ची स्थापना केली.^[१०]^[११]^[१२]

२९ सप्टेंबर २०१९ रोजी भारत सरकारतर्फे त्यांचा गौरव करण्यात आला. भारतीय महिलांच्या कर्तृत्वाचा उत्सव साजरा करण्यासाठी पंतप्रधान नरेन्द्र मोदी यांनी मन की बात या कार्यक्रमांतर्गत सुरू केलेल्या भारत की लक्ष्मी या मोहिमेत त्यांचा समावेश करण्यात आला होता.^[१३]^[१४]

पुरस्कार आणि सन्मान

राधिका मेनन यांनी त्यांच्या अतुलनीय धैर्यासाठी आणि सागरी क्षेत्रातील योगदानासाठी अनेक महत्त्वाचे सन्मान प्राप्त केले आहेत. त्यापैकी काही पुढील प्रमाणे आहेत:

आयएमओ सी ब्रेव्हरी अवॉर्ड : नोव्हेंबर २०१६ मध्ये, आंतरराष्ट्रीय सागरी संघटनेने (IMO) त्यांना या प्रतिष्ठित शौर्य पुरस्काराने सन्मानित केले. हा पुरस्कार मिळवणाऱ्या त्या जगातील पहिल्या महिला ठरल्या.^[१५]
भारत की लक्ष्मी: सप्टेंबर २०१९ मध्ये, पंतप्रधान नरेन्द्र मोदी यांनी भारतीय महिलांच्या कर्तृत्वाचा गौरव करण्यासाठी सुरू केलेल्या 'भारत की लक्ष्मी' (#BharatKiLaxmi) मोहिमेत त्यांचा समावेश करण्यात आला.^[१४]^[१३]
नारी शक्ती पुरस्कार: महिला सक्षमीकरण आणि सागरी क्षेत्रातील त्यांच्या ऐतिहासिक कामगिरीसाठी त्यांना भारत सरकारतर्फे 'नारी शक्ती पुरस्कार' देऊन गौरवण्यात आले आहे.^[१३]^[१४]

संदर्भ

↑ "At the helm: Captain Radhika Menon". new.abb.com (इंग्रजी भाषेत). 2019-07-09 रोजी पाहिले.
↑ Vishal, Kanishka. "Capt. Radhika Menon & Her Journey to IMO Award". The marine express (इंग्रजी भाषेत). 2019-07-09 रोजी मूळ पान पासून संग्रहित. 2019-07-09 रोजी पाहिले.
↑ "HerStory | Radhika Menon". YourStory.com (इंग्रजी भाषेत). 2019-07-09 रोजी पाहिले.
↑ "Know Captain Radhika Menon, the First Woman in the World to Win Bravery at Sea Award". The Better India (इंग्रजी भाषेत). 2016-07-11. 2019-11-01 रोजी पाहिले.
↑ "Fleet". Mumbai: Shipping Corporation of India. 3 October 2023 रोजी मूळ पानापासून संग्रहित. 12 July 2024 रोजी पाहिले.
↑ "At the helm: Captain Radhika Menon". new.abb.com (इंग्रजी भाषेत). 2019-11-01 रोजी पाहिले.
↑ "Bravery award for India's first female Merchant Navy captain". @businessline (इंग्रजी भाषेत). Press Trust of India. 2019-11-01 रोजी पाहिले.
↑ Silva, Pramod De. "Women to the fore in seafaring". Daily News (इंग्रजी भाषेत). 2019-11-01 रोजी पाहिले.
↑ "Indian Captain Radhika Menon Is First Woman To Get Bravery At Sea Award". [suspicious link removed]. 2019-11-01 रोजी पाहिले.
↑ "International Women Seafarer's Foundation established in Mumbai". www.marineinsight.com. 26 September 2020 रोजी मूळ पान पासून संग्रहित. 2019-11-01 रोजी पाहिले.
↑ "IMO pushes for gender equality with #IAmOnBoard Day of the Seafarer theme". Seatrade Maritime - Shipping, Maritime and Offshore Marine News. 2019-06-25. 2019-11-01 रोजी पाहिले.
↑ "International Women Seafarers Foundation launched in Mumbai". The Indian Express (इंग्रजी भाषेत). 2017-11-04. 2019-11-01 रोजी पाहिले.
1 2 3 Staff, Writer (2019-09-29). "PM Modi flags off #BharatKiLaxmi campaign to honor Indian women". India Today. 2024-05-22 रोजी पाहिले.
1 2 3 "PM calls for people to share stories of India's daughters using #BharatKiLaxmi". pib.gov.in (इंग्रजी भाषेत). 2024-05-22 रोजी पाहिले.
↑ "Indian Captain Radhika Menon Is First Woman To Get Bravery At Sea Award". [suspicious link removed]. 2019-11-01 रोजी पाहिले.

[1] "At the helm: Captain Radhika Menon". new.abb.com (इंग्रजी भाषेत). 2019-07-09 रोजी पाहिले.

[2] Vishal, Kanishka. "Capt. Radhika Menon & Her Journey to IMO Award". The marine express (इंग्रजी भाषेत). 2019-07-09 रोजी मूळ पान पासून संग्रहित. 2019-07-09 रोजी पाहिले.

[3] "HerStory | Radhika Menon". YourStory.com (इंग्रजी भाषेत). 2019-07-09 रोजी पाहिले.

[4] "Know Captain Radhika Menon, the First Woman in the World to Win Bravery at Sea Award". The Better India (इंग्रजी भाषेत). 2016-07-11. 2019-11-01 रोजी पाहिले.

[5] "Fleet". Mumbai: Shipping Corporation of India. 3 October 2023 रोजी मूळ पानापासून संग्रहित. 12 July 2024 रोजी पाहिले.

[6] "At the helm: Captain Radhika Menon". new.abb.com (इंग्रजी भाषेत). 2019-11-01 रोजी पाहिले.

[7] "Bravery award for India's first female Merchant Navy captain". @businessline (इंग्रजी भाषेत). Press Trust of India. 2019-11-01 रोजी पाहिले.

[8] Silva, Pramod De. "Women to the fore in seafaring". Daily News (इंग्रजी भाषेत). 2019-11-01 रोजी पाहिले.

[9] "Indian Captain Radhika Menon Is First Woman To Get Bravery At Sea Award". [suspicious link removed]. 2019-11-01 रोजी पाहिले.

[10] "International Women Seafarer's Foundation established in Mumbai". www.marineinsight.com. 26 September 2020 रोजी मूळ पान पासून संग्रहित. 2019-11-01 रोजी पाहिले.

[11] "IMO pushes for gender equality with #IAmOnBoard Day of the Seafarer theme". Seatrade Maritime - Shipping, Maritime and Offshore Marine News. 2019-06-25. 2019-11-01 रोजी पाहिले.

[12] "International Women Seafarers Foundation launched in Mumbai". The Indian Express (इंग्रजी भाषेत). 2017-11-04. 2019-11-01 रोजी पाहिले.

[itoday-13] 1 2 3 Staff, Writer (2019-09-29). "PM Modi flags off #BharatKiLaxmi campaign to honor Indian women". India Today. 2024-05-22 रोजी पाहिले.

[pib-14] 1 2 3 "PM calls for people to share stories of India's daughters using #BharatKiLaxmi". pib.gov.in (इंग्रजी भाषेत). 2024-05-22 रोजी पाहिले.

[15] "Indian Captain Radhika Menon Is First Woman To Get Bravery At Sea Award". [suspicious link removed]. 2019-11-01 रोजी पाहिले.

[१]

[२]

[३]

[४]

[५]

[६]

[७]

[८]

[९]

[१०]

[११]

[१२]

[१३]

[१४]

[१५]

ब च सं नारी शक्ती पुरस्कार विजेते
१९९९	• के.व्ही. राबिया • चिन्ना पिल्लई • किंकरी देवी
२०१३	• मानसी प्रधान • एम वेंकय्या • बीना शेठ लष्करी • टी. राधा के.प्रशांती • वर्तिका नंदा • सीमा साखरे
२०१४	• रश्मी आनंद • नंदिता कृष्णा • लक्ष्मी गौतम • नेहा किरपाल • लतिका ठुकराल • साईलक्ष्मी बालीजेपल्ली • पी. कौसल्या • स्वराज विद्वान
२०१५	• लुसी कुरियन • सौरभ सुमन • बसंती देवी (पर्यावरणतज्ज्ञ) • सुपर्णा बक्षी गांगुली • मीना शर्मा • प्रिती पाटकर • उत्तरा पडवार • पोलूमती विजया निर्मला • वासु प्रिमलानी • सुजाता साहू • ज्योती म्हापसेकर • सुमिता घोष • अंजली शर्मा (पशु प्रेमी) • कृष्णा यादव • शकुंतला मजुमदार
२०१६	• राजस्थान • छांव फाउंडेशन • मिझो हमेईछे इन्सुइहखावम पॉल • साधना महिला संघ • शिक्षित रोजगार केंद्र प्रबंधक समिती • त्रिपुनिथुरा कथकली केंद्रम लेडीज टृप • अमृता पाटील • अमला अक्किनेनी • अनत्ता सोनी • अनोयारा खातून • बी. कोदैनायगी • बानो हरालू • दीपा माथुर • दिव्या रावत • इल्से कोहलर-रोलेफसन • जानकी वसंत • कल्पना शंकर • कल्याणी बालकृष्णन • मुमताज काझी • नंदिता शाह • पल्लवी फौजदार • पामेला मल्होत्रा • कमर डागर • रीमा साठे • रिंग्युइचोन वशुम • संगीता अय्यर • स्मिता तंडी • सुमित्रा हजारिका • सुनीता सिंग चोकन • सुभा वारियर • तियासा अध्या • व्ही. नानम्मल • झुबोनी हुम्त्सो
२०१७	• गार्गी गुप्ता • सिंधुताई सपकाळ • गौरी मौलेखी • नाविका सागर परिक्रमा • मालविका अय्यर • रेवन्ना उमादेवी नागराज • थिनलास कोरोल • एस. शिवा सत्या • भारती कश्यप बेटी जिंदाबाद बेकरी • मित्तल पटेल • साबरमती टिकी • जयम्मा बंडारी • श्यामला कुमारी • वनस्त्री • लिझीमोल फिलीपोस पामाडीकंडथिल • चिरोम इंदिरा • उर्मिला आपटे • दीपिका कुंडाजी • पूर्णिमा देवी बर्मन • अनिता भारद्वाज • अंबिका बेरी • पुष्पा गिरिमाजी • अवनी • श्रुजन • सी.के. दुर्गा • रेखा मिश्रा • मेहविश मुश्ताक • करूणा सोसायटी फॉर अनिमल्स ॲण्ड नेचर • वन स्टॉप सेंटर, रायपूर • मिलेट नेटवर्क ऑफ इंडिया • पंजाब • मधु जैन • जेटसन पेमा • एम.एस. सुनील • शीला बालाजी • अनुराधा कृष्णमूर्ती आणि नम्रता सुंदरेसन • गीता मित्तल
२०१८	• ए. सीमा • अंशु खन्ना • अनु मल्होत्रा • अनुराधा नाईक • चेतना सिन्हा • दर्शना गुप्ता • कोल्लक्कयिल देवकी अम्मा • दिदी कॉन्ट्रॅक्टर • गौरी कामाक्षी • हेकानी जाखलू केन्से • इप्सिता बिस्वास • इति त्यागी • कग्गनपल्ली राधा देवी • कल्पना सरोज • ललिता वकील • माधुरी बडथवाल • मंजू मणिकुट्टन • मीनाक्षी पाहुजा • मिनी वासुदेवन • मुनुस्वामी शांती • नीलम शर्मा • नोमिता कामदार • पामेला चॅटर्जी • प्रज्ञा प्रसुन • प्रियंवदा सिंग • एन.एम. पुष्पा • राहीबाई पोपेरे • रजनी रजक • रेश्मा निलोफर नाहा • रिया मजुमदार सिंघल • रुमा देवी • सीमा मेहता • सीमा राव • शिवानी वर्मा • स्मृती मोरर्का • स्नेहलता नाथ • सोनिया जब्बार • सुजाता मोहन (डॉक्टर) • सुनीता देवी • ट्विंकल कालिया • उर्मी बसू • वन स्टॉप सेंटर, रायपूर • कसाब-कच्छ क्राफ्टस्वूमन प्रोड्यूसर कंपनी लि. • सोशल वेलफेयर ॲण्ड न्यूट्रीशनल मील प्रोग्राम डिपार्टमेंट, तमिलनाडू
२०१९	• आरिफा जान • अवनी चतुर्वेदी • भागीरथी अम्मा • भावना कंठ • बीना देवी • चामी मुर्मू • कलावती देवी • कार्त्यायनी अम्मा • कौशिकी चक्रवर्ती • मोहना सिंग • निलझा वांगमो • पदला भुदेवी • रश्मी उर्ध्वरेषे • मान कौर • ताशी आणि नुंगशी मलिक
२०२०	• अनिता गुप्ता • उषाबेन वसावा • नासिरा अख्तर • संध्या धर • निवृत्ती राय • टिफनी ब्रार • पद्मा यांगचान • जोधइया बाई बैगा • सायली नंदकिशोर आगवणे • वनिता बोराडे • मीरा ठाकूर • जया मुत्थू, तेजम्मा (एकत्रित) • एला लोध • आरती राणा
२०२१	• सथुपति प्रसन्ना श्री • तागे रीता • मधुलिका रामटेके • निरंजनाबेन कलार्थी • पूजा शर्मा • अंशुल मल्होत्रा • शोभा गस्ती • राधिका मेनन • कमल कुंभार • श्रुती महापात्रा • बतूल बेगम • तारा रंगस्वामी • नीरजा माधव • नीना गुप्ता (गणितज्ञ)