चांदवड तालुका

विकिपीडिया, मुक्‍त ज्ञानकोशातून
Jump to navigation Jump to search
हा लेख चांदवड तालुका विषयी आहे. चांदवड शहराच्या माहितीसाठी येथे टिचकी द्या
चांदवड तालुका
चांदवड तालुका

राज्य महाराष्ट्र, भारत ध्वज भारत
जिल्हा नाशिक जिल्हा
जिल्हा उप-विभाग मालेगाव उपविभाग
मुख्यालय चांदवड

क्षेत्रफळ ९५८ कि.मी.²
साक्षरता दर ६०%

तहसीलदार प्रकाश पाटील
लोकसभा मतदारसंघ दिंडोरी (लोकसभा मतदारसंघ)
विधानसभा मतदारसंघ चांदवड विधानसभा मतदारसंघ
आमदार राहुल आहेर
पर्जन्यमान ५७० मिमी

कार्यालयीन संकेतस्थळ



Wiki letter w.svg
कृपया स्वत:च्या शब्दात परिच्छेद लेखन करून या लेखाचा / विभागाचा विस्तार करण्यास मदत करा.
अधिक माहितीसाठी या लेखाचे चर्चा पान, विस्तार कसा करावा? किंवा इतर विस्तार विनंत्या पाहा.

चांदवड तालुका हा भारताच्या महाराष्ट्र राज्यातील नाशिक जिल्ह्याचा


नाशिकहून ६० किलोमीटरवर मुंबई-आग्रा रोडलगत वसलेल्या चांदवडमध्ये प्रवेश करताना सह्याद्री डोंगर रांगांमधील सातमाळ डोंगर रांग आपल्यासोबत धावत असल्याचा अनुभव घेता येतो. उजव्या हाताचा धोडपही आपल्याबरोबर धावण्याची स्पर्धा करतो. शहरात प्रवेश करताच नजरेत भरणारा चांदवड किल्ला आपले स्वागत करतो. मुंबई-आग्रा रोडवरील घाटावर बांधलेला हा किल्ला पुणे, नाशिक, मुंबई व विदर्भात जाणारे सगळे रस्ते अडवून शत्रूची कोंडी करण्यासाठी महत्त्वपूर्ण ठरत असे. म्हणूनच चांदवडच्या किल्ल्याबाबत असे म्हटले जाते की, ‘या किल्ल्याने आपली टांग एखाद्या गोष्टीत टाकली तर ते काम कधीच पूर्ण होत नाही.’

चांदवड म्हणजे वडाची व्याप्ती चंद्रापर्यंत गेली आहे ते चांदवड. मात्र आता वडांची संख्या खूप कमी दिसते. चांदवड नगर इ. स. ८ व्या शतकाच्या सुमारास वसले असल्याचा उल्लेख शनि महात्माच्या पोथीत आला आहे. त्यात चांदवडला ताम्रलींदापूर असे म्हटले आहे तर जैन साहित्यात चंद्रादिव्यपुरी म्हटले आहे. यादव घराण्यातील द्रढप्रहार राजाच्या काळात चांदवडला आर्थिक सुबत्ता मिळाली. या काळात चांदवडला चंद्रपूरही म्हटले गेले. तर एका अख्यायिकेनुसार अगस्ती ऋषी चांदवडमध्ये वास्तव्यास असताना त्यांना चांदवडकरांनी तूप दिले नाही म्हणून त्यांनी शाप देत ही नगरी चांडाळनगरी किंवा चांडाळपूर असल्याचे म्हटल्याने पुढे ती चांदवड म्हणून ओळखली जाऊ लागली. काष्टशिल्पांमुळे सजलेल्या चांदवडला चांदोर असेही म्हटले जायचे तर मोगलांच्या काळात चांदवडचा उल्लेख जाफराबाद असा केला गेला आहे.

प्रसिद्ध ठिकाणे :=[संपादन]

  • रेणुका माता मंदिर
  • चंद्रेश्वर मंदिर
  • राणी अहिल्याबाई होळकर वाडा
  • इंद्रायणी किल्ला


चांदवड मधील काही महत्त्वाची गावे-


1:वडनेर भैरव-हे चांदवड तालुक्यातील एक महत्त्वाचे गाव आहे.पुर्वी वडनेर व भैरव या दोन गावांचा ऐकीव संदर्भ जुन्या जानत्या व्यक्तींकडून मिळतो(त्यांच्या म्हणण्यानुसार या गावाला दोन वेशी आहे.दोन मारुतीचे देऊळे.वडांची जास्त झाडे खेडगाव रस्त्याला गावाला लागून असल्याने ते वडनेर व भैरवनाथ मंदीर असलेले भैरव..येथील कालभैरवनाथ या ग्रामदेवतेची चैञ पौर्णिमेला होणारी रथयात्रा महत्त्वपूर्ण आहे. हे गाव पूर्वी नागवेलींच्या पाणमळ्यासाठी प्रसिद्ध होते. आता या गावात मोठ्या प्रमाणात द्राक्षे शेती केली जाते.येथील द्राक्षे चांगली दर्जेदार असल्याने जागतिक बाजारपेठेत चांगली मागणी आहे. नेञावती नदीच्या काठी वसलेल्या या गावाला प्राचीन वारसा लाभलेला आहे. वटक ऋषी नावांच्या ऋषींनी हे नगर वसवल्याचा पुराणामध्ये उल्लेख आहे


.

कवी प्रा.कैलास सलादे हे वडनेर भैरव या गावचेच. त्यांचा दाहगाथा हा शब्दालय प्रकाशनाने प्रसिद्ध केलेला मराठीतील महत्वाचा काव्यसंग्रह होय.कवी वसंत आबाजी डहाके यांच्या हस्ते हा संग्रह प्रकाशित  करण्यात आला.वर्तमान ग्रामवास्तवाचे सशक्त चिञण त्यात दिसते. मराठीतील अनेक मान्यवर समीक्षकांनी दाहगाथा या संग्रहाचे कौतुक केले आहे.  मराठीतील एक नव समीक्षक म्हणूनही कवी सलादे ओळख आपली ओळख निर्माण करत आहे.त्यांच्या या संग्रहाला अहमदनगर येथील रेव्ह.भास्कर हिवाळे उत्कृष्ट वाङ्मय पुरस्कार,दिंडोरी नाशिक चा कादवा प्रतिष्ठानचा मुरलीधर चौधरी राज्य पुरस्कार,म.सा.प.शाखा इस्लामपूरचा लोकनेते राजारामबापू पाटील वाङ्मय पुरस्कार प्राप्त झाले आहे.या संग्रहावर कवी इंद्रजीत भालेराव,डॉ.पी.एस.पवार.डॉ.एकनाथ पगार.डॉ.मनोहर जाधव ,डॉ.नानासाहेब गव्हाणे यांनी अभ्यासपूर्ण लेख लिहिली आहेत.